1394 50 1 1 252

0 بررسی شدت انرژی در کشور‌های نفتی و غیر‌نفتی Energy Intensity in Oil and Non-oil Exporting Countries https://jte.ut.ac.ir/article_54094.html 10.22059/jte.2015.54094 0 شاخص شدت انرژی بیانگر میزان مصرف حامل‌های انرژی به ازای یک واحد فعالیت (تولید یا ارزش ‌افزوده) است. با ‌توجه به نقش و اهمیت شدت انرژی، در این مقاله به بررسی تأثیر متغیر‌های قیمت انرژی (نفت)، تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز، میزان انتشار گاز دی‌اکسید ‌کربن، جمعیت، مساحت سرزمین، و بهره‌وری در شماری از کشور‌های نفتی و غیر‌نفتی با استفاده از مدل اقتصاد‌سنجی داده‌های پانل طی سال‌های 1985 ـ 2009 پرداخته شد. برای محاسبة متغیر بهره‌وری کل عوامل تولید از شاخص مالم کوئیست استفاده و آمار پارامتریک و ناپارامتریک در این مطالعه تلفیق شد. نتایج حاکی از آن است که در هر دو گروهِ مورد بررسی متغیر‌های جمعیت و مساحت سرزمین رابطة مثبت و معنا‌داری با شدت انرژی دارد و متغیر تولید ناخالص داخلی نیز رابطة منفی با شدت انرژی دارد. متغیر نرخ ارز در کشور‌های نفتی رابطة مثبت، اما در کشور‌های غیر‌نفتی رابطة منفی با شدت انرژی دارد. طبقه‏بندی JEL:O33, Q40, C59 1 This paper, examines the factors that influence energy intensity- the ratio of energy consumption to GDP- in 42 oil exporting and none-oil exporting countries in the period 1985 to 2009. The research applies panel data models to analyze the impacts of oil price, GDP, exchange rate, CO2 emissions, population, surface area and productivity on energy intensity. An attempt is made in this paper, to asses TFP by using DEA software and use both parametric and non-parametric statistics at the same time. The results show in both groups of countries, energy intensity reacts negatively to an increase in GDP and positively to an increase in population and surface area. The results also show that energy intensity responds positively to a hike in Exchange rate in oil producing counties and negatively in non-oil exporting countries. JEL: C59, O33, Q40 1 20 علیرضا اقبالی Alireza Egbali استادیار گروه اقتصاد دانشگاه پیام‌نور ایران areghbali@yahoo.com ریحانه گسکری Reihaneh Gaskari استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد آبادان ایران : rgaskari@gmail.com مهدیس مرادی Mahdis Moradi کارشناس ارشد اقتصاد ایران moradi.mhds@gmail.com هادی پرهیزی Hadi Parhizi کارشناس ارشد توسعة اقتصادی ایران hadi9131@yahoo.com بهره‌وری تولید ناخالص داخلی داده‌های پانل شدت انرژی مصرف انرژی قیمت نفت ابونوری، عباسعلی و نیکبان، آزاده (1388). «تجزیة شدت انرژی (مطالعة موردی صنعت سیمان)»، فصلنامةمدل‌سازی اقتصادی، 7، 77 ـ 99.##حسن‌تاش، غلام‌حسین و نادریان، محمد‌امین (1387). «ارزیابی پتانسیل‌ها و مزایای کاهش شدت انرژی در کشور‌های عضو اوپک»، فصلنامةمطالعات اقتصاد انرژی، 16، 157 ـ 184.##سیف، اله‌مراد (1387). «شدت انرژی: عوامل تأثیر‌گذار و تخمین یک تابع پیشنهادی»، فصلنامة مطالعات اقتصاد انرژی، 5(18)، 177 ـ 201.##شریفی، علیمراد، صادقی، مهدی، نفر، مهدی، و دهقان‌ شبانی، زهرا (1387). «تجزیة شدت انرژی در صنایع ایران»، فصلنامة پژوهش‌های اقتصادی ایران، 35، 79 ـ 110.##عماد‌زاده، مصطفی، شریفی، علیمراد، دلالی‌اصفهانی، رحیم و صفدری، مهدی (1382). «تحلیلی از روند شدت انرژی در کشور‌‌های OECD»، فصلنامة پژوهشنامة بازرگانی، 28، 95 ـ 118.##فطرس، محمد‌حسن و براتی، جواد (1389). «تحلیل عوامل مؤثر بر تغییر انتشار دی‌اکسید‌ کربن بخش نیروگاهی ایران (1378 ـ 1386)، فصلنامة تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی، 1، 135 ـ 153.##گزارش بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1389). «بهره‌وری و شدت انرژی در ایران و جهان»، ادارة بررسی‌ها و سیاست‌های اقتصادی، 1 ـ 11.##گودرزی ‌راد، رضا (1388). «بررسی علل تغییر در مصرف انرژی بخش صنعت ایران با استفاده از روش تجزیه»، هفتمین همایش ملی انرژی، 1 ـ 5.##مهرگان، نادر و اشرف‌زاده، حمیدرضا (1387). اقتصادسنجی پانل دیتا، تهران: نشر دانشگاه تهران.##نصرالهی، زهرا و غفاری‌گولک، مرضیه (1388). «توسعة اقتصادی و آلودگی محیط زیست در کشور‌های عضو پیمان کیوتو و کشور‌های آسیای جنوب غربی (با تأکید بر منحنی زیست‌محیطی کوزنتس)، پژوهشنامة علوم اقتصادی، 35، 105 ـ 126.##همتی، عبدالناصر (1383). اقتصاد انرژی، تهران: مؤسسة مطالعات بین‌المللی انرژی.##Alca’ntara, V. & Duarte, A. )2004.( Comparison of energy intensities in European Union countries results of a structural decomposition analysis, Energy Policy, 32, 177-184.##Ang, B.W. & Liu, N. (2006). A Cross-Country analysis of aggregate energy and Baumann, F. (2008). Energy security, Applied Policy Research, Affairs 1.##Cornillies, J. & Fankhauser, S. (2000). The energy intensity of transition countries, European Bank, Working Paper, 72, 1-26.##Duro, J.A., Al ca’ntara, V. & Padilla, E. (2010). International inequality in energy intensity levels and the role of production composition and energy efficiency: an analysis of OECD countries, Ecological Economics, 69, 2468-2474.##Ezcurra, R. (2007). Energy intensity in transition economies: Is there convergence towards the EU average?, Energy policy, 35, 5254-5259.##Feng, T., Sun, L. & Zhang, Y. (2009). The relationship between energy consumption structure: Economic structure and energy intensity in China, Energy Policy, 37, 5475-5483.##Galli, R. (1998). The relationship between energy intensity and income levels: Forecasting longterm energy demand in Asian emerging countries, The Energy Journal, 19(4), 85-105.##Gately, D. & Hungtinton, H. (2001). Assymetric effects of changes in price and income on energy and oil demand, Energy journal, 23(1), 19-55.##Goldemberg, J. & Prado, L.T.S. (2011). The decline of the world’s energy intensity, Energy policy, 34, 1802-1805.##Herring, H. (1999). Does energy efficiency save energy? The debate and its consequences, Applied Energy, 63, 209-226.##International Atomic Energy Agency (2005). Energy Indicators for Sustainable Development: Guidelines and Methodologies, Vienna, Austria. Retrieved from http://www.iaea.com.##International Energy Agency (2008). World Energy Outlook 2008, Paris, Retrived from http://www.iea.com.##Kemmler, A. & Spreng, D. (2007). Energy indicators for tracking sustainability in developing countries, Energy policy, 35, 2466-2480.##King, C. (2010). Energy intensity ratios as net energy measures of United States energy production and expenditures, Environmental Research Letters, 5.##Liddle, B. (2010). Revisiting world energy intensity convergence for regional differences, Applied energy, 87, 3218-3225.##Markandya, A., Pedroso- Galinato, S. & Streimikiene, D. (2006). Energy intensity in transition economies: Is there convergence towards the EU average?, Energy Economics, 28, 121-145.##Martinez, C.I.P. (2009). Energy efficiency developments in the manufacturing industries of Germany and Colmbia 1998-2005, Energy for Sustainable Development, 13, 189-201.##Medlock III, K.B. & Soligo, R. (2001). Economic development and end-use energy Demand, The Energy Journal, 22(2), 77-105.##Mendiluce, M., Perez-Arriaga, I. & Ocana, C. (2010). Comparison of the evolution of energy intensity in Spain and in the EU15, Why is Spain different?, Energy Policy, 38, 639-645.##Oikonomou, V., Becchis, F., Steg, L. & Russolillo, D. (2004). Energy saving and energy efficiency concepts for policy making, Energy policy, 37, 4787-4796.##Silva, F.I.A. & Guerra, S.M.G. (2009). Analysis of the energy intensity evolution in the Brazilian industrial sector 1995 to 2005, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 13, 2589-2596.##Silveria, F.C. & Luken, R.A. (2008). Global overview of industrial energy intensity, Energy policy, 36, 2658-2664.##Streimikiene, D. & Silvickas, G. (2008). The EU sustainable energy policy indicators framework, Environment International, 34, 1227-1240.##Sun, J.W. (2002). The decrease in the difference of energy intensities between OECD countries from 1971 to 1998, Energy Policy, 30, 631-635.##Unander, F., Karbuz, S., Schipper, L., khurushch, M. & Ting, M. (1999). Manufacturing energy use in OECD countries: Decomposition of long-term trends. Energy Policy, 27, 769-778.##Varone, F. & Aebischer, B. (2001). Energy efficiency: The challenges of policy design, Energy Policy, 29, 615-624.##Vazhayil, P. & Balasubramanian, R. (2010). Copenhagen commitments and implications: A comparative analysis of India and China, Energy policy, 38, 7442-7450.##War, B., Ayres, R., Eisenmenger, A., Krausmann, F. & Schandl, H. (2010). Energy use and economic development: A comparative analysis of useful work supply in Austria, Japan, the United Kingdom and the US during 100 years of economic growth, Ecological economics, 69, 1904-1917.##Zhang, H., Zhou. D. & Cao, J. (2011). A quantitative assessment of energy strategy evolution in China and US, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 15, 886-890.##Zhao, X., Ma, C. & Hong, D. (2010). Why did China's energy intensity increase during 1998-2006: Decomposition and policy analysis, Energy policy, 38, 1379-1388.##

0 بررسی وابستگی رفاه ذهنی مردم جوامع در حال‌ توسعه به متغیرهای کلان اقتصادی Analyzing Dependency of Subjective Well-being in Developing Countries to Macroeconomic Factors https://jte.ut.ac.ir/article_54095.html 10.22059/jte.2015.54095 0 در مطالعات اقتصاد کلان، رفاه اجتماعی تابعی از تورم و بیکاری فرض می‌شود. اگرچه در حوزة تئوری‏های اقتصاد کلان از تابع رفاه اجتماعی، که به متغیرهای بیکاری و تورم وابسته است، فراوان استفاده شده، فرض موجود در آن نیازمند بررسی از طریق مشاهدات تجربی است. در این پژوهش در زمینة حوزة اقتصاد شادکامی و با استفاده از داده‌های رفاهِ ذهنیِ 44 کشور در حال ‌توسعه، با درنظرگرفتنِ عوامل فردی، تأثیر منفیِ افزایش متغیرهای نرخ بیکاری کل و نرخ تورم بر رفاه ذهنی مردمِ این کشورها نشان داده‏ شد. همچنین، نشان داده ‌شد که یک درصد افزایش نرخ بیکاری کل‌ـ در مقایسه با یک درصد افزایش نرخ تورم‌ـ تأثیر بسیار زیادی در کاهش رفاه کل دارد. طبقه‌بندی JEL: E24, E31, I38, J68, O11 1 In macroeconomic studies, social welfare is assumed as a function of inflation and unemployment. Although the social welfare function which is dependent to unemployment and inflation variables has been used widely in macroeconomic theories, but this relation needs to be tested through empirical observations. This paper, using variables such as to economics of happiness area and subjective wellbeing data of 44 developing countries, shows the negative effect of unemployment and inflation rate on subjective well-being of these countries. Also it has been shown that 1 percent increase in total unemployment rate has more effect in decreasing welfare than a one percent inrceose in inflation rate. JEL Classification:E24, E31, I38, J68, O11 21 48 فرهاد نیلی Farhad Nili استادیار، پژوهشکدة پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ایران f.nili@cbi.ir بهزاد بابازاده خراسانی Behzad Babazadeh Khorasani دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه تهران ایران b_babazadeh@ut.ac.ir محمدسعید شادکار Mohamad Saeid Shadkar دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه تهران ایران m_s_shadkar@ut.ac.ir اقتصاد شادکامی بیکاری تورم رفاه ذهنی کشورهای در حال ‌توسعه نیلی، فرهاد و بابازاده خراسانی، بهزاد (1391). «شناسایی عوامل مؤثر بر رفاه ذهنی در ایران»، پژوهش‌های پولی-بانکی، 91(14): 27 ـ 48.##Blanchflower, D. (2007). Is Unemployment More Costly than Inflation?, NBER Working Paper, No. 13505, National Bureau of Economic Research.##Blanchflower, D. & Oswald, A. (2004). Well-being over time in Britain and the USA, Journal of Public Economics, 88, 1359-1386.##Clark, A.E. & Lelkes, O. (2008). Deliver Us From Evil: Religion as Insurance, Mimeo, Paris School of Economics.##Di Tella, R. & MacCulloch, R.J. (2007). Happiness, Contentment and Other Emotions for Central Banks, NBER Working Paper, No. 13622, National Bureau of Economic Research.##Di Tella, R. & MacCulloch, R.J. (2006). Some Uses of Happiness Data in Economics, Journal of Economic Perspectives, 20(20): 25-46.##Di Tella, R., MacCulloch, R.J. & Oswald, A.J. (2001). Preferences over Inflation and Unemployment: Evidence from Surveys of Happiness, American Economic Review, 91(1): 335-341.##Easterlin, R.A. (1974). Does economic growth improve the human lot? Some empirical evidence. In P. David & W.R. (Eds.), Nations and households in economic growth, (pp. 90-125). Palo Alto. Cal.: Stanford University Press.##Easterlin, R.A. (2003). Explaining happiness, Proceedings of the National Academy of Sciences, 100, 11176-11183.##Easterlin, R.A. (1995). Will raising the incomes of all increase the happiness of all? Journal of Economic Behavior and Organization, 27, 35-47.##Frey, B. & Stutzer, A. (2002). What Can Economists Learn from Happiness Research? Journal of Economic Literature, 40, 402-35.##Gilbert, D. (2006). Stumbling on Happiness, New York: Alfred Knopf.##Graham, C. (2009). Happiness around the world, Oxford University Press.##Kahneman, D. & Krueger, A.B. (2006). Developments in the Measurement of Subjective Well-Being, Journal of Economic Perspectives, 20(1): 3-24.##Krueger, A.B. & Schkade, D.A. (2008). The reliability of subjective well-being measures, Journal of public economics, 92(8): 1833-1845.##Oswald, A. (1997). Happiness and Economic Performance, Economic Journal, 107, 1815-31.##Stiglit, Joseph E., Amartya, Sen & Jean-Paul, Fitoussi (2009). Report by the Commission on the Measurement of Economic Performance and Social Progress.##Wolfers, J. (2003). Is Business Cycle Volatility Costly? Evidence From Surveys of Subjective Wellbeing, International Finance, 6(1): 1-26.##.        ##

0 بررسی وضعیت توزیع و تنوع درآمد و تأثیر آن بر اقتصاد خانوارهای روستایی (مطالعة موردی: منطقة الموت) A Survey on the Situation of Income Distribution and it’s Diversity and Impact on the Economy of Rural Households (Case Study: Alamout Region) https://jte.ut.ac.ir/article_54096.html 10.22059/jte.2015.54096 0 وضعیت توزیع و تنوع درآمد در مناطق روستایی، با توجه به ویژگی‏های خانوارها و در چارچوب معیشت پایدار، درخور بررسی است. در این مطالعه، به منظور بررسی وضعیت توزیع و تنوع درآمد و تأثیر آن بر اقتصاد خانوارهای روستایی منطقة الموت، از مدل لوجیت چند‏گانه (MNL) استفاده شد. داده‌های مورد ‏نیاز مربوط به سال 1391‌ـ 1392 است. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‏های تنظیمی از 127 خانوار نمونه جمع‏آوری شد. نتایج نشان می‏دهد سهم درآمد حاصل از فعالیت‏های دامی- زراعی مهم‌ترین عامل نابرابری درآمد در منطقة الموت است. به لحاظ تأثیرگذاری متغیرهای مؤثر، تفاوت معنی‏داری در سطوح یک و پنج درصد بین بخش‏های مختلف درآمدی (زراعی، دامی، جنبی، و ترکیبی) دیده می‏شود. همچنین، نتایج حاکی از آن است که ضرایب متغیرهای توضیحی مدل لوجیت چندگانه با احتمال بیش از 95 درصد هم‌زمان برابر صفر نیستند؛ این امر تناسب فرم تابعی انتخابی را در کلیة تخمین‌ها نشان می‌دهد. مدل لوجیت چندگانه نیز در سطح بالایی با آماره‏های آزمون نسبت راست‌نمایی معنی‏دار شد و بیشترین P-value برای بخش درآمد زراعی (079/0) به‌دست آمد. به منظور ایجاد تنوع درآمدی برای خانوارهای روستایی و انتقال درآمد از بخش کشاورزی به سایر بخش‏ها، سرمایه‌گذاری کافی در آموزش، هماهنگی فعالیت‌های بازتوزیعی دستگاه‌های اجرایی، و ایجاد بنگاه‌های تولیدی کوچک در منطقة الموت توصیه می‌شود. طبقه‌بندی JEL: R12, O18, D33, C35   1 Distribution and diversity of income in rural regions according to the characteristics of households and in the framework of sustainable livelihood must be investigated. In this study, in order to investigate the Status of income distribution and diversity and its impact on the economy of rural households in Alamout region Multinomial Logit Model has been used. The required dates are related to period of 2012-2013. Using the regulatory questionnaires. The required data have been collected from 127 samples household. The result shows that share of income from livestock-agricultural activities are the most important factor income inequality in Alamout region. In terms of influencing effective variables, observes the significant difference in levels one and five percent between different parts of income (agricultural, livestock, secondary and combined). Also, the result shows that coefficients of explanatory variables in Multiple Logit Model not equal with zero with the probability more than of 95 percent simultaneously that this issue shows the appropriateness of functional form in all estimates. Also, the Multinomial Logit Model significanted in high level of likelihood ratio test statistics and maximum probability values (0/079) obtained for the agricultural income sector. At the end, in order to creating income diversity for rural households and transferring income from the agriculture sector to other sectors, recommendes sufficient investment in education, coordinating redistribution activities of executive agencies and creating the small manufacturing firms in Alamout region. JEL Classification: C35, D33, O18, R12. 49 74 ابوذر پرهیزکاری Aboozar Parhizkari دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه پیام نور تهران، محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی قزوین، و عضو بنیاد ملی نخبگان ایران abozar.parhizkari@yahoo.com مهرنوش میرزایی Mehrnoosh Mirzaee دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه پیام نور تهران، عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی قزوین ایران mehr_mirza@yahoo.com صفت اله رحمانی Sefatollah Rahmani دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه پیام نور تهران ایران s.rahmani62@gmail.com محسن علینی Mohsen Alini استادیار سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی ایران ma_200721@ yahoo.com الموت تنوع درآمد مدل لوجیت چند‏گانه معیشت روستاییان ابونوری، اسماعیل (1376). «معرفی یک الگوی جدید برای توزیع درآمد در مناطق روستایی»، نشریةبرنامه و توسعه، 1(2): 159 ـ 171.##ارسلان بد، محمدرضا (1365). «توزیع درآمد در روستاهای ایران در سال 1351»، مجلة اقتصاد کشاورزی و توسعه، 48، 141 ـ 148.##پروین، سهیلا (1380). «اثر سیاست‏های تعدیل بر فقر و توزیع درآمد در ایران»، مجلة تحقیقات اقتصادی، 58(3): 68 ـ 83.##پرهیزکاری، ابوذر و صبوحی، محمود (1391). «بررسی چگونگی توزیع درآمد و تأثیر آن بر اقتصاد خانوارهای روستایی در شهرستان قزوین»، همایش توسعة روستایی گیلان، شهریور 1391، ص 12.##پرهیزکاری، ابوذر، صبوحی، محمود و ضیایی، سامان (1392). «شبیه‏سازی بازار آب و تحلیل اثرات سیاست اشتراک‌گذاری آب آبیاری بر الگوی کشت تحت شرایط کم‌آبی»، مجلةاقتصاد و توسعه کشاورزی، 27(3): 242 ـ 252.##توده روستا، مهرداد (1380). «بررسی عوامل مؤثر بر وضعیت توزیع درآمد در بین کشاورزان شهرستان ساوجبلاغ»، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان.##مجاهد، مجید (1375). «بررسی شاخص‏های نابرابری توزیع درآمد در استان خراسان»، پایان‏نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم و فنون مازندران.##مرکز آمار ایران (1390). نتایج تفضیلی آمارگیری از هزینه و درآمد خانوارهای روستایی سال 1388، مرکز آمار ایران: تهران.##Bergh, A. & Nilsson, T. (2010). “Do liberalization and Globalization Increase Income Inequality”, European Journal of Political Economy, 26(4): 488-505.##Borraz, O. & Benamouzig, D. (2007). Food and Pharmaceutical Agencies in Europe, Between Bureaucracy and Democracy, Cross-national Perspectives, a Commented Bibliography, Publications de la MSH-Alpes, 46-73.##Brons, J.E. (2005). Activity Diversification in Rural Livelihoods, the Role of Farm Supple- mentary Income in Burkina Faso, Ph.D Thesis, Wageningen University, Netherlands, p. 149.##Corral, L. & Reardon. T. (2001). “Rural Nonfarm Incomes in Nicaragua”, World Development, 29(3): 427-442.##Ellis, F. (2000). “Rural livelihoods and diversity in developing countries”, Oxford University Press, 43(7): 43-67.##Escobal, J. (2001). The Determinants of Nonfarm Income Diversification in Rural Peru, World Development, 29(3): 497-508.##Greene, W.H. (2012). “Econometric Analysis, 7th edition, Upper Saddle River”, NJ: Pearson Prentice Hall, ISBN: 978-0-13-139538-1.##Harding, A. & Greenwell, H. (2001). “Trends in Income and Expenditure Inequality in the 1980 s and 1990 s”, Paper presented to the 30th Annual Conference of Economists, Perth, Western Australia, 24 September 2001.##Karttunen, K. (2009). Rural Income Generation and Diversification- A Case Study in Eastern Zambia, Ph.D Thesis, University of Helsinki, Publications No: 47, p. 158.##Kimenju, S.C. & Tschirley, D. (2008). “Agricultural and Livelihood Diversification in Kenyan Rural Households”, Tegemeo Institute Working Paper Series, No: 24.##Matlon, P. (1979). “Income Distribution among Farmers in Northern Nigeria: Empirical Results and Policy Implications”, African Rural Economy Paper, No. 18, Michigan State University, Lansing, Michigan.##Schwab, J.A. (2002). “Multinomial Logistic Regression: Basic Relationships and Complete Problems”, Http: //www.utexas.edu /courses/ schwab/ sw388r7/ Solving Problems.##Somda, J., Kamuanga, M. & Eric, T. (2006). “Resources endowment, income distribution and needs for technologies among periurban smallholders in the Gambia”, Biotechnol Agron Soc, 13, 48-61.##Tschirley, D.L. & Benfica, R. (2001). “Smallholder agriculture, wage labor and rural poverty alleviation in land-abundant areas of Africa: Evidence from Mozambique”, The Journal of Modern African Studies, 39(2): 333-358.##Woldenhanna, T. & Oskam, A. (2001). “Income diversification and entry barriers: evidence from the Tigray region of Northern Ethiopia”, Food Policy, 26, 351-365.##

0 تأثیر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، نرخ ارز حقیقی و آزادسازی اقتصادی بر صادرات غیرنفتی ایران (همراه با آزمون علیت تودا یاماموتو) The Effect of Foreign Direct Investment, Real Exchange Rate and Economic Liberalization on non – Oil Exporting in I.R.Iran(Using Toda Yamamoto Causality Test) https://jte.ut.ac.ir/article_54097.html 10.22059/jte.2015.54097 0 وابستگی اقتصاد کشور به درآمد‌های نفتی و مشتقات این دسته از فرآورده‌ها سبب شده اقتصاد کشور به‌شدت تحت تأثیر نوسانات و بی‌ثباتی‌های ناشی از قیمت‌گذاری این محصولات قرار گیرد. بنابراین، توسعة صادرات غیرنفتی، ضروری به‌نظر می‌رسد. این تحقیق به دنبال بررسی علیت و تأثیر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، آزادسازی اقتصادی و نرخ ارز حقیقی بر صادرات غیرنفتی ایران است. در این پژوهش از آمار سالیانه، طی دورة زمانی 1353 ـ 1387، روش خودتوضیح برداری ((VAR، و علیت تودا- یاماموتو استفاده شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهندة تأثیر مثبت و معنی‌دار آزادسازی اقتصادی، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، و نرخ حقیقی ارز بر صادرات غیرنفتی است. همچنین، وجود یک رابطة علیت از طرف نرخ ارز حقیقی و درجة بازبودن اقتصادی به صادرات غیرنفتی به‌اثبات می‌رسد. طبقه‌بندی JEL: F19, F21, F31, F41 1 The economy's dependence on oil revenues and derivatives of these products make the country's economy heavily influenced by the volatility and instability of the pricing of these products. Therefore, it seems necessary to develop non-oil exports. This paper examines the causality relation and the effect of foreign direct investment, economic openness and real exchange rate on non-oil exporting in I.R.Iran. Using annual data covering the period 1974-2008, vector auto regressive method and Toda- Yamamoto causality test it is shown that significant and positive effect exist between openness of economy, foreign direct investment, and real exchange rate on non- oil export variable. More over the existence of a single causality relation from real exchange rate and economic openness to non–oil exporting has been proved.  JEL: F19, F21, F31, F41 75 98 خسرو پیرایی khosro piraee دانشیار دانشکدة اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز ایران kh.piraee@gmail.com مونا تاسان mona tasan . دانشجوی دکتری علوم اقتصادی، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز ایران m.tasan@yahoo.com محمد دانش نیا Mohamad Daneshnia کارشناس بازرگانی داخلی سازمان صنعت، معدن، و تجارت استان فارس، ادارة جهرم ایران mohammad.daneshnia@gmail.com آزادسازی اقتصادی روش خودتوضیح برداری سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی صادرات غیرنفتی علیت تودا- یاماموتو نرخ ارز حقیقی ابریشمی، حمید، مهرآرا، محسن، و محسنی، رضا (1385). «تأثیر آزادسازی تجاری بر رشد صادرات و واردات»، فصلنامةپژوهشنامة بازرگانی، 40، 95 ـ 127.##خاتمی، همایون (1376). «بررسی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران»، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.##رحیمی بروجردی، علیرضا (1376). ارز و صادرات غیرنفتی، مؤسسة تحقیقات پولی و بانکی، تهران.##سحابی، بهرام، صادقی، حسین و شوره‌کندی، علی‌اکبر (1390). «تأثیر نرخ ارز بر صادرات غیرنفتی ایران به کشورهای منتخب خاورمیانه (ترکیه، امارات، عربستان، کویت، و پاکستان)، فصلنامةپژوهش‌های اقتصادی، 11(1)، 81 ـ 100.##طیبی، کمیل و بابکی، روح‌الله (1387). «نقش بازبودن اقتصاد بر درجة تأثیرگذاری سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر صادرات کشورهای آسیایی و اقیانوسیه: درسی برای اقتصاد ایران»، فصلنامةپژوهشنامة بازرگانی، 48، 39 ـ 68.##مهدوی عادلی، محمدحسین، نوروزی، روح‌الله و مطهری، محب‌الله (1388). «نقش سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر صادرات غیرنفتی در ایران»، مجلة دانش و توسعه، 16(27)، 161 ـ 181.##ناظمی، فرزاد (1388). «بررسی اثر متغیرهای کلان اقتصادی بر صادرات غیرنفتی»، فصلنامة مدیریت صنعتی دانشکدة علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، 4(10)، 105 ـ 117.##نوفرستی، محمد (1378). آزمون ریشة واحد و هم‌جمعی، نشر رسا.##Agosin, M.R. (1991). Trade Policy Reform and Economic Performance: a Review of the Issues and Some Preliminary Evidence, UNCTAD Discussion Papers, 41, UNCTAD, Geneva. Retrieved from: http://elib.uum.edu.my/kip/record/um429308##Akhtar Hossain, A. (2008). Structural Change in the Export Demand Function for Indonesia: Estimation Analysis and Policy implication, Journal of Policy modeling, Elsevier, 31(2), 260-271. Retrieved from: http://www.sciencedirect.com/science/article/B6V82-4SVV8D7- 1/2/81df292c35216e51f32a7e3d4991d18e##Alici, A.A. & Ucal, M.S. (11-13 Sept. 2003). Foreign Direct Investment, Export and Output Growth of Turkey: Causality Analysis, paper presented at the European Trade Study Group (ETSG) fifth Annual Conference, Madrid. Retrieved from: http://www.etsg.org/ETSG2003/papers/alici.pdf##Bernard, A.B., Jonathan, E.J., Bradford, J. & Samuel, K. (2003). Plants and Productivity in International Trade, American Economic Review, 93, 1268-1290. Retrieved from: ftp://ftp2.census.gov/ces/wp/2000/CES- WP-00-08.pdf##Bolkesjo, T. (2006). Short and Long Run Exchange Rate Effect on Forest Product Trade: Evidence from Panel Data, Journal of Forest Economics, 11, 205-221. Retrieved from:http://www.sciencedirect.com/science/article/B7GJ5-4HC0R7S-1/2/e2b24eb7392323b87c6e52ad31ef2cbd##Engle, R.F. & Granger, C.W.J. (1987). Cointegration and Error Correction, RepresentationEstimation and Testing, 55, 251-276. Retrived from: http://links.jstor.org/sici?sici=0012-9682%28198703%2955%3A2%3C251%3ACAECRE%3E2.0.CO%3B2 -T&origin=repec##Greenaway, D. & Sapsford, D. (1993). Exports, Growth and Liberalization: an Evaluation, Journal of Policy Modeling, 16, 165-186. Retrived from: http://www.sciencedirect.com/science/article/B6V82-45GNMF0- 3J/2/8750f1754ba9bf1081a30be21f3ec464##Helpman, E. & Krugman, P.R. (1985). Market Structure and Foreign Trade: Increasing Returns, Imperfect Competition, and the International Economy, Cambridge, MA: MIT Press.##Jenkins, R. (1996). Trade Liberalization and Export Performance in Bolivia, Development and Change, 27, 693-716. doi: 10.1111/j.1467- 7660.1996.tb00608.x##Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegrated vectors, Journal of Economic Dynamics and Control, 12, 131-154. doi: 10.1016/0165- 1889(88)90041-3##Kojima, K. (1985). Japanese and American Direct Investment in Asia: A Comparative Analysis, Hitotsubashi Journal of Economics, 26, 1-35. Retrieved from: http://hermes-ir.lib.hit-u.ac.jp/rs/bitstream/10086/7895/1/HJeco0260100010.pdf##Liu, X.H. & Shu, C. (2003). Determinants of Export Performance: Evidence from Chinese Industries, Economic of Planning, 36, 45-67. Retrieved from: http://hdl.handle.net/10.1023/B:ECOP.0000005728.05260.5d##Markusen, J. & Venables, J. (1998). Multinational Firms and the New Trade Theory, Journal of International Economics, 46, 183-203. Retrieved from: http://www.nber.org/papers/w5036##Masih, A.M.M. & Masih, R. (1997). On the temporal causal relationship between energy consumption, real income and prices: Some new evidence from Asian Energy dependent NICs based on a multivariate cointegration / vector error correction approach, Journal of Policy Modeling, 19, 417-440. Retrieved from: http://www.sciencedirect.com/science/article/B6V82-3SX0S03- 5/2/9826ce2a63f5c64210ebb7e3558aa5bd##Melitz, M. (2003). The Impact of Trade on Intra-Industry Reallocation and Aggregate Industry Productivity, Econometrica, 71, 1695-1725. Retrieved from: http://www.jstor.org/stable/1555536##Mundell, R. (1957). International Trade and Factor Mobility, American Economic Review, 47, 321-335. Retrieved from: http://links .jstor.org/sici?sici= 00028282%28195706%29 47%3A 3 % 3C321% 3AITAFM%3E2.0.CO%3B2-9##Ouattara, B. (2006). Aid, debt and fiscal policies in Senegal, Journal of International Development, 18(8), 1105-1122. doi: 10.1002/jid.1282 Salvatore, D. (1998). International Economics, 7th Edition, New york, Macmillan. Available from: http://www.amazon.com/s/ref=nb_sb_noss?url=search- alias%3Dstripbooks&field- keywords= salvatore+%2 Binternational+economy y&spre fix = sa lvao taore%2C stripbooks%2C1246##Salvatore, Dominick (1998). International Economics, 7th Edition, New york, Macmilan.##Teresa Alguacil, M., Cuadros, A. & Orts, V. (2002). Foreign Direct Investment, Export and Domestic Performance in Mexico: a Causality Analysis, Economics Letters, 77, 371-376. doi: 10.1016/S0165- 1765(02)00150-7##Toda, H.Y. & Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes, Journal of Econometrics, 66, 225-250. Retrieved from: http://www.sciencedirect.com/science/article/B6VC0-4002HFN- C/2/c7b143640714177d0cc76bc2fbd34b73##Vernon, R. (1996). International Investment and International Trade in the Product Cycle, Quarterly Journal of Economics, 80, 190-207. Retrieved from: http://www.jstor.org/stable/1880689##World Bank (2011). [CD]. World Development Indicators.##World Bank (2011). [CD]. World Development Indicators.##Yanikkaya, H. (2003). Trade openness and economic growth: a cross- country empirical investigation, Journal of Development Economics, 72, 57-89. Retrieved from: http://www.sciencedirect.com/science/article/B6VBV-48V83C1- 1/2/68c61b4bf3cd9b286a0fac2e39881712##Zapata, H.O. & Rambaldi, A.N. (1997). Monte Carlo Evidence on Cointegration and Causation, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, Department of Economics, University of Oxford, 59(2), 285-298. Retrieved from: http://purl.umn.edu/31690##

0 برآورد ارزش اقتصادی- حفاظتی ویژگی‌های مختلف اکوسیستمی تالاب گاوخونی: الگوی مدل‌سازی انتخاب و لاجیت شرطی Estimation of Economic- Protection Value of Gavkhony Wetland Ecosystem Characteristics: Choice Experiment– Conditional Logit https://jte.ut.ac.ir/article_54098.html 10.22059/jte.2015.54098 0 هدف از این مطالعه، برآورد ارزش حفاظتی ویژگی‏های مختلف اکوسیستمی تالاب گاوخونی با استفاده از روش آزمون انتخاب و مدل لاجیت شرطی است. داده‏های مطالعه مستخرج از 500 پرسشنامة آزمون انتخاب در نیمة اول سال 1392 در شهر اصفهان و ورزنه تکمیل شده است. پس از حذف پرسشنامه‏های ناقص و مرحلة پیش‌آزمون، 7327 ردیف دادة نهایی از 407 پرسشنامة آزمون انتخاب در قالب 6 پرسشنامة مختلف و 2442 مجموعه انتخاب، که هر مجموعه انتخاب دارای دو سیاست فرضی به علاوه یک گزینه وضعیت کنونی است، استخراج شد. نتایج حاصل از مدل لاجیت شرطی مبتنی بر تئوری ارزش لانکستر و تئوری تابع مطلوبیت تصادفی نشان می‏دهد که بازدیدکنندگان به منظور حفظ تنوع و پوشش گیاهی و جنگلی تالاب، حفظ زیستگاه‏های طبیعی و حیات موجودات تالاب، حفظ بهداشت تالاب، و افزایش سطح آب تالاب (افزایش آب ورودی به تالاب) به ترتیب 1080، 1670، 1460، و 559 تومان تمایل به پرداخت نهایی دارند. متغیرهای اقتصادی‌- اجتماعی، مانند جنسیت، تأهل، سن، تحصیلات، مخارج ماهیانة خانوار، و بومی‌بودن باعث افزایش تمایل به پرداخت‌ها شده است. نتایج محاسبات مازاد رفاه، که برای ده سیاست فرضی محاسبه شده است، ابزار کاربردی مهمی در اختیار سیاست‌گذاران قرار می‏دهد. طبقه‌بندیJEL: Q51، Q53، D46، D62 1 The purpose of this study is estimate the protection value of Gavkhony Wetland ecosystem attributes with use of Choice Experiment approach and Conditional Logit model. Data needed extracted from six different Choice Experiment questionnaires filled out by 500 random households in Isfahan and Varzane city. Each questionnaire contained 72 hypothetical policies (options), 36 choice sets, 2442 observations and 7327 rows of data. The results based on Conditional Logit model, Lancaster's theory of value and the theory of random utility function showed that the visitors have willingness to pay for preserve forest diversity and vegetation of wetlands, preserve of natural habitats and organisms life of wetland (birds, fish and animals), Wetland hygiene (preventing industrial, domestic and prevent effluents and water salinity) and increasing the water surface (increasing wetland water inlet), are 1080, 1670, 1460 and 559 Toman respectively. The socio- economic variables such as age, marriage, indigenous, family size, monthly family expenditure and education have positive impact on visitors willingness to pay. The results of surplus welfare calculation that calculated for ten hypothetical policies provide important practical tools for policy makers. JEL Classification: Q51، Q53، D46، D62 99 127 سید پرویز جلیلی کامجو parviz jalili دانشجوی دکتری اقتصاد دانشکدة علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان ایران parviz.jalili@gmail.com رحمان خوش اخلاق Rahman Khoshakhlagh استاد دانشکدة علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان ایران rahmankh44@yahool.com سعید صمدی Saeed Samadi دانشیار دانشکدة علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان ایران غلامحسین کیانی Gholam Hossein Kiani استاد دانشکدة علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان ایران gh.kiani@ase.ui.ac.ir ارزش‌گذاری الگوسازی انتخاب تالاب گاوخونی تئوری لانکستر لاجیت شرطی امیرنژاد، حمید (1384). «تعیین ارزش کل اقتصادی اکوسیستم جنگل‏های شمال ایران با تأکید بر ارزش‌گذاری زیست‌محیطی- اکولوژیکی و ارزش حفاظتی»، رسالة دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.##پژویان، جمشید و فلیحی، نعمت (1387). «ارزش‌گذاری اقتصادی خدمات تفریحی منابع زیست‌محیطی: مورد تالاب انزلی»، فصلنامة پژوهشنامة اقتصادی، 28، 147 - 171.##پناهی، محمد (1384). «ارزش‌گذاری اقتصادی جنگل‏های خزری: مطالعات موردی در سه حوزة جنگل‌داری چوب و کاغذ مازندران، خیرودکنار و چوب و کاغذ گیلان»، رساله دکتری، دانشگاه تهران.##حسینی ابری، حسن (1392). معرفی باتلاق گاوخونی، سایت کوه‏ها و بیابان‏های ایرانhttp://www.irandeserts.com/##سالنامة آماری استان اصفهان (1391). سازمان آمار جمهوری اسلامی ایران.##شرزه‏ای، غلامعلی و جلیلی کامجو، سیدپرویز (1391). «الگوسازی تجربی: الگویی نوین برای ارزش‌گذاری کالاهای زیست‌محیطی: مطالعة موردی گنجنامة همدان»، فصلنامة پژوهش‏های اقتصادی (رشد و توسعة پایدار)، 13(3)، 1 ـ 18.##شرزه‏ای، غلامعلی و جاویدی، نرگس (1390). «درونی‌سازی هزینه‌های جانبی در تولید برق به روش آزمون انتخاب»، فصلنامة مطالعات اقتصاد انرژی، 8(29)، 1 ـ 29.##شرزه‏ای، غلامعلی (1388). ارزش‏گذاری خدمات اکوسیستمی، کنفرانس فرهنگستان علوم.##شرکت مهندسین مشاور ایران (1388). ارزش‌گذاری اقتصادی تالاب‏های سه‌گانة هامون، مجموعه مقالات همایش طرح ملی ارزش اقتصادی منابع.##قائمی، زهرا (1385). «ارزش‌گذاری اقتصادی ارزش تفرجی تالاب چغاخور»، پایانامة کارشناسی ارشد، دانشکدة محیط زیست دانشگاه تهران.##قربانی، محمد و فیروز زارع، علی (1388). «ارزش‌گذاری ویژگی‌های مختلف آلودگی هوا در شهر مشهد»، مجلة تحقیقات اقتصادی، 89، 215 ـ 241.##مافی غلامی، داوود و یارعلی، نبی‌الله (1388). «ارزش‌گذاری تفرجگاهی تالاب بین‌المللی چغاخور با استفاده از روش هزینة سفر منطقه‌ای»، محیط‌شناسی (محیط زیست)، 35(50)، 45 ـ 54.##میرجعفری، سیدصالح (1387). «برآورد ارزش اقتصادی و حفاظتی منابع آبی تالاب شادگان و دریاچة ارژن و پریشان»، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد واحد، علوم تحقیقات.##وزارت نیرو، شرکت مدیریت منابع آب ایران (1391). اطلاعات و مشخصات تالاب‏ها، دریاچه‏ها،و محدوده‏های ساحلی دریاهای ایران.##نجاری، حبیب‌الله (1392). پوشش گیاهی و جانوری تالاب گاوخونی، سایت کوه‏ها و بیابان‏های ایرانhttp://www.irandeserts.com/##Arcidiacono, P., Bayer, P., Blevins, J.R. & Ellickson, P.E. (2012). Estimation of dynamic discrete choice models in continuous time, Working Paper, http://www.nber.org/papers/w18449. National Bureau of Economic Research, Massachusetts, Cambridge.##Bateman, I.J., Lovett, A.A. & Brainard, J.S. (2003). Applied environmental economics: a GIS approach to Cost-Benefit Analysis, Cambridge University Press, Cambridge.##Biorl, E., Karosakis, k. & Koundouri, P. (2009). Using a choice experiment to account for preference heterogeneity in wetland attributes: The case of Cheimaditida wetland in Greece journal of ecological economics,60,145-156.##Carlsson, F., Frykblom, P. & Liljenstolpe, C. (2003). Valuing wetlandattributes: an application of choice experiments, Ecological Economics, 47, 95-103.##Carson, R. et al. (1994). Experimental Analysis of Choice, Marketing Letters, 351-368.##Costanza , R et al. (1997). The Value of the World’s Ecosystem Services and natural Capital.##Deshazo, J.R. & fermo, G. (2002). Designing choice sets for stated preference method: the effect of complexity on choice consistency, Journal of environmental economic and management, 44, 123-143.##Duckworth, F.S. & J.S. Sandberg (1954). The effect of cities upon horizontal and vertical temperature gradient, Bull, Am. Meteoral##Fleuret, A., Ppirier, J., June (2010). Using the choice experiment method for valuing improvements in water quality: a simultaneous application to four recreation sites of a river basin, Workin paper.##Green, P.E., & Srinivasan, V. (1978). Conjoint analysis  in  consumer research: Issues  and outlook, Journal of Consumer Research, 5, 103-123.##Greene, W.H. (2012). Econometric Analysis, 7thed, New Jersey, Upper Saddle River: Pearson International.##Hanemann, W.M. (1994). Valuing the Environment through Contingent Valuation, J. Econ. Perspect, 8, 19-44.##Hanley, N., Mourato, S. & Wright, R. (2001). Choice modeling approaches: A superior alternative for environmental valuation? Journal of Economic Surveys, 15(3),435-462.##Hausman, J. & Mac fadden, D. (1984). Specification tests for the multinomial logit model, Journal of Econometrica, 52(5), 1219-1240##Lancaster (1996). A new Approach to Consumer Theory, Journal of Political Economy.##Louviere, J.J. & Hensher, D.A. (1982). On the design and analysis of simulated choice or allocation experiments in travel choice modeling, Transportation Research Record, 890, 11-17.##Louviere, J.J. & Woodworth, G.G. (1983). Design and analysis of simulated consumer choice or allocation experiments: An approach based on aggregate data, Journal of Marketing Research, 20, 350-367.##Louviere, J.J., Hensher, D.A. & Swait, J.D. (2000). Stated Choicemethods: Analysis and Applications, Cambridge Universitypress.##Manski, C. (1977). The Structure of Random Utility Models, Journal of Theory and Decision.##Morrison, M., Bennett, J. & Blamey, R. (1999). Valuing improved wetlands quality using choice modeling, Water and Re source Research, 35, 2805-2814.##Othman, J., Bennett, J. & Blamey, R. (2004). Environmental values and resource management options: a choice modeling experience in Malaysia, Environment and Development Economics, 9, 803-824.##PEMBINA Institute (2002). Counting Canada’s Natural Capital: Assessing the Real Value of Canada’s Boreal Ecosystem, Canadian Boreal Initiative.##Skourtos, M.S., Troumbis, A.Y., Kontogianni, A., Langford, I.H., Bateman, I.J. & Georgiou, S. (2003). Ecological and Socio-E conomic Evaluation of Wetland Conservation Scenarios, Chapter 8. In: Turner, R.K., van den Bergh, J.C., Brouwer, R. (Eds.), Managing Wetlands: An Ecological Economics Approach, Edward Elgar, Cheltenham, 198-222.##Whitten, S. & Bennett, J.J. (2005). The Private and Social Values of Wetlands, Edward Elgar Publishing, Cheltenham, U.K., Woodward, R.T. & Wui, Y.S. (2001). The economic value of wetland services: a meta -analysis, Ecological Economics, 37, 257-270.##Woodward, R.T. & Wui, Y.S. (2001). The economic value ofwetland services: a meta -analysis, Ecological Economics, 37, 257-270.##

0 تأثیر متقابل قیمت نفت خام و عرضة انرژی‌های جایگزین (آزمون تودا و یاماموتو) The Causality of Crude Oil Price and Alternative Energy Supply (Toda and Yamamoto Test) https://jte.ut.ac.ir/article_54099.html 10.22059/jte.2015.54099 0 با افزایش قیمت نفت، از یک طرف، انتظار می‌رود مصرف منابع انرژیِ جایگزین افزایش یابد و مصرف‌کنندگان نیز رفتار خود را با هدف کاهش شدت مصرف انرژی تغییر دهند. از طرف دیگر، گرایش به مصرفِ بیشتر انرژی‌های جایگزین می‌تواند به کاهش تقاضای کل نفت خام بینجامد. بدین ترتیب، رابطة متقابل بین قیمت نفت خام و مصرف انرژی‌های جایگزین سؤال اصلی تحقیق محسوب می‌شود. برای پاسخ به این سؤال، مدل خودتوضیح برداری با استفاده از آزمون تودا و یاماموتو به‌کار گرفته شد. حوزة مطالعه اقتصاد جهانی و دورة مطالعه سال‌های 1969 ـ 2011 انتخاب شد. نتایج به‌دست‌آمده تأثیر متقابل قیمت نفت و عرضة انرژی‌های جایگزین و عدم تأثیر انرژی‎های جایگزین بر شدت مصرف انرژی و برعکس را نشان می‌دهد. همچنین، تأثیر یک‌جانبة قیمت نفت خام بر شدت مصرف انرژی نیز تأیید می‌شود. طبقه‌بندی JEL: Q31,Q41,Q42 1 As a result of higher crude oil prices, in one hand, it is expected that alternative energy resources consumption is increased and consumers change their behavior to decline energy intensity too. On the other hand, more alternative energy consumption can leads to a decline of crude oil aggregate demand. Therefore, existence of mutual causality between crude oil price and alternative energy consumption is the main question of this research. To answer this question, an auto regressive model by Toda & Yamamoto test, has been used. Research data have been selected from world economics during 1969-2011. The results indicate bidirectional causality between crude oil price and alternative energy supply and no causality between energy intensity and alternative energy. Finally, the results reveal that there is a unidirectional causality from crude oil price to energy intensity. JEL Classification: Q31,Q41,Q42 129 146 کیومرث حیدری kioumars heydari استادیار، مشاور رئیس پژوهشگاه نیرو و مدیر گروه اقتصاد برق و انرژی ایران kioumars.h@gmail.com تودا- یاماموتو تولید ناخالص جهانی شدت انرژی علیت گرنجر منابع جایگزین نفت خام منابع##آرمن، سیدعزیز و زارع، روح‌الله (1384). «بررسی رابطة علیت گرنجری بین مصرف انرژی و رشد اقتصادی در ایران طی سال‎های 1346 ـ 1391»، پژوهش‎های اقتصادی ایران، 24، 117 ـ 143.##ابریشمی، حمید و مصطفایی، آذر (1380). «بررسی رابطه بین رشد اقتصادی و مصرف فرآورده‌های عمدة نفتی در ایران»، دانش و توسعه، 14، 11 ـ 45.##فطرس، محمدحسن و همکاران (1387). «بررسی رابطة علّی بین تولید داخلی و مصرف الکتریسیته با استفاده از روش تودا و یاماموتو در ایران (1967 ـ 2006)»، دانش و توسعه، 25، 169 ـ 189.##محمدی، تیمور، بردبار، آزاده و دقیقی اصل، علیرضا (1391). «بررسی علیت متقابل رشد اقتصادی و مصرف گاز طبیعی در ایران»، اقتصاد محیط زیست و انرژی، 1(3)، 89 ـ 106.##ملکی، رضا (1378). «بررسی رابطه بین مصرف انرژی و رشد اقتصادی در ایران»، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی تهران.##Bentley, R.W. (2002). Global Oil & Gas Depletion: An Overview, Energy Policy, 30,189‐205##Engle, R.F. & Granger, C.W.J. (1987). Co integrated and Error Correction, Representation Estimation and Testing, Econometrica, 55, 251-276.##Geweke, J. (1984). Inference and Causality in Economic Time Series Models, Handbook of Econometrics, 2.##Granger, C.W.J. (1986). Development in the Study of Co integrated Economic Variables, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 48, 213-228.##Granger, C.W.J. (1988). Some Recent Development in a Concept of Causality, Journal of Econometrics, 39, 199-211.##Prabhas, C. Sinha (2009). Handbook of Alternative Energy, SBS Publishers & Distributors Pvt, Ltd, New Delhi.##Toda, H.Y. & Yamamoto, T. (1995). Statistical Inference in Vector Auto regressions with possibly Integrated Processes, Journal of Econometrics, 66, 225-250.##Wolde Rufael, Y. (2005). Energy Demand and Economic Growth: The African Experience, Journal of Policy Modeling, 27, 891-903.##Yoo, S.H. (2005). Electricity Consumption and Economic Growth: Evidence from Korea,Energy Policy, 33, 1627-1632.##Zapata, H.O. & Rambaldi, A.N. (1997). Monte-Carlo Evidence on Co integration and Causation, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 59, 285-298.##US energy information administration (http://eia.doe.gov)##International Energy Agency (www.iea.org)##http://www.opec.org.##

0 تحلیل منحنی S در روابط دوجانبة تجاری ایران و شرکای عمدة تجاری (1371 ـ 1390) S-Curve Analysis in Bilateral Trade Relations between Iran and its Major Trading Partners (1992-2011) https://jte.ut.ac.ir/article_54100.html 10.22059/jte.2015.54100 0 تغییرات نرخ ارز می‏تواند باعث بهبود یا کسری تراز تجاری شود. به همین دلیل سیاست‌گذاران اقتصادی همواره به تنزل یا تقویت پول ملی توجه کرد‌ه‌اند. این تغییرات به بروز آثار متفاوتی در حجم تجارت یک کشور در کوتاه‏مدت و بلندمدت منجر می‏شود. آثار بلندمدت با عنوان شرط مارشال- لرنر شناخته می‌‏شود و آثار کوتاه‏مدت با دو مفهوم تحلیل می‌شود: منحنی J؛ منحنی S. در این مطالعه به منظور بررسی وجود منحنی S در ایران همبستگی متقاطع دو متغیر تراز تجاری و نرخ واقعی ارز با استفاده از داده‌‏های دوطرفة تجارت بین ایران و 21 شریک منتخب تجاری در دورة زمانی 1371 ـ 1390 محاسبه شده است. در این مطالعه از آمار دوجانبه استفاده شده است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، وجود منحنی S شکل در رابطة تجاری ایران با دوازده شریک عمدة تجاری دیده می‏شود و این الگو با نُه کشور سوریه، پاکستان، قطر، ارمنستان، کویت، آذربایجان، کانادا، آمریکا و هنگ‏کنگ تأیید نمی‏شود. از جمله نتایج دیگر این پژوهش، تأیید اثر هاربرگر- لارسن- متزلر در روابط تجاری ایران با اکثر شرکای تجاری‌اش است. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، تغییرات نرخ ارز به بهبود موقتی تراز پرداخت‏های ایران منجر می‏شود، اما این بهبود پس از مدتی باعث کاهش نرخ ارز می‌‏شود. طبقه‌بندی JEL: F1، F14، O24 1 National currency depreciation or appreciation has always been argued seriously among policymakers since changing in exchange rate could cause improvement or deficit in trade balance. These changes affect the trade volume of a country in both short-run and long-run. Long-run effects are recognized as the Marshall-Lerner condition, while short-run effects are analyzed by two concepts: J-Curve and S-Curve. In this study, the cross correlation has been calculated between trade balance and real exchange rate by using bilateral trade data between Iran and 21 selected trading partners over the period 1992-2011 in order to explore the existence of S-Curve in Iran. Based on the results, there is an S-Shaped curve for the Iranian trade relations with 14 major trading partners. However, this pattern does not match in relations with Syria, Pakistan, Qatar, Armenia, Kuwait, Azerbaijan, Canada, US and Hong Kong. Furthermore, the empirical results confirm Harberger-Larsen-Metzler effect in Iran`s trade relations with most of its trading partners. According to the results obtained, changes in exchange rate leads to a temporary improvement in Iran’s balance of payments, but this improvement reduces the exchange rate after a while. JEL Classification: F1، F14، O24 147 167 سید کمیل طیبی Seyed Komail Tayebi استاد گروه اقتصاد، مدیر قطب علمی اقتصاد بین‌الملل، دانشگاه اصفهان ایران sk.tayebi@ase.ui.ac.ir همایون شیرازی Homayoun Shirazi دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه اصفهان ایران homayoon.shirazi@gmail.com نرگس سخندانی Narges Sokhandani کارشناس ارشد اقتصاد، دانشگاه اصفهان ایران nargessokhandani@gmail.com اثر هاربرگر- لارسن‌- متزلر منحنی S نرخ ارز واقعی همبستگی متقابل اخباری، محمد و خوشبخت، آمنه (1385). «پویایی تراز تجاری: بررسی منحنی J شکل ارتباط تجاری ایران با آلمان»، تحقیقات اقتصادی، 74، 123 ـ 160.##پدرام، مهدی، شیرین‏بخش ماسوله، شمس‏الله و رحمانی، مریم (1390). «پویایی‏های منحنیJ در تجارت خارجی ایران»، پژوهش‏ها و سیاست‏های اقتصادی، 60، 5 ـ 18.##دژپسند، فرهاد و گودرزی، حسین (1388). «بررسی تأثیر کاهش ارزش پول بر تراز پرداخت‌های ایران (تحقق شرط مارشال لرنر در ایران)»، پژوهشنامة اقتصادی، 9(3)، 15 - 41.##عریانی، بهاره حیدی، حسن و نعمت‌الهی، سمیه (1391). «شوک‏های رابطة مبادله و تراز تجاری در ایران: آیا اثر هاربرگر- لارسن- متزلر وجود دارد؟»، پژوهش‏ها و سیاست‏های اقتصادی، 63، 171 ـ 187.##کازرونی، سیدعلیرضا و مجیری، هادی (1389). «بررسی اثر کاهش ارزش پول ملی بر تراز تجاری ایران با شش شریک منتخب تجاری (روش خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی)»، پژوهش‌های اقتصادی ایران، 45، 77 ـ 102.##کازرونی، سیدعلیرضا، محمدپور، سیاوش و فشاری، مجید (1390). «بررسی اثر منحنی‏های J و S در اقتصاد ایران (1355 ـ 1386)»، سیاست‏های اقتصادی (نامة مفید)، 87، 3 ـ 20.##معماریان، عرفان و جلالی نایینی، سیداحمدرضا (1389).«آثار کوتاه‌مدت و بلندمدت تکانه‌های ارزی بر تراز تجاری ایران (آزمون پدیدة منحنی J بر اساس یک الگوی VECM)»، پژوهشنامة اقتصادی، 37، 45 ـ 69.##Backus, D.K., Kehoe, P.J. & Kydland, F.E. (1994). “Dynamics of the Trade Balance and the Terms of Trade: the J-Curve?” American Economic Review, 84(1), 84-103.##Bahmani-Oskooee, M. & Ratha, A. (2007a). “The S-Curve Dynamics of US Bilateral Trade”, Review of International Economics, 15, 430-9.##Bahmani-Oskooee, M. & Ratha, A. (2007b). “Bilateral S-Curve between Japan and her Trading Partners”, Japan and the World Economy, 19(4), 483-9.##Bahmani-Oskooee, M., Gelan, A. & Ratha, A. (2008). “S-Curve Dynamics of Trade in Africa”, African Development Review, 20(2), 335-42.##Bahmani-Oskooee, M. & Hegerty, S.W. (2010). “The J- and S-Curves: a Survey of the Recent Literature”, Journal of Economic Studies, 37(6), 580-596.##Central Bank of Iran, www.cbi.ir##Gujarati, D.N. (2002). Basic Econometrics, 4th Edition, USA: McGraw-Hill/Irwin.##Haliciogu, F. (2007). “The J-Curve Dynamics of Turkish Bilateral Trade: a Co Integration Approach”, Journal of Economic Studies, 8(2), 103-119.##Hsing, Yu. (2009). “Test of the J-Curve for Six Selected New Eu Countries”, International Journal of Economic Policy in Emerging Economies, 2(1), 76-85.##Lopes, A.F. & Sequeira, T.N. (2010). The Dynamics of the Trade Balance and the Terms of Trade in Central and Eastern European Countries, Economics Research Center, Lisbon University Institute, Working paper 03/10.##Misztal, P. (2010). “Harbeger–Larsen–Metzler (HLM) Effect: Theory and Practice in Poland”, The Romanian Economics Journal, 38, 129-146.##Moura, G. & Dasilva, S. (2005). “Is There a Brazilian J-Curve?”, Economic Bulletin, 6(1), 1-17.##Ono, M. & Baack, S. (2014). “Revisiting the J-Curve for Japan”, Modern Economy, 5, 32-47.##Parikh, A. & Shibata, M. (2004). “Dynamics of the Relationship between the Terms of Trade and the Trade Balance in Developing Countries of Asia: Africa, and Latin America”, Journal of Quantitative Economics, 2, 104-21.##Ruppert, D. (2010). Statistics and Data Analysis for Financial Engineering, USA: Springer.##Senhadji, A.S. (1998). “Dynamics of the Trade Balance and the Terms of Trade in LDCs: the S-Curve”, Journal of International Economics, 46(1), 105-31.##Soleymani, A. & Chua, S.Y. (2013). “S-Curve at the Industry Level: Evidence from Malaysia’s Bilateral Trade with its Major Trading Partners in East Asia”, Asia-Pacific Journal of Accounting & Economics, forthcoming.##World bank Organization, www.worldbank.org##

0 بررسی درجة انتقال نرخ ارز بر سطح قیمت‌های‌ مصرف‌کننده تحت شرایط انحراف نرخ واقعی ارز: مطالعة موردی ایران Degree of Exchange Rate Pass-through onConsumerPrices underExchange Rate Misalignment: The Case Study of Iran https://jte.ut.ac.ir/article_54101.html 10.22059/jte.2015.54101 0 هدف اصلی این مطالعه، بررسی درجة انتقال نرخ ارز بر شاخص قیمت مصرف‌کننده با درنظرگرفتن انحراف نرخ واقعی ارز در ایران با استفاده از داده‌های سری زمانی طی دورة زمانی 1353 ـ 1387 است. بدین منظور، نخست، با به‌کارگیری روش ARDL، انحراف نرخ واقعی ارز از مقادیر تعادلی بلندمدت محاسبه شد. سپس، میزان انتقال نرخ ارز بر شاخص قیمت مصرف‌کننده با درنظرگرفتن انحراف نرخ واقعی ارز بررسی شد. نتایج تخمین مدل انتقال حاکی از آن است که درجة انتقال نرخ ارز در کوتاه‌مدت بسیار اندک است، اما به مرور زمان به‌شدت افزایش می‌یابد. اما، همچنان درجة انتقال ناقص است. همچنین، نتایج نشان می‌دهد رابطة مثبت و معنی‌داری بین انحراف نرخ واقعی ارز و شاخص قیمت مصرف‌کننده وجود دارد و اثر انحراف نرخ واقعی ارز بر شاخص قیمت مصرف‌کننده به مرور زمان افزایش می‌یابد. طبقه‌بندی JEL: C22, E31, F31 1 The main objective of this paper is to investigate the impact of exchange rate pass-through on consumer prices under exchange rate misalignment in Iran during 1353-1387. For this purpose, the exchange rate misalignment has been extracted using ARDL method and then the effect of exchange rate and exchange rate misalignment on CPI has been estimated. The results show that the degree of exchange rate pass-through (ERPT) in the short termisverysmallandequal to0,07and in the long-run ERPT is equal to 0,42. It indicatesthat the impact of the ERPT on the CPI in long run is more thanthe short run in Iran.Also, the resultsshow that exchange rate misalignment increases the Consumer Price Index. 169 192 علیرضا کازرونی Alireza Kazerooni استاد گروه اقتصاد دانشگاه تبریز ایران ar.kazerooni@gmail.com فاطمه سلیمانی الوانق fateme solaimani alvang کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه تبریز ایران solaimani_fateme@yahoo.com انتقال نرخ ارز انحراف نرخ واقعی ارز شاخص قیمت مصرف‌کننده نرخ ارز تعادلی شجری، هوشنگ، طیبی، سیدکمال و جلایی، سیدعبدالمجید (۱۳۸۵). «عبور نرخ ارز و رابطة آن با سیاست‌های پولی و درجة بازبودن اقتصاد در ایران به روش سیستم‌های فاز عصبی»، فصلنامة پژوهش‌های اقتصادی ایران، ۲۶، 153 ـ 179.##شجری، هوشنگ، طیبی، سیدکمال و جلایی، سیدعبدالمجید (۱۳۸۴). «تحلیل عبور نرخ ارز در ایران»، مجلة دانش و توسعه، 16، 51 ـ 76.##کازرونی، علیرضا، سلمانی، بهزاد و فشاری، مجید (1391). «بررسی تأثیر نظام ارزی و محیط تورمی بر درجة انتقال نرخ ارز در ایران»، فصلنامة تحقیقات اقتصادی راه اندیشه، 5، 95 ـ 117.##هینکل، لارنس ای و مونتیل، پیتر جی (1386). ناترازی نرخ ارز: نرخ ارز واقعی تعادلی، شیوه‌های برآورد، کاربردهای تجربی، ملاحظات عملیاتی و سیاست‌گذاری، ترجمة رضا شیوا و خدیجه نصرالهی، ج 2، تهران: پژوهشکدة پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.##Baffes, J., Elbadawi, I.A. & O'Connell, S.A. (1997). Single-Equation Estimation of theEquilibrium Real Exchange Rate, The World Bank, Development Research Group, Policy Research Working Paper 1800.##Bahmani-Oskooee, M. (2005). History of the Rail and Foreign Exchange Policy in Iran, Iranian Economic Review,10, 14.##Bailliu, J. & Fujii, E. (2004). Exchange Rate Pass-through and the Inflation Environment in Industrialised Countries: An Empirical Investigation, Bank of Canada, Working Paper 2004-21.##Balassa, B. (1990). Incentive Policies and Export Performance in Sub-Saharan Africa, World Development, 18, 383-391.##Campa, J.M. & Goldberg, L.S. (2006). Pass Through of Exchange Rates to Consumption Prices: What has Changed and Why?, Federal Reserve Bank of New York and NBER, IESE Business School and NBER.##Chinn, M.D. (2000). Before the fall: were East Asian currencies overvalued?, Emerging Markets Review, 1, 101-126.##Choudhri, E.U. & Hakura, D.S. (2001).Exchange Rate Pass-through to Domestic Prices: Does the Inflationary Environment Matter?, Washington, DC, International Monetary Fund, IMF Working Paper, 01/194##Choudhri, E.U. & Khan, S.M. (2002). The Exchange Rate and Consumer Prices in Pakistan: Is Rupee Devaluation Inflationary?, The Pakistan Development Review, 41(2): 107-120.##Dollar, D. (1992). Outward-Oriented Developing Economies Really Do Grow More Rapidly: Evidence from 95 LDCs, 1976-85, Economic Development and Cultural Change, 40, 523-544.##Edwards, S. (1989).Real Exchange Rates, Devaluation and Adjustment: Exchange Rate Policy in Developing Countries. MIT Press, Cambridge, MA, In Masters, W.A., Ianchovichina, E. (1998), Measuring Exchange Rate Misalignment: Inflation Differentials and Domestic Relative Prices, World Development, 26(3): 465-477.##Edwards, S. (1988). Real and Monetary Determinants of Real Exchange Behaviour: Theory and Evidence from Developing Countries, National Bureau of Economic Research, NBER Working Paper Series, 2721.##Hüfner, F.P. & Schröder, M. (2002). Exchange Rate Pass-Through to Consumer Prices: A European Perspective, Centre for European Economic Research, Discussion Paper, 2-20.##Hyder, Z. & Shah, S. (2004). Exchange Rate Pass-Through to Domestic Prices inPakistan. State Bank of Pakistan Working Paper, 5.##Jaffri, A.A. (2010). Exchange Rate Pass-through to Consumer Prices in Pakistan: does Misalignment Matter?, The Pakistan Development Review, 49, 19-35.##Kamin, S.B. (1997).A Multi-country Comparison of the Linkages between Inflation and Exchange Rate Competitiveness, Bank for International Settlements, Monetary and Economic Department, BASLE, Working Paper, 45.##Kamin, S.B. (2001). Real Exchange Rates and Inflation in Exchange-Rate Based Stabilisations: An Empirical Examination, Journal of Development Economics, 64, 237-253.##Krugman, P. (1986).Pricing to Market When the Exchange Rate Changes, National Bureau of Economic Research Working Paper, 1926.##La flèche, T. (1996). The Impact of Exchange Rate Movements on Consumer Prices, Bank of Canada Review, 21-32.##Masha, I. & Park, C. (2012). Exchange Rate Pass Through to Prices in Maldives, IMF Working Paper, 126.##Pesaran, M.H., Shin, Y. & Smith, R.J. ( 2001).Bounds testing approaches to the analysis of level relationships, Journal of Applied Econometrics, 16, 289-326.##Sanusi, A.R. (2010). Exchange Rate Pass-Through to Consumer Prices in Ghana: Evidence from Structural Vector Auto-Regression, Department of Economics, AhmaduBello University, Zaria, Nigeria, MPRA Paper, 29491, 24-47.##Sek, S.K & Kapsalyamova, Z. (2008). Pass-Through Of Exchange Rate In to Domestic Prices: The Case Of Four East-Asian Countries, The International Journal of Economic Policy Studies, 3, 45-72.##Taylor, J.B. (2000).Low Inflation, Pass-Through, and the Pricing Power ofFirms, European Economic Review, 44, 1389-1408.##Williamson, J. (1985).The Exchange Rate System, 2nd ed., Washington, DC: Institute for International Economics, In Zhang, Z. (2001), Real Exchange Rate Misalignment in China: An Empirical Investigation, Journal of Comparative Economics, 29, 80-94.##Zorzi, M.C., Hahn, E. & Sanchez, M. (2007). Exchange Rate Pass-Through in Emerging Markets, European Central Bank, Working Paper Series, 739.##

0 مقایسة تطبیقی سیستم‌های مختلف تقاضا در تبیین رفتار مصرفی خانوارهای شهری Comparing of Demand Systems in explaining of Iranian Urban Households consumption behaviour https://jte.ut.ac.ir/article_54102.html 10.22059/jte.2015.54102 0 انتخاب بهترین مدل تقاضا برای تبیین رفتار مصرف‌کنندگان و تعیین فرم‌های تبعی آن همواره به عنوان یکی از مسائل اقتصاد خرد مطرح بوده است. در این مقاله با معرفی خانوادة توابع تقاضای دیفرانسیلی آیدز (AIDS)، سی بی اس (CBS)‌،ان بی آر (NBR)، و روتردام به برآورد تجربی این توابع به کمک داده‌‏های خانوارهای شهری کشور طی سال‌های 1350 ـ 1391 پرداخته شده است. در این مطالعه از روش اس یو آر[1] (SUR) برای برآورد مدل در پنج گروه عمده‌ـ خوراک، مسکن، پوشاک، لوازم و اثاثه، و متفرقه‌ـ استفاده شده و، ضمن محاسبة کشش‌های قیمتی و مخارجی‌، آزمون همگنی و تقارن برای معادلات هر یک از سیستم‌های تقاضا صورت پذیرفته است. نتایج نشان می‌دهد سیستم تقاضای ان بی آر (NBR) قدرت بیشتری در تبیین رفتار مصرفی خانوارهای شهری ایران دارد و سازگاری آن با خواص نظری سیستم تقاضا در مقایسه با سایر مدل‌ها بیشتر است. طبقه‌بندی JEL: D11 D12, [1]. Seemingly Unrelated Regression 1 Selection of best demand model for explaining of consumer behaviour is one of the most important issues in Microeconomic. In this paper we introduce AIDS[1],CBS[2], NBR[3] and Rotterdam model and estimate these models by Iranian urban households data for period 1973-2012.Seemingly Unrelated Regression Method is chosen for estimation of 5 Groups of Commodities including Food, Housing, clothing, appliances and furniture and miscellaneous. In this survey we calculate price and income elasticity for 5 commodity groups and we test Homogeneity and Symmetry conditions in each model. Results indicate that NBR Model is the best model for satisfying demand attributes in Iran.   JEL:D11, D12 [1] - Almost Ideal Demand System [2] - Central Bureau Voor de Statistiek, the Dutch name of Statistics Netherlands [3] - The National Bureau of Research 193 216 پرویز محمدزاده Parviz Mohamadzadeh دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه تبریز ایران pmohamadzadeh@yahoo.com داود بهبودی Davood Behboodi دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه تبریز ایران dbehbudi@gmail.com صمد حکمتی فرید Samad Hekmati Farid استادیار گروه اقتصاد دانشگاه ارومیه ایران hekmat188@yahoo.com روتردام تقاضای دیفرانسیلی مدل‌های تقاضا AIDS CBS NBR پناهی، علیرضا (1377). «تحلیل رفتار مصرفی در مناطق شهری، کاربرد سیستم تقریباً ایده‌آل، مورد ایران»، مجلة برنامه و بودجه، 28 و 29، 57 - 82.##فلسفیان، آزاده‌ و قهرمان‌زاده، محمد (1391). «انتخاب سیستم تابعی مناسب جهت تحلیل تقاضای انواع گوشت در ایران»، پژوهش‏های صنایع غذایی، 2(2)، 175 ـ 187.##سوری، داود و مشایخ آهنگرانی، پویان (1377). «برآورد سیستم معادلات تقاضا با توجه به نقش مشخصه‌ای اجتماعی خانوار»، پژوهشنامة بازرگانی، 6، 109 - 146.##محمد‏زاده، پرویز (1384). «مقایسة مدل‌های تخصصی مصرف‌کنندة AIDS و CBS با استفاده از داده‌های مخارج مصرف خانوارهای شهری ایران»، تحقیقات اقتصادی، 68، 227-256##موسوی، میر‏حسین، رضایی، ابراهیم و هیراد، علیرضا (1386)‌. «بررسی تجربی سیستم تقاضای روتردام با استفاده از داده‌های مخارج مصرفی خانوارهای شهری (مطالعة موردی: استان آذربایجان ‌غربی)»، پژوهشنامة اقتصادی، 7(24)، 117 - 155##Barten, A.P. (1993). Consumer Allocation Models: Choice of Functional Form, Emprical Economics, 18,129-158.##Deaton, A.S. & Muellbur, J. (1980). Economics and consumer behavior, Cambridge University press.##Driel, H., van, Venuta & Zeelenberg, K. (1997). The Demand for Food in the United States and the Netherlands: A Systems Approach With the CBS Model, Journal of Applied Econometrics, 12, 509-532.##Kevin Z., Chen (1998). The symmetric problem in the linear almost ideal demand system, Economics Letters, 59(3), 309-315.##Laajimi, Abderraoof, Dhehibi, Boubaker & Gil, jose (2003). The Structure of Food Demand in Tunisia: a Differential System Approach, Cabiers d’economie et sociologie rurales, 66, 56-77.##Mark.G. Brown, Jong-Ying, lee & James L. Seale, Jr (1994). Demand Relationships among juice Beverayes: A Differential Demand System Approach, Florida Agricultural Experiment Station jirnal series No.R-03936, J. Agr and Aoolied Econ, 26(2), 417-429.##

0 استفاده از نقشة علّی بیزین برای بررسی عوامل مؤثر بر تورم در اقتصاد ایران Using of the Bayesian Causal Map In Order to Investigate the Effective Factors on Inflation in the Iranian Economy https://jte.ut.ac.ir/article_54103.html 10.22059/jte.2015.54103 0 یکی از مهم‏ترین اهداف هر نظام اقتصادی دستیابی به تورم پایین و باثبات و رشد اقتصادی مداوم است. در مطالعة حاضر، نخست، با استفاده از نقشة علّی کامل، عوامل مؤثر بر تورم شناسایی شد. سپس، با استفاده از شبکة علّی بیزین و تعیین احتمالات پیشین و احتمالات پسین در قالب سناریوهای مختلف، به بررسی تأثیر هر یک از این عوامل بر نرخ تورم در اقتصاد ایران پرداخته شد. نتایج تحلیل حساسیت نشان می‏دهد رابطة نرخ تورم با متغیرهای کسری بودجه، نسبت اعتبارات بخش خصوصی به تولید ناخالص داخلی، بدهی دولت، نرخ ارز، اندازة دولت، و نرخ بهره مثبت و با متغیر نرخ رشد اقتصادی منفی است. بنابراین، در راستای نتایج تحقیق، با توجه به اهمیت معضل تورم، اگر بودجة دولت مستقل از درآمدهای نفتی باشد، می‏توان امیدوار بود که استقلال بانک مرکزی می‏تواند گامی در جهت کاهش تورم در اقتصاد ایران باشد. طبقه‌بندی JEL:E3, E31 1 One of the most important objectives of any economic system is to achieve to low and stable inflation and sustained economic growth. In this study, first, Bayesian causal is indentified effective factors on inflation and then using Bayesian causal network and Determining prior probabilities and posterior probabilities in different scenarios,it is discussed The impacts of this factors on inflation in the Iranian economy. Sensitivity analysis show The relationship of inflation to budget deficit, ratio private credit to gross domestic production, government debt, exchange rate, govement size and interest rate is positive and with economic growth is negative. Then, it is recommended if government budget is independence from oil revenues, there is hope that Central bank independence can be a step towards disinflation in the Iranian economy. JEL Classification: E3, E31 217 252 سمیه نقوی somayyeh naghavi دانشجوی دکتری گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد ایران som_naghavi@yahoo.com ناصر شاهنوشی naser shahnoushi استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد ایران naser.shahnoshi@yahoo.com اقتصاد ایران تورم شبکة علّی بیزین باصری، بیژن (1382). «بررسی تأثیر تغییر نرخ سود سپرده‌ها بر متغیرهای کلان اقتصادی»، مجلة پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، 27، 29 ـ 52.##بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران- ادارة بررسی‏های اقتصادی، گزارش اقتصاد و ترازنامة بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سال‏های مختلف.##دادگر، یدالله و صالحی، مسعود (1383). «کاربرد مدل بارو جهت ارزیابی رابطه بین تورم و رشد اقتصادی در ایران»، فصلنامة پژوهشنامة بازرگانی، 55 ـ 82.##سهیلی، کیومرث، الماسی، مجتبی و سفایی، مریم (1391). «ارزیابی اثر تورم انتظاری، رشد نقدینگی، تورم وارداتی، شکاف تولید، و نرخ ارز بر نرخ تورم در ایران»، مجلة اقتصاد کلان، 13، 39 - 60.##صادقی، سیدکمال، شیبایی، امینه و فشاری، مجید (1390). «بررسی عوامل مؤثر بر تورم با تأکید بر اندازة دولت»، فصلنامة مدل‌سازی اقتصادی، 1، 73 ـ 91.##طیبی، س.ک و مصری‌نژاد، ش. (1381). «بررسی رابطة تعامل کوتاه‌مدت و بلندمدت تورم و عرضة صادرات غیرنفتی در ایران»، مجلة تحقیقات اقتصادی، 61، 1 ـ 23.##کازرونی، ع. و اصغری، برات (1381). «آزمون مدل کلاسیک تورم در ایران: روش همگرایی»، پژوهشنامة بازرگانی، ش 23.##نیلی، مسعود (1364). «بررسی آثار افزایش حجم پول بر نظام اقتصادی کشور در دو دهة اخیر»، برنامه و توسعه، 1(3): 89 ـ 119.##Aarle, B. & Nina, B. (1996). Financial Repression, Inflation and Seigniorage: The Polish Experince.##Alesina, A. & Drazen, A. (1991). Why are stabilizations Delayed?American Economic Review,1170-1188.##Baldini, A. & Poplawski (2008). Fiscal and Monetary Anchors for Price stability : Evidence form Sub-saharan Africa, IMF, Working Paper.##Barro, R.J. (1979). On thr Determination of the Public Debt, Journal of Political Economy, 87(5, part1), 940-971.##Darrat, A.F. (1987). The inflationary process of the Iranian economy, A Re-examination of the Evidence, International Journal of Middle East study, 19.##Delan, V. (1993). The Macroeconomic Effects of Rate Unification, With Special Reference the Islamic Republic of Iran, 256-270.##Esfahani, R. & Yavari, K. (2003). The Real and Nominal Determinants of Inflation in Iran: VAR Approach, Quarterly Journal of Iranian Economics Research, 5(16):69-99. (in Persian).##Friedman, M. (1969). The Optimum Quantity of Money in Milton Friedman. ed., The Optimum Quantity of Money and Other Essays, Chicago: Aldine:1-50##Han, S. & Mulligan, A. (2008). Inflation and the Size of Government, Federal Reserve Bank of St. Louis Review, 90(3, Part2): 245-267.##Kazeroni, A. & Asghari, B. (2002). The Test of Classic Inflatin Mdel in Iran: Convergance Approach, Journal of Trade Studis, 6(23):97-139.##Mehrgan, N., Ezati, M. & Asgharpur, H. (2006). The Causal Relationship between Inflation and Interest Rate by Using of Panel Data, Journal of Economic Research, 6(3):91-105.##Nadkarni, S. & Shenoy, P.P. (2000). A causal Mapping Approach to Constucting Bayesian Netwoks School of Business, Working Paper, 289, 1-30.##Nadkarni, S. & Shenoy, P.P. (2001). A Bayesian Network Approach to Making Inferences in Causal Maps, European Journal of Operational Research, 128(3): 21-40.##Netica user Guide (2006). WWW.Norsys.com.##Nazifi, F. (1999). Is Inflation a Monetary Phenomenon?, Journal of Economic Research, 1, 85-104.##Sargent, T.J. (1982). The Ends of Four Big Hyperinflations, in Robert E. Hall, ed., Inflation: Causes and Effects. Chicago: University of Chicago Press.##Shahin, S., Ulekgin, F. & Ulrngin, B. (2006). A Bayesian causal map for inflation analysis: The case of Turkey, European Journal of Operational Research, 175(2006): 1268-1284.##