J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63302 مقاله پژوهشی بررسی تأثیر کوتاه‌مدت و بلندمدت عوامل بانکی و اقتصادی مؤثر بر حجم مطالبات معوق در بانکهای دولتی بررسی تاثیر کوتاه مدت و بلندمدت عوامل بانکی و اقتصادی موثر بر حجم مطالبات معوق در بانکهای دولتی آقایی مجید استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد نظری، دانشگاه مازندران رضاقلی زاده مهدیه استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، بازرگانی، دانشگاه مازندران 23 09 2017 52 3 499 526 27 06 2016 23 05 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63302.html

در سال‌های اخیر شبکه­ی بانکی کشور با مشکلی به نام مطالبات معوق و سررسید شده روبرو بوده و این مطالبات معوق پیامدهای بسیاری نظیر کمبود نقدینگی و کاهش حجم اعتبارات را در پی داشته است. با توجه به اهمیت نقش مطالبات معوق در سیستم بانکی کشور، در این مطالعه به بررسی عوامل بانکی و اقتصادی مؤثر بر حجم مطالبات معوق بانک­های بزرگ دولتی کشور، در قالب الگوهای پانل پویا و تخمین زن گشتاورهای تعمیم یافته­ (GMM)، طی دوره­ی زمانی 1380 تا 1393 پرداخته شده است. نتایج به­دست آمده حاکی از آن است که متغیرهای کلان اقتصادی (رشد اقتصادی، نرخ تورم، نرخ سود تسهیلات و بدهی­های بخش دولتی) نقش قابل توجهی در توضیح تغییرات مطالبات معوق بانک­های دولتی در کوتاه‌مدت و بلندمدت طی دوره­ی مورد بررسی داشته است و از بین متغیرهای بانکی نیز نقش مدیریت و کارآیی بانک‌های دولتی در توضیح­دهندگی تغییرات مطالبات معوق قابل توجه می­باشد. با توجه به نتایج به­دست آمده می‌توان گفت تغییرات مطالبات معوق بانک­ها، بیشتر تحت تأثیر شرایط اقتصادی قرار دارد. طبقه‌بندی JEL: E5، C23

 مطالبات معوق GMM بانک­های دولتی مدل پانل پویا احمدیان، اعظم و داوودی، آزاده (1391).  اثر نظارت بانکی بر کاهش مطالبات معوق. فصلنامه‌ی حسابداری مدیریت، دوره‌ی 5، شماره‌ی 12. اشرف احمدیان، علی (1391). مدیریت ریسک اعتباری، چالش پیش روی تأمین مالی در سیستم بانکی ایران. سومین کنفرانس بین المللی صنعت احداث. اکرامی، محمود و رهنما اسکی، آزاده (1388). بررسی عوامل مؤثر در مطالبات سررسید گذشته و معوق بانک. پژوهشنامه‌ی اقتصادی، شماره‌ی 6 ویژه نامه‌ی بانک. حیدری، هادی، زواریان، زهرا و نوربخش، ایمان (1390). بررسی اثر شاخص‌های کلان اقتصادی بر مطالبات معوق بانک‌ها. پژوهش‌های اقتصادی، دوره‌ی 11، شماره‌ی 1. دادگر، علی (1385). بررسی علل پیدایش مطالبات معوق در بانک صادرات ایران و اثرات آن بر نقدینگی و درآمد بانک. روزنامه‌ی تجارت با شماره‏های متعدد، از جمله 14. 15. کردبچه، حمید و پردل نوش‌آبادی، لیلا (1390). تبیین عوامل مؤثر بر مطالبات معوق در صنعت بانکداری ایران. پژوهش‌های اقتصادی ایران، دوره‌ی 16، شماره‌ی  49. Ando, A., & Modigliani F. (1963). The ‘life-cycle’ hypothesis of saving: aggregate implications and tests. American Economic Review,  53(1), 55-84 Abid, L., Ouertani, M., & Nejib, S. Z. (2014). Macroeconomic and Bank-Specific Determinants of Household’s Non-Performing Loans in Tunisia: A Dynamic Panel Data. Procedia Economics and Finance, 13 , 58 – 68 Ahmad, A.S., Takeda, C., & Thomas S. (2009) Bank loan loss provisions: A reexamination of capital management, earnings management and signaling effect’. Journal of Accounting and Economics, 28(1),  1-25. Arellano, M., & Bond, S. ( 1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carloevidence and an application to employment equations. Review of EconomicStudies, 58, 277–297. Arellano, M., & Bover, O. (1995). Another look at the instrumental variable estimationof error-component models. Journal of Econometrics, 68, 29–51. Babihuga, R. (2007). Macroeconomic and nancial soundness indicators: An empirical investigation. IMF working paper, no.115, 2007. Barth, J.R.,  Caprio, JR.G., & Levine, R. (2012). Bank Regulation and Supervision: WhatWorks Best?. Journal of Financial Intermediation, 13, 205-248. Barth, J.R.,  Dopico, L.G., Nolle, D.E. & Wilcox, J.A. (2012). Bank safety and soundness and the structure of bank supervision: A crosscountry analysis. International Review of Finance, 3(3-4),163-188. Berger, A., & DeYoung, R.)1997(. Problem loans and cost efficiency in commercialbanks. Journal of Banking and Finance, 21, 849–870. Blundell, R., & Bond, S. )1998(. Initial conditions and moment conditions in dynamic panel data models. Journal of Econometrics, 87, 115–143. Blundell, R., Bond, S., & Windmeijer, F. )2000(. Estimation in Dynamic Panel Data Models: Improving on the Performance of the Standard GMM Estimator. In: Nonstationary Panels, Panel Cointegration and Dynamic Panels. In: Baltagi, B. (Ed.), Advances in Econometrics, 15. JAI Press, Elsevier Science, Amsterdam Boudriga, A., Boulila, N., &Jellouli, S. (2009). Does bank supervision impact nonperforming loans: cross-country determinants using aggregate data?. MPRA Paper No.18068, Octobr 2009. Bond, S. (2002). Dynamic panel data models: a guide to micro data methods and practice. Portuguese Economic Review, 1, 141–162. Bond, S., & Windmeijer, F. (2002). Finite Sample Inference for GMM Estimators in Linear Panel Data Models: A Comparison of Alternative Tests. Mimeo, Institute for fiscal studies, London. Boubakri, N.,  Cosset, J.C., & Guedhami, O.(2008). Postprivatization corporate governance: The role of ownership structure and investor protection. Journal of Financial Economics, 76( 2), 369-399. Breuer, J.B. (2009). Problem bank loans, con_icts of interest, and institutions. Journal of nancial stability, 2, 266- 285. Castro, Vítor (2013) . Macroeconomic determinants of the credit risk in the banking system: The case of the GIPSI. Economic Modeling, 31, 672-683. Carey, M. (1998). Credit risk in private debt portfolios. Journal of Finance, 53, 1363– 1387. Carey, M. (2002). A guide to choosing absolute bank capital requirements. Journal of Banking and Finance, 26, 929–951. Da Silva, M.S., & Divino, J.A. (2013). The role of banking regulation in an economy under credit risk and liquidity shock. North American Journal of Economics and Finance, available at SciVerse ScienceDirect Demirguc-Kunt, A., Detragiache, E., & Tressel, T. (2008). Banking on the Principles: Compliance with Basel Core Principles and Bank Soundness. Journal of Financial Intermediation, 17(4), 511-542. Fransiscus. (2012). Assessing Credit Risk: An Application of Data Mining in a Rural Bank. Procedia Economics and Finance, 4, 406–412 Fofack, H. (2005). Nonperforming Loan in Sub-Saharan Africa, Causal Analysis and Macroeconomic Implications. World Bank Policy Research, Working Paper N 3769 Geanakoplos, J. (2009). The Leverage Cycle. Cowles Foundation Discussion Paper No. 1715. Louzis, Dimitrios P., Vouldis, Angelos, T., & Metaxas, Vasilios L. (2012). Macroeconomic and bank-specific determinants of non-performing loans in Greece: A comparative study of mortgage, business and consumer loan portfolios. Journal of Banking & Finance, 36 ,10-27 Pasiouras, F. (2008). International evidence on the impact of regulations and supervision on banks’ technical ef_ciency: An application of two-stage data envelopment analysis. Review of Quantitative Finance and Accounting, 30, 187-223. Podpiera, J., & Weill, L. (2008). Bad luck or bad management? Emerging banking market experience. Journal of Financial Stability, 4, 135–148. Quagliarello, M. (2007). Banks’ Riskiness Over the Business Cycle: A Panel Analysis on Italian Intermediaries. Applied Financial Economics, 17,119–138. Rinaldi, L., & Sanchis-Arellano, A. (2006). Household Debt Sustainability: What Explains Household Non-Performing Loans? An Empirical Analysis. ECB Working Paper. Roberto B., & Ricardo G. (2012). Determinants of Default Ratios in the Segment of Loans to Households in Spain. Banco De EPANA, 2012. Sabbah, G. (2013). Fluctuations Economiques et Dynamique de la Constitution de Provisions pour Créances Douteuses des Banques Luxembourgeoises. Banque Centrale de Luxembourg; Cahier d’Etudes N, 81. Salas, V., & Saurina, J. ( 2002). Credit risk in two institutional regimes: Spanish commercial and savings banks. Journal of Financial Services Research , 22, 203–224. Stiroh, K. (2004a). Diversification in banking: is noninterest income the answer? . Journal of Money, Credit and Banking, 36, 853–882. Stiroh, K. (2004b). Do community banks benefit from diversification?. Journal of Financial Services Research, 25, 135–160. Stern, G., & Feldman, R. (2004). Too Big to Fail: The Hazards of Bank Bailouts. The Brookings Institution, Washington, DC._||_
J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63303 مقاله پژوهشی بررسی تجربی و نظری تأثیر امنیت حقوق مالکیت بر رفتار بین دوره‌ای افراد بررسی تجربی ونظری تاثیر امنیت حقوق مالکیت بر رفتار بین دوره‌ای افراد تشکری صالح پروین دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد خداپرست مشهدی مهدی دانشیار دانشکده‌ی اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد فیضی مهدی استادیار دانشکده‌ی اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد 09 10 2017 52 3 527 549 12 12 2016 27 02 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63303.html

بر اساس مطالعات انجام شده، افراد در رفتار بین دوره‌ای به سمت اکنون تورش دارند. پژوهش‌های بسیاری در مورد عوامل مؤثر بر اکنون‌گرایی انجام شده‌اند. فرضیه‌ی پژوهش حاضر این است که عدم تضمین محیطی سبب اکنون‌گرایی در رفتار بین دوره‌ای مصرف پس‌انداز می‌شود و حفظ حقوق مالکیت با کاهش نااطمینانی در جامعه بر ترجیحات زمانی افراد اثر می‌گذارد. در این مطالعه، با کمک الگوی ریاضی و مطالعه‌ی پیشینه‌ی موضوع، به بررسی نظری موضوع پرداخته شده و با استفاده از روش تجربی فرضیه آزموده‌ می‌شود. در این آزمایش 130 دانشجوی رشته‌ی اقتصاد از بین دانشجویان اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد در دو گروه شرکت کرده و پارامترهای ترجیح زمانی (اکنون‌گرایی و نرخ ترجیح زمانی) آنها، با روش آزمایشگاهی "فهرست قیمتی چندگانه" (که انتخاب‌های بین مصرف حال و آینده است) استخراج شده است. گروه اول هیچ‌گونه تضمینی دریافت نکرده‌اند و به گروه دوم تضمین‌هایی داده شده است اطمینان حاصل کنند که پرداخت‌ها در موعد مقرر انجام خواهد شد، لذا تفاوت هزینه‌ی مبادله دریافت فوری و تأخیری به حداقل رسیده است. نتایج آزمایش نشان می‌دهد شرکت کنندگان هر دو گروه در رفتار بین دوره‌ای خود ناسازگاری زمانی دارند. پارامتر اکنون‌گرایی گروه کنترل نسبت به گروه آزمایش که تضمین دریافت کرده‌اند به طور معناداری کوچک‌تر است، بنابراین، در گروه کنترل به دلیل نااطمینانی محیط، تورش اکنون‌گرایی بیش‌تر است. با توجه به نتایج این تحقیق، کاهش نااطمینانی و تضمین امنیت می‌تواند در تصمیمات بین دوره‌ای مؤثر باشد. طبقه‌بندی JEL :C91, D01, D23, D12

 نرخ ترجیح زمانی اکنون‌گرایی تورش شناختی حقوق مالکیت اقتصاد آزمایشگاهی خداپرست مشهدی، مهدی (1380). حقوق اقتصادی در قانون اساسی (رویکرد سیستمی). مجله‌ی دانش و توسعه. شماره 13. ص 61-86. کریستینسن، لاری بی (1993). روش شناسی آزمایشی، مترجم: علی دلاوری، (1387). تهران. انتشارات رشد. شوشا، هلن (1990). کاوش در جامعه شناسی روانی، مترجم: مرتضی کتبی، (1379). تهران. نشر نی. نورث، داگلاس سی (1990). نهادها، تغییرات نهادی و عملکرد اقتصادی. مترجم: محمدرضا معینی، (1377). تهران. انتشارات سمت. Alain, S. Lowenstein, G., & Shutterland, R. (2014). The behavioral economics guide. The London school of economics and political management. P101 Andreoni, J., Kuhn, M. A., & Sprenger, C. (2015). Measuring time preferences: A comparison of experimental methods. Journal of Economic Behavior & Organization, 116, 451-464. Anderoni, J., & Miller, J. (2002). Giving according to GARP: An Experimental Test of The Consistency of Preferences for Altruism. Journal of the econometric society: Econometrica. pp737-753 Andreoni, J., & Sprenger, C. (2012). Estimating time preferences from convex budgets. The American Economic Review, 102(7), 3333-3356. Andreoni, J., & Sprenger, C. (2012). Risk preferences are not time preferences. The American Economic Review, 102(7), 3357-3376. Angeletos, G. M., Laibson, D., Repetto, A., Tobacman, J., & Weinberg, S. (2001). The hyperbolic consumption model: Calibration, simulation, and empirical evaluation. The Journal of Economic Perspectives, 15(3), 47-68. Ainslie G., & Haslam, N. (1992) Hyperbolic discounting, in Choice over time. Russell Sage Foundation . p 92-57 Bernheim D., & Rangel A. (2001) Conditioning, and the visceral brain. Stanford, CA: Stanford University. p: 61 Bisin, A., & Hyndman, K. (2014). Present-bias, procrastination and deadlines in a field experiment. National Bureau of Economic Research. (No. w19874). p52- 460-460 Chapman G. B. (1996). Temporal discounting and utility for health and money/ Journal of Experimental Psychology. 91-771 Fisher, I. (1930). The theory of interest. New York, 43. Fisher, I. (1896). Appreciation and Interest - New York: Publications of the American EconomicAssociation. Macmillan.11. 23 Laibson, D. (1997) Golden eggs and hyperbolic discounting .Quarterly Journal of Economics, p112 Menger, C. (1985). Investigations into the Method of the Social Sciences with SpecialReference to Economics - New York: New York University Press Meier, S., & Sprenger, C. (2010). Present-biased preferences and credit card borrowing. American Economic Journal: Applied Economics, 2(1), 193-210. Mulligan R. F. (2006). Property right and time preference. Constitutional Political Economy . Constitutional Political Economy. O'Donoghue, T., & Rabin, M. (1999). Doing it now or later. American Economic Review, 103-124. Phelps E., Pollak, R. (1968). On second-best national saving and game-equilibrium growth. Review of Economic Studies 35. 185-199 Prerna W., Padmavati M. (2013). A relook atinventors rights. Journal of Intellectual PropertyRights; 8 (2): 168-173. Prelec D. (2004).Decreasing impatience: a criterion for non-stationary time preferenceand “Hyperbolic” discounting  Scandinavian Journal of Economics 106. 511- 532 Ramsey, F. P. (1928). A mathematical theory of saving. The economic journal, 38(152), 543-559. Samuelson P. (1952). Probability, utility, and the independence axiom.Econometrica, 20.4 . Strotz, R. H. (1955). Myopia and inconsistency in dynamic utility maximization. The Review of Economic Studies, 23(3), 165-180. Wang M., Riegery, M. O., & Hensz, T. (2011) How Time Preferences: Evidence from 45 Countries Journal of Economic Psychology, 52, 115-135 Williamson, O. E. (2000). The new institutional economics: Taking stok, looking ahead, Journal of economics literature 38(3), 595-613_||_
J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63304 مقاله پژوهشی سیاست مالی اقتصاد ایران در یک مدل DSGE (با تأکید بر خانوارهای غیرریکاردین) سیاست مالی اقتصاد ایران در یک مدل DSGE (با تاکید بر خانوارهای غیر ریکاردین) حقیقت جعفر استاد اقتصاد، دانشگاه تبریز حبیب زاده امین دانشجوی دکتری، دانشگاه تبریز محرم جودی نازیلا دانشجوی دکتری، دانشگاه تبریز 09 10 2017 52 3 551 580 17 04 2016 27 02 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63304.html

در این مقاله، به طراحی یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی (DSGE) در مقیاس متوسط برای اقتصاد ایران پرداخته شده است. طبق این مدل، مشخص می­شود که ترکیب قاعده‌ی مالیاتی در میزان کارایی سیاست مالی نقش اساسی دارد. به‌منظور نشان دادن این ترکیب از چندین انحراف مالیاتی استفاده شده است که عبارتند از: نرخ مالیات بر درآمد نیروی کار، نرخ مالیات بر سرمایه و نرخ مالیات بر مصرف.  مصرف با وارد شدن شوک مخارج دولتی، مصرف خانوارهای ریکاردین و خانوارهای غیرریکاردین کاهش می­یابد. نتایح حاصل از شبیه‌سازی نشان می­دهند که با ورود شوک مخارج دولتی، مصرف خانوارهای ریکاردین بعد از کاهش برای یک دوره‌ی کوتاه، افزایش می‌یابد، تا اینکه مصرف ریکاردین در بالاتر از حالت پایدار قرار می­گیرد. خانوارهای غیرریکاردین نیز با کاهش در میزان تولید و درآمد، مصرف خود را برای چندین دوره کاهش داده و زمانی که درآمد بالا می­رود، شروع به افزایش مصرف خود می­کنند. طبقه­بندی JEL: C15, C53, D50, H30

 سیاست مالی شوک سیاست مالی خانوارهای ریکاردین خانوارهای غیرریکاردین مدل تعادل عمومی پویای تصادفی بهرامی، جاوید، جاوید و رافعی (2014). عکس‌‌العمل‌های مالی مناسب در برابر تکانه‏‌های تصادفی (رهیافت تعادل عمومی پویای تصادفی. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 19(58)، 37-1. عباسیان، عزت‌اله و خاتمی، طیبه (1392)، "تعیین مسیر بهینه­ی مالیات­ها در جهت کاهش وابستگی بودجه­ی دولت به درآمدهای نفتی"، فصلنامه‌ی اقتصاد مقداری، 9، 1، 111-87. Aiyagari, S. R., Christiano, L. J., & Eichenbaum, M. (1992). The output, employment, and interest rate effects of government consumption. Journal of Monetary Economics 30 (1), 73-86. Blanchard, O., & Perotti, R. (2002). An empirical characterization of the dynamic effects of changes in government spending and taxes on output. The Quarterly Journal of Economics 117 (4), 1329-1368. Baxter, M.,  & King, R. G. (1993). Fiscal policy in general equilibrium. American Economic Review 83 (3), 315-34. Bilbiie, F. O., & Straub, R. (2004). Fiscal policy, business cycles and labor-market fluctuations. MNB Working Paper. 2004/6, Magyar Nemzeti Bank, June. Campbell, J. Y., & Mankiw, N. G. (1989). Consumption, income, and interest rates: Reinterpreting the time Calvo, G. A. (1983). Staggered prices in a utility-maximizing framework. Journal of Monetary Economics 12 (3), 383-398. Céspedes, L. F., Fornero, J. A., & Gali, J. (2013). Non-Ricardian Aspects of Fiscal Policy in Chile. Central Banking, Analysis, and Economic Policies Book Series, 17, 283-322.‏ Colciago, A. (2007). Rule of thumb consumers meet sticky wages. MPRA paper. 3275, University Library of Munich, November. Coenen, G., & Straub, R. (2005). Does government spending crowd in private consumption? Theory and empirical evidence for the euro area. International Finance 8 (3), 435-470. Erceg, C. J., Guerrieri, L., & Gust, C. (2006). SIGMA: A new open economy model for policy analysis. International Journal of Central Banking 2 (1), 1-50. Fatás, A., & Mihov, I. (2001). The effects of fiscal policy on consumption and employment: Theory and evidence. CEPR Discussion Paper. 2760, Centre for Economic Policy Research, April. Forni, L., Monteforte, L., & Sessa, L. (2009). The general equilibrium effects of … scal policy: Estimates for the euro area. Journal of Public Economics 93 (3-4), 559-585. Furlanetto, F. (2007). Fiscal shocks and the consumption response when wages are sticky. DEEP Working Paper. 07.11, Universite’de Lausanne, Faculte’des HEC, DEEP, October. Furlanetto, F., & Seneca, M. (2009). Fiscal shocks and real rigidities. The B. E. Journal of Macroeconomics 9 (1), Topics, Article 2. Galí, J., López-Salido, J. D., & Vallés, J. (2007). Understanding the effects of government spending on consumption. Journal of the European Economic Association 5 (1), 227-270. Iwata, Yasuharu (2009). Fiscal Policy in an Estimated DSGE Model of the Japanese Economy: Do Non-Ricardian Households Explain All?. ESRI Discussion Paper Series.216. Jones, J. B. (2002). Has …scal policy helped stabilize the postwar U.S. economy? Journal of Monetary Economics 49 (4), 709-746. Linnemann, L. (2004). Tax base and crowding-in effects of balanced budget …fiscal policy. Scandinavian Journal of Economics 106 (2), 273–297. López-Salido, J. D., & Rabanal, P. (2006). Government spending and consumption-hours preferences. "la Caixa" Working Paper. 02/2006, Caja de Ahorros y Pensiones de Barcelona, November. Ludvigson, S. (1996). The macroeconomic effects of government debt in a stochastic growth model. Journal of Monetary Economics 38 (1), 25-45. Mankiw, N. G. (2000). The savers-spenders theory of fiscal policy. American Economic Review 90 (2), 120-125. Perotti, R. (2007). In search of the transmission mechanism of …scal policy. NBER Working Paper. 13143, National Bureau of Economic Research, June. Ratto, M., Roeger, W., & in tVeld, J. (2009). QUEST III: An estimated open-economy DSGE model of the euro area with …scal and monetary policy. Economic Modelling 26 (1), 222-233. Smets, F., & Wouters, R. (2003). An estimated dynamic stochastic general equilibrium model of the euro area. Journal of the European Economic Association 1 (5), 1123-75._||_
J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63306 داده ستانده اثر عدم تخصیص یارانه‌ی نقدی به دهک‌های پردرآمد: مدل‌سازی رفاه اجتماعی در الگوی داده ستانده با رویکرد برنامه‌ریزی غیرخطی حقیقی ایمان پژوهشگر مرکز مطالعات تجارت جهانی، دانشگاه پردو، آمریکا شاهی زهرا دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مالی، دانشگاه الزهرا، تهران اسماعیلی مهدی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه آزاد علوم تحقیقات 09 10 2017 52 3 581 618 18 10 2016 23 05 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63306.html

هدف این تحقیق، تحلیل آثار رفاهی و توزیعی ناشی از عدم پرداخت یارانه‌ی نقدی انرژی به دهک‌های پردرآمد در ایران است. در این پژوهش الگوی داده ستانده قیمتی انرژی با رویکرد برنامه‌ریزی غیرخطی معرفی شده است. الگوی تحقیق بر پایه‌ی ماتریس داده‌های خرد سال 1383 کالیبره شده است که دارای 56 طبقه‌ی کالاها و خدمات، 10 طبقه خانوار روستایی و 10 طبقه خانوار شهری است. در الگوی محاسباتی تحقیق، توابع رفاه اجتماعی رالزی، بنتامی و کاب- داگلاس معرفی شده، شاخص تغییر قیمت انرژی براساس سال پایه تعدیل شده و در نهایت سناریوهای افزایش قیمت انرژی و پرداخت یارانه‌ی نقدی تحلیل شده است. برای اطمینان از سازگاری نتایج، مقادیر پولی بر اساس بُعد خانوار هر دهک تعدیل شده است. نتایج تحقیق نشان می­دهد که در سناریوی پرداخت یارانه‌ی نقدی به همه‌ی مردم، شاخص رفاه رالزی 47% و شاخص رفاه بنتامی 6/3% افرایش خواهد یافت و سایر شاخص‌های برابری نیز بهبود خواهند یافت، اما در سناریوی حذف سه دهک ثروتمند از دریافت یارانه‌ی نقدی و افزایش یارانه‌ی نقدی هفت دهک، شاخص رفاه رالزی 73% و رفاه بنتامی 9/1% افزایش خواهند یافت. هر چند این سناریو مطابق رویکردهای عدالت گرایی است، منجر به کاهش رفاه سه دهک ثروتمند شده و قدرت خرید آنها را بین 13% تا 16% کاهش خواهد داد. طبقه بندی JEL: H24, D63, D31, C67

 یارانه‌ی نقدی رفاه اجتماعی توزیع درآمد داده ستانده‌ی قیمتی برنامه‌ریزی احمدوند، محمدرحیم، اسلامی، سیف‌اله، اشرفی، یکتا و عباسی، اقبال (1386). برآورد اثر افزایش قیمت حامل‌های انرژی بر نرخ تورم و هزینه‌ی خانوارهای کشور با استفاده از مدل داده- ستانده. مجله‌ی اقتصادی (دوماهنامه‌ی بررسی مسائل و سیاست‌های اقتصادی)، ۷ (۷۵ و ۷۶):۱-۷۴ اسماعیلی، مهدی (1390). تأثیر طرح هدفمندسازی یارانه‌ها بر وضعیت توزیع درآمد در ایران با استفاده از ماتریس داده‌های خرد، پایان نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی. جهانگرد، اسفندیار، دانش جعفری، داود، فیض آبادی، فائزه (1391). تجزیه رشد بهره‌وری کل عوامل تولید: الگوی تلفیقی داده- ستانده (IO) و برنامه‌ریزی خطی (LP)، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده‌ی علوم اقتصادی. حقیقی، ایمان (1392). آثار مرحله‌ی اول و دوم هدفمندسازی یارانه‌ها در مدل تعادل عمومی محاسبه‌پذیر، گزارش پژوهشی، پژوهشکده‌ی پولی و بانکی بانک مرکزی. خیابانی، ناصر (1387). یک الگوی تعادل عمومی قابل محاسبه برای ارزیابی افزایش قیمت تمامی حامل‌های انرژی در اقتصاد ایران، فصلنامه‌ی مطالعات اقتصاد انرژی، شماره‌ی 16. شاهمرادی اصغر، حقیقی، ایمان و زاهدی، راضیه (1390). بررسی اثرات افزایش قیمت حامل‌های انرژی و پرداخت یارانه‌ی نقدی در ایران، پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، شماره‌ی 57. منظور داود، شاهمرادی، اصغر و حقیقی، ایمان (1389). بررسی اثرات حذف یارانه آشکار و پنهان انرژی در ایران: مدل‌سازی تعادل عمومی محاسبه پذیر بر مبنای ماتریس داده‌های خرد تعدیل شده، مطالعات اقتصاد انرژی سال هفتم، شماره‌ی 26. Hawdon, D., & Pearson, P. (1995). Input-output simulations of energy, environment, economy interactions in the UK. Energy economics, 17(1), 73-86. James, D. E., deL Musgrove, A. R., & Stocks, K. J. (1986). Integration of an economic input-output model and a linear programming technological model for energy systems analysis. Energy economics, 8(2), 99-112. Jensen, J., & David, T. (2002). Trades, Foreign Exchange Rate, and Energy Policies in Iran: Reform Agenda, Economic Implications, and Impact on the Poor. World Bank, Policy Research Working Paper 2768. Manzoor, D., & Haqiqi, I. (2012). Impact of energy price reform on environmental emissions; a computable general equilibrium approach. Journal of Environmental Studies, 37(60), 1-12. Manzoor, D., Shahmoradi, A., & Haqiqi, I. (2012). An analysis of energy price reform: a CGE approach. OPEC Energy Review, 36(1), 35-54. Mas-Colell, A., Whinston, M. D., & Green, J. R.(1995). Microeconomic theory (Vol. 1). New York: Oxford university press. Miller, R. E., & Blair, P. D. (2009). Input-output analysis: foundations and extensions. Cambridge University Press. Suh, S. (Ed.). (2009). Handbook of input-output economics in industrial ecology (Vol. 23). Springer Science & Business Media_||_
J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63307 مقاله پژوهشی تأثیر توسعه‌ی مالی بر اقتصاد سایه‌ای در ایران: رویکرد هم‌انباشتگی، با لحاظ شکست ساختاری تأثیر توسعه مالی بر اقتصاد سایه ای در ایران: رویکرد هم انباشتگی با لحاظ شکست ساختاری رضازاده علی استادیار گروه اقتصاد دانشگاه ارومیه فتاحی فهمیده دانش آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه ارومیه 09 10 2017 52 3 619 639 29 06 2016 23 05 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63307.html

در مطالعه‌‌ی حاضر به بررسی اثر توسعه‌ی مالی بر حجم اقتصاد سایه­ای در ایران طی دوره­ی زمانی 1392-1353، پرداخته شده است. در این راستا از آزمون زیوت- اندریوز، برای بررسی ایستایی متغیرها و از آزمون سیکنن- لوتکیپول، برای آزمون هم­انباشتگی بین متغیرهای مدل استفاده شده است، که هر دو آزمون شکست ساختاری در متغیرها را در نظر می‌گیرند. با توجه به‌وجود رابطه هم­انباشتگی بین متغیرهای مدل، روش حداقل مربعات پویا (DOLS) به‌منظور برآورد رابطه‌ی مذکور مورد استفاده قرار گرفته و نتایج نشان داده است که شاخص توسعه‌ی مالی (شامل دو شاخص عمق مالی و شاخص کارایی مالی)، تأثیر منفی بر حجم اقتصاد سایه­ای در ایران دارد. هم‌چنین متغیرهای لگاریتم تولید حقیقی سرانه و درجه‌ی باز بودن تجاری در هر سه مدل، تأثیر منفی و معنی­داری بر حجم اقتصاد سایه­ای داشته­اند. تأثیر متغیر لگاریتم جمعیت و نرخ تورم بر حجم اقتصاد سایه­ای نیز مثبت بوده است که نشان می­دهد افزایش جمعیت و سطح عمومی قیمت­ها از کانال قاچاق کالا و سایر فعالیت­های غیرقانونی بر حجم اقتصاد سایه­ای می‌افزاید،لذا می­توان این طور استدلال کرد که در اقتصاد ایران، توسعه‌ی بخش مالی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کاهش حجم اقتصاد سایه­ای و زیرزمینی تلقی می­شود و برنامه­ریزان و سیاست‌گذاران اقتصادی بهتر است در تصمیم­گیری­های خود این موضوع را مورد توجه قرار دهند. طبقه­بندی JEL: C32،E26 ،  G32

 اقتصاد سایه‌ای توسعه‌ی مالی آزمون زیوت- اندریوز آزمون سیکنن- لوتکیپول روش DOLS پیرایی، خسرو و رجایی، حسینعلی (1394). اندازه‌گیری اقتصاد زیرزمینی در ایران و بررسی علل و آثار آن. فصلنامه­ی سیاست­های راهبردی و کلان، 3(9): 42-21 . جعفری صمیمی، احمد و اکبری، محسن (1392). بررسی عوامل مؤثر بر اقتصاد زیرزمینی در ایران (1357-1388). اولین همایش الکترونیکی ملی چشم­انداز اقتصاد ایران با رویکرد حمایت از تولید ملی، آذرماه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان. صمدی، علی­حسین و پهلوانی، مصیب (1388) .همجمعی و شکست ساختاری در اقتصاد. انتشارات دانشگاه سیستان ­و بلوچستان و نور علم، همدان. علیزاده، هانیه و غفاری، فرهاد (1392). برآورد اندازه‌ی اقتصاد زیرزمینی در ایران و بررسی عوامل مؤثر بر آن. فصلنامه‌ی اقتصاد مالی و توسعه، 7(25): 69-31. فلاحتی، علی، نظیفی، مینو و عباسپور، سحر (1391). مدل­سازی  اقتصاد سایه­ای و تخمین فرار مالیاتی در ایران با استفاده از شبکه‌ی عصبی مصنوعی. فصلنامه‌ی تحقیقات توسعه‌ی اقتصادی، 6: 33-58. منظور، داوود و نوری اینانلو، علی (1384). تخمین تابع تقاضای انرژی خانگی در ایران: رویکرد حداقل مربعات پویا. فصلنامه‌ی پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع)، 27: 7-21. Al-Azzam, A., & Hawdon, D. (1999). Estimating the Demand for Energy in Jordan: A Stock-Watson Dynamic OLS (DOLS) Approach. University of Surrey, Joly 1999: 1-16. Berdiev, A.N., & Saunoris, J.W. (2016). Financial development and the shadow economy: A panel VAR analysis. Economic Modelling 57: 197–207. Blackburn, K., Bosey, N., & Capasso, S. (2008). Financial Development and the Underground Economy. Working Paper 5:1-17. Blackburn, K., Bosey, N., & Capasso, S. (2012). Tax evasion, the underground economy and financial development. Journal of Economic Behavior & Organization 83: 243– 253. Bose, N., Capasso,S., & Wurm, M. (2008). The Impact of Banking Development on the Size of the Shadow Economy. Working Paper  207, October (2008) : 1-23. Capass, S., & Jappelli, T. (2013). Financial development and the underground economy. Journal of Development Economics 101: 167–178. Elgin, C.,&  Oztunal, O. (2012). Shadow Economies around the World: Model Based Estimates. Journal of Economic Behavior & Organization 83:243– 253.     Gobbi, G., & Zizza, R. (2007). Does the Underground Economy Hold Back Financial Deepening? Evidence from the Italian Credit Mark. CEP Discussion Paper 789: 2-34. Hosseini, A., Nasrollahi, Z., & Abtahi, S.Y. (2014). Estimation of underground economy in Iran and its relationship with financial development: application ARDL. Journal of Novel Applied Sciences, ©2015 JNAS Journal-2014-4-3:360-370. Lütkepohl, H., Saikkonen, P., & Trenkler, C. (2003). Comparison of Tests for the Cointegrating Rank of a VAR Process with a Structural Shift. Journal of Econometrics, 113 (2), 201-229. Schneider, F., & Enste, D. (2000). Shadow economies: size, causes, and consequences. J. Econ. Lit. 38:77–114. Schneider, F. (2010). The Influence of Public Institutions on the Shadow Economy: An Empirical Investigation for OECD Countries. Review of Law and Economics 6: 113–140. Schneider, F. (2004). Shadow Economies around the World: What Do We Know?. Discussion Paper 1043: 1-57. Schneider, F. (2006). Shadow Economies and Corruption All Over the World: What Do We Really Know? . Discussion Paper 2315, 1-65. Schneider, F. (2007). Shadow Economies and Corruption all Over the World: New Estimatesfor 145 Countries. Economics: The Open-Access. Open-Assessment E-Journa 1, 2007–2009: 1-53. Stock, J. H., & Watson, M.W. (1993). A Simple Estimater of Cointegrating Vectors in Higher Order Integrated System. Econometrica, 61(4): 783-820. Zaman, G., & Goschin, Z. (2015). Shadow economy and economic growth in Romania. Cons and pros. Procedia Economics and Finance 22, 80 – 87._||_
J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63308 اقتصاد ایران و کلان اثرات تحریم های بین المللی و سایر عوامل تأثیرگذار بر نرخ ارز در ایران اثرات تحریم‌های بین‌المللی و سایر عوامل تأثیرگذار بر نرخ ارز در ایران طیبی سیدکمیل استاد، دانشگاه اصفهان، دانشکده‌ی علوم اداری و اقتصاد صادقی عبدالرسول کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان 23 09 2017 52 3 641 661 21 09 2016 27 02 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63308.html

ارزیابی بازار ارز در ایران، بر این مهم دلالت دارد که نوسان­های نرخ ارز تحت تأثیر رویدادهای سیاسی از جمله تحریم­های بین­الملی[1] بوده است. یکی از ریشه­های این تأثیرگذاری، اقتصاد تک­محصولی و وابستگی شدید دریافتی­های ارزی به فروش نفت بوده است. به همین منظور، مطالعه­ی حاضر در بازه‌ی زمانی1393-1359، با استفاده از الگوی تصریح شده­ نرخ ارز و روشخود توضیحی با وقفه­هایتوزیعی (ARDL)، به ارزیابی اثرات تحریم­های بین­المللی همه­جانبه‌یسال1391 بر نرخ ارز از طریق تأثیرگذاری بر میزان صادرات نفت و کسری بودجه‌ی دولت پرداخته و در ادامه، اثرات تحریم­های قبل از سال1391و سایر متغیرهای تأثیرگذار را نیز مورد بررسی قرار دادهاست. نتایج حاصل شده نشان می­دهد که تحریم­های قبل از سال 1391 اثر مستقیم و البته ضعیفی بر نرخ ارز داشته و تحریم­های سال 1391 از طریق وارد کردن تکانه­های منفی به دریافتی­های ارزی نفت و بودجه‌ی دولت، تأثیر مستقیم و قوی­تری بر نرخ ارز داشته­ است. هم‌چنین،درآمدهای صادرات نفتی و نظام تک نرخی ارز، اثر مثبت و معناداری را بر نرخ ارز نشان داده و متغیرهای شاخص بهای کالاهای مصرفی (CPI) و تولید ناخالص داخلی نیز تأثیری مستقیم و معناداری بر نرخ ارز داشته­­اند. طبقه بندی JEL: C22, F31, F51, F59 1. International Sanctions

 ایران تحریم­های بین­المللی صادرات نفتی کسری بودجه‌ی دولت نرخ ارز آقایی، مجید، رضاقلی­زاد، مهدیه و باقری، فریده (1392). بررسی تأثیر سرمایه‌ی انسانی بر رشد اقتصادی در استان­های ایران، پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، 67، 21-44. الماسی، مجتبی، سهیلی، کیومرث و سپهبان­ قره، ­بابا اصغر (1390). بررسی آثار سرمایه­گذاری در آموزش عالی بر رشد اقتصادی ایران طی دوره‌ی 1350-1384، پژوهشنامه‌ی علوم اقتصادی، 11، 13-34. بانک مرکزی ایران (1391). پایگاه اطلاعاتی بانک مرکزی، اطلاعات سری­های زمانی، http://tsd.cbi.ir/Display/Content.aspx بهبودی، داوود، اصغرپور، حسین، باستان، فرانک و سیف، یزدان (1392). تأثیر درآمدهای نفتی بر سرمایه‌ی اجتماعی در ایران، پژوهش­های اقتصادی (رشد و توسعه‌ی پایدار)، 13(3): 109-124. پورفرج، علیرضا و خالقیان، عادله (1393). اثر تمرکز صادرات بررشد اقتصادی کشورهای عضو اوپک، پژوهش­های رشد و توسعه‌ی اقتصادی، 14، 93-112. جعفری، محبوبه، اسلاملوئیان، کریم، هادیان، ابراهیم و صمدی، علی­حسین (1393). اثر کیفیت زیرساخت اجتماعی بر رشد اقتصادی در یک اقتصاد غنی از منابع طبیعی: مورد ایران، پژوهشنامه‌ی اقتصاد انرژی ایران، 12، 27-60. جهانگرد، اسفندیار و شیشوانی، مهرنوش (1393). بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم سرمایه‌ی انسانی بر رشد فعالیت‌های اقتصادی ایران، اقتصاد کاربردی، 4(2)، 37-48. حیدری، حسن، فعالجو، حمیدرضا، نظریان، علمناز و محمدزاده، یوسف (1392). سرمایه‌ی اجتماعی، سرمایه سلامت و رشد اقتصادی در کشورهای خاورمیانه، پژوهش­های رشد و توسعه‌ی اقتصادی، 11، 57-74. خلیلی­عراقی، منصور و سلیمی­شندی، رقیه (1393). رابطه‌ی بین سرمایه­گذاری مستقیم خارجی، توسعه‌ی مالی و رشد اقتصادی: مطالعه موردی کشورهای منتخب آسیایی، پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، 71، 143-156. ربیعی، مهناز (1388). اثر نوآوری و سرمایه‌ی انسانی بر رشد اقتصادی در ایران، دانش و توسعه، 26، 122-142. رحمانی، تیمور و امیری، میثم (1386). بررسی تأثیر اعتماد بررشد اقتصادی در استان­های ایران با روش اقتصادسنجی فضائی، تحقیقات اقتصادی، 78، 23-57. رحمانی، تیمور، عباسی نژاد، حسین و امیری، میثم (1386). بررسی تأثیر سرمایه‌ی اجتماعی بر رشد اقتصادی ایران مطالعه موردی: استان­های کشور با روش اقتصادسنجی فضایی، پژوهش­های اقتصادی، 7(2)، 1-26. رضایی، محمد، یاوری، کاظم، عزتی، مرتضی و اعتصامی، منصور (1394). بررسی اثر وفور منابع طبیعی (نفت و گاز) بر سرکوب مالی و رشد اقتصادی از کانال اثرگذاری بر توزیع درآمد، پژوهشنامه‌ی اقتصاد انرژی ایران، 14، 89-122. رنانی، محسن، عماد‌زاده، مصطفی  و مؤیدفر، رزیتا (1385). سرمایه‌ی اجتماعی و رشد اقتصاد: ارایه یک الگوی نظری، مجله‌ی پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 21(2)، 133-151. سعادت، ر حمان (1387). برآورد روند سرمایه‌ی اجتماعی در ایران (با استفاده از روش فازی). تحقیقات اقتصادی، 43(1)، 41-56.  سوری، علی (1393). سرمایه‌ی اجتماعی و رشد در ایران، پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، 69، 49-64. صالحی، محمد جواد (1381). اثرات سرمایه‌ی انسانی بر رشد اقتصادی ایران، پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، 23 و 24، 43-73. صمدی، علی­حسین، مرزبان، حسین و اسدیان­ فلاحیه، کوثر (1391). سرمایه‌ی انسانی، سرمایه‌ی اجتماعی و رشد اقتصادی مطالعه موردی اقتصاد ایران (1387-1350)، مطالعات اقتصادی کاربردی در ایران، 1(2): 145-176. فرزین، محمدرضا، اشرفی، یکتا و فهیمی­فر، فاطمه (1391). بررسی اثر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر رشد اقتصادی: تلفیق روش­های سیستم دینامیک و اقتصادسنجی، پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، 61، 29-62. متفکرآزاد، محمدعلی، بهشتی، محمدباقر و ممی­پور، سیاب (1388). تأثیر سرمایه‌ی انسانی بر تولید ناخالص داخلی ایران در چارچوب مدل جیمز ریمو، پژوهشنامه‌ی علوم اقتصادی، 32 (1)، 125-148. مرکز آمار ایران (1391). پایگاه اطلاعات نشریات، http://amar.sci.org.ir. معدلی، فرزانه (1390). محاسبه‌ی بازده کل سرمایه‌ی اجتماعی در کشورهای منتخب درحال توسعه (براساس تعمیم مجدد مدل رشد تعمیم یافته سولو)، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشکده‌ی اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز. مهدوی، ابوالقاسم و عزیز­محمدلو، حمید (1392). سرمایه‌ی اجتماعی و تأثیر آن بر رشد صنعتی از طریق بهبود نوآوری و فناوری، تحقیقات اقتصادی، 48(1)، 179-201. مهرگان، نادر، دانش­خواه، علی­ر­ضا، چترآبگون، امید، احمدی، روح­الله و تیشه­کنی، فریبرز (1393). بررسی پدیده‌ی بیماری هلندی و اثر شوک نفتی در متغیرهای کلان اقتصاد ایران با استفاده از توابع مفصل دمی، تحقیقات اقتصادی، 49(2)، 411-428. Aghion, P., Boustan, L., Hoxby, C., & Vandenbussche, J. (2009). The causal impact of educationon economic growth: Evidence from U.S. Harvard University, Mimeo. Annabi, N., Harvey, S., & Lan, Y. (2011). Public expenditures on education, human capital and growth in Canada: An OLG model analysis. Journal of Policy Modeling, 33, 852–865. Baltagi, B. H. (1995). Econometric Analysis of Panel Data. Wiley, New York. Barro, R. J., Sala-i-Martin, X. )1995(. Economic Growth. McGraw-Hill, New York. Bartolini, S.,  &Sarracino, F. (2015). The dark side of Chinese growth: Declining social capital and well-being in times of economic boom. World Development, 74, 333-351. Blanco, L., & Grier, R. (2012). Natural resource dependence and the accumulation of physical and human capital in Latin America. Resources Policy, 37, 281–295. Bourdieu, P. )1986(. The forms of capital Handbook of theory and research for thesociology of education. In: Richardson, J. (Ed.), Handbook of Theory andResearch for the Sociology of Education. New York: Greenwood. Carrasco, M. A., & Bilal, U. (2016). A sign of the times: To have or to be? Social capital or social cohesion?. Social Science & Medicine, 159, 127-131. Chou, Y. K. (2006). Three Simple Models of Social Capital and Economic Growth. The Journal of Socio-Economics, 35, 889–912. Costantini, V., & Monni, S. (2008). Environment, human development and economic growth. Ecological Economics, 64, 867-880. Dasgapta, P., & Serageldin, I. (2000). Social Capital: A multifaceted perspective. World Bank, Washington, DC. Ishise. H., & Sawada, Y. (2009). Aggregate Returns to Social Capital: Estimates Based on the Augmented Augmented-Solow Model. Journal of Macroeconomics, 31(3), 376-393. Jalil, A., & Idrees, M. (2013). Modeling the impact of education on the economic growth: Evidence from aggregated and disaggregated time series data of Pakistan. Economic Modelling, 31, 383–388. Knack, S., & Keefer, P. (1997). Does social capital have an economic payoff? A cross-country investigation. Quarterly Journal of Economics, 112, 1251–1288. Mankiw, N. G., Romer, D., & Weil, D. N. (1992). A Contribution to the Empirics of Economic Growth. Quarterly Journal of Economics, 107(2), 407-437. OECD (2001). The evidence on social capital. In The well-being of nations:The role of human and social capital. Paris. Oueslati, W. (2014). Environmental tax reform: Short-term versus long-term macroeconomic effects. Journal of Macroeconomics, 40, 190–201. Putnam, R. (1995). Bowling alone: America’s declining social capital. Journal of Democracy, 6(1), 65–78. Putnam, R. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of Americancommunity. NY: Simon and Schuster. Qadri, F. S., & Waheed, A. (2014). Human capital and economic growth: A macroeconomic model for Pakistan. Economic Modelling, 42, 66–76. Rao, B. B. (2010). Estimates of the steady state growth rates for selected Asian countries with an extended Solow model. Economic Modelling, 27, 46–53. Romer, P. M. (2012). Advanced Macroeconomics. 4th edition. The McGraw-Hill.  Roseta-Palma, C., Ferreira-Lopes, A., & Sequeira, T. N. (2010).  Externalities in an endogenous growth model with social and natural capital. Ecological Economics, 69, 603–612. Salike, N. (2016). Role of human capital on regional distribution of FDI in China: New evidences. China Economic Review, 37, 66–84. Tzouvelekas, E., Vouvaki, D., & Xepapadeas, A. (2007). Total Factor Productivity Growth and the Environment: A Case for Green Growth Accounting, University of Crete, Research Committee PENED. UN Statistical Databases (2012). http://data.un.org. World Bank (2005). Islamic republic of Iran cost assessment of environmental degradation, Report No. 32043-IR, Washington D.C._||_
J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63310 اقتصاد ایران و کلان عوامل تعیین کننده‌ی رشد اقتصادی ایران عوامل تعیین‌کننده‌ رشد اقتصادی ایران فرج زاده زکریا استادیار بخش اقتصاد کشاورزی دانشگاه شیراز آماده حمید استادیار گروه اقتصاد انرژی و محیط زیست دانشگاه علامه طباطبایی عمرانی محمد استادیار گروه اقتصاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد زابل 23 09 2017 52 3 663 686 19 08 2015 23 05 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63310.html

افزون بر سرمایه‌ی فیزیکی انواع دیگر سرمایه شامل سرمایه‌ی انسانی، اجتماعی و هم‌چنین منابع طبیعی به‌عنوان عوامل تعیین­کننده‌ی رشد اقتصادی به‌شمار می‌روند. در همین راستا این مطالعه با هدف تحلیل نقش انواع سرمایه در رشد اقتصاد ایران انجام شده و برای دست­یابی به این هدف از الگوی رشد تعمیم­یافته نئوکلاسیک و داده­های دوره‌ی 91-1353 استفاده شده است. متغیر منابع طبیعی شامل تولید کشاورزی و هم‌چنین تولید بخش معادن، نفت و گاز می­باشد. هم‌چنین سرانه‌ی پرونده­های قضایی به‌عنوان متغیر سرمایه‌ی اجتماعی در نظر گرفته شده است. یافته­ها نشان می‌دهد که بازده سرمایه‌ی فیزیکی 29/0-12/0 می‌باشد و پس از آن سرمایه‌ی انسانی با بازده‌ی 19/0-10/0 قرار دارد، اما نقش بسیار کمی برای سرمایه‌ی اجتماعی و منابع طبیعی مشاهده شده است. بر اساس نقش به دست آمده برای سرمایه‌ی فیزیکی، بسیج پس‌انداز داخلی و استفاده از سرمایه­گذاری خارجی پیشنهاد می‌شود. طبقه­بندی JEL:  O13 ,O47 ,R11

 رشد اقتصادی سرمایه منابع طبیعی ایران آقایی، مجید، رضاقلی­زاد، مهدیه و باقری، فریده (1392). بررسی تأثیر سرمایه‌ی انسانی بر رشد اقتصادی در استان­های ایران، پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، 67، 21-44. الماسی، مجتبی، سهیلی، کیومرث و سپهبان­ قره، ­بابا اصغر (1390). بررسی آثار سرمایه­گذاری در آموزش عالی بر رشد اقتصادی ایران طی دوره‌ی 1350-1384، پژوهشنامه‌ی علوم اقتصادی، 11، 13-34. بانک مرکزی ایران (1391). پایگاه اطلاعاتی بانک مرکزی، اطلاعات سری­های زمانی، http://tsd.cbi.ir/Display/Content.aspx بهبودی، داوود، اصغرپور، حسین، باستان، فرانک و سیف، یزدان (1392). تأثیر درآمدهای نفتی بر سرمایه‌ی اجتماعی در ایران، پژوهش­های اقتصادی (رشد و توسعه‌ی پایدار)، 13(3): 109-124. پورفرج، علیرضا و خالقیان، عادله (1393). اثر تمرکز صادرات بررشد اقتصادی کشورهای عضو اوپک، پژوهش­های رشد و توسعه‌ی اقتصادی، 14، 93-112. جعفری، محبوبه، اسلاملوئیان، کریم، هادیان، ابراهیم و صمدی، علی­حسین (1393). اثر کیفیت زیرساخت اجتماعی بر رشد اقتصادی در یک اقتصاد غنی از منابع طبیعی: مورد ایران، پژوهشنامه‌ی اقتصاد انرژی ایران، 12، 27-60. جهانگرد، اسفندیار و شیشوانی، مهرنوش (1393). بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم سرمایه‌ی انسانی بر رشد فعالیت‌های اقتصادی ایران، اقتصاد کاربردی، 4(2)، 37-48. حیدری، حسن، فعالجو، حمیدرضا، نظریان، علمناز و محمدزاده، یوسف (1392). سرمایه‌ی اجتماعی، سرمایه سلامت و رشد اقتصادی در کشورهای خاورمیانه، پژوهش­های رشد و توسعه‌ی اقتصادی، 11، 57-74. خلیلی­عراقی، منصور و سلیمی­شندی، رقیه (1393). رابطه‌ی بین سرمایه­گذاری مستقیم خارجی، توسعه‌ی مالی و رشد اقتصادی: مطالعه موردی کشورهای منتخب آسیایی، پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، 71، 143-156. ربیعی، مهناز (1388). اثر نوآوری و سرمایه‌ی انسانی بر رشد اقتصادی در ایران، دانش و توسعه، 26، 122-142. رحمانی، تیمور و امیری، میثم (1386). بررسی تأثیر اعتماد بررشد اقتصادی در استان­های ایران با روش اقتصادسنجی فضائی، تحقیقات اقتصادی، 78، 23-57. رحمانی، تیمور، عباسی نژاد، حسین و امیری، میثم (1386). بررسی تأثیر سرمایه‌ی اجتماعی بر رشد اقتصادی ایران مطالعه موردی: استان­های کشور با روش اقتصادسنجی فضایی، پژوهش­های اقتصادی، 7(2)، 1-26. رضایی، محمد، یاوری، کاظم، عزتی، مرتضی و اعتصامی، منصور (1394). بررسی اثر وفور منابع طبیعی (نفت و گاز) بر سرکوب مالی و رشد اقتصادی از کانال اثرگذاری بر توزیع درآمد، پژوهشنامه‌ی اقتصاد انرژی ایران، 14، 89-122. رنانی، محسن، عماد‌زاده، مصطفی  و مؤیدفر، رزیتا (1385). سرمایه‌ی اجتماعی و رشد اقتصاد: ارایه یک الگوی نظری، مجله‌ی پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 21(2)، 133-151. سعادت، ر حمان (1387). برآورد روند سرمایه‌ی اجتماعی در ایران (با استفاده از روش فازی). تحقیقات اقتصادی، 43(1)، 41-56.  سوری، علی (1393). سرمایه‌ی اجتماعی و رشد در ایران، پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، 69، 49-64. صالحی، محمد جواد (1381). اثرات سرمایه‌ی انسانی بر رشد اقتصادی ایران، پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، 23 و 24، 43-73. صمدی، علی­حسین، مرزبان، حسین و اسدیان­ فلاحیه، کوثر (1391). سرمایه‌ی انسانی، سرمایه‌ی اجتماعی و رشد اقتصادی مطالعه موردی اقتصاد ایران (1387-1350)، مطالعات اقتصادی کاربردی در ایران، 1(2): 145-176. فرزین، محمدرضا، اشرفی، یکتا و فهیمی­فر، فاطمه (1391). بررسی اثر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر رشد اقتصادی: تلفیق روش­های سیستم دینامیک و اقتصادسنجی، پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، 61، 29-62. متفکرآزاد، محمدعلی، بهشتی، محمدباقر و ممی­پور، سیاب (1388). تأثیر سرمایه‌ی انسانی بر تولید ناخالص داخلی ایران در چارچوب مدل جیمز ریمو، پژوهشنامه‌ی علوم اقتصادی، 32 (1)، 125-148. مرکز آمار ایران (1391). پایگاه اطلاعات نشریات، http://amar.sci.org.ir. معدلی، فرزانه (1390). محاسبه‌ی بازده کل سرمایه‌ی اجتماعی در کشورهای منتخب درحال توسعه (براساس تعمیم مجدد مدل رشد تعمیم یافته سولو)، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشکده‌ی اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز. مهدوی، ابوالقاسم و عزیز­محمدلو، حمید (1392). سرمایه‌ی اجتماعی و تأثیر آن بر رشد صنعتی از طریق بهبود نوآوری و فناوری، تحقیقات اقتصادی، 48(1)، 179-201. مهرگان، نادر، دانش­خواه، علی­ر­ضا، چترآبگون، امید، احمدی، روح­الله و تیشه­کنی، فریبرز (1393). بررسی پدیده‌ی بیماری هلندی و اثر شوک نفتی در متغیرهای کلان اقتصاد ایران با استفاده از توابع مفصل دمی، تحقیقات اقتصادی، 49(2)، 411-428. Aghion, P., Boustan, L., Hoxby, C., & Vandenbussche, J. (2009). The causal impact of educationon economic growth: Evidence from U.S. Harvard University, Mimeo. Annabi, N., Harvey, S., & Lan, Y. (2011). Public expenditures on education, human capital and growth in Canada: An OLG model analysis. Journal of Policy Modeling, 33, 852–865. Baltagi, B. H. (1995). Econometric Analysis of Panel Data. Wiley, New York. Barro, R. J., Sala-i-Martin, X. )1995(. Economic Growth. McGraw-Hill, New York. Bartolini, S.,  &Sarracino, F. (2015). The dark side of Chinese growth: Declining social capital and well-being in times of economic boom. World Development, 74, 333-351. Blanco, L., & Grier, R. (2012). Natural resource dependence and the accumulation of physical and human capital in Latin America. Resources Policy, 37, 281–295. Bourdieu, P. )1986(. The forms of capital Handbook of theory and research for thesociology of education. In: Richardson, J. (Ed.), Handbook of Theory andResearch for the Sociology of Education. New York: Greenwood. Carrasco, M. A., & Bilal, U. (2016). A sign of the times: To have or to be? Social capital or social cohesion?. Social Science & Medicine, 159, 127-131. Chou, Y. K. (2006). Three Simple Models of Social Capital and Economic Growth. The Journal of Socio-Economics, 35, 889–912. Costantini, V., & Monni, S. (2008). Environment, human development and economic growth. Ecological Economics, 64, 867-880. Dasgapta, P., & Serageldin, I. (2000). Social Capital: A multifaceted perspective. World Bank, Washington, DC. Ishise. H., & Sawada, Y. (2009). Aggregate Returns to Social Capital: Estimates Based on the Augmented Augmented-Solow Model. Journal of Macroeconomics, 31(3), 376-393. Jalil, A., & Idrees, M. (2013). Modeling the impact of education on the economic growth: Evidence from aggregated and disaggregated time series data of Pakistan. Economic Modelling, 31, 383–388. Knack, S., & Keefer, P. (1997). Does social capital have an economic payoff? A cross-country investigation. Quarterly Journal of Economics, 112, 1251–1288. Mankiw, N. G., Romer, D., & Weil, D. N. (1992). A Contribution to the Empirics of Economic Growth. Quarterly Journal of Economics, 107(2), 407-437. OECD (2001). The evidence on social capital. In The well-being of nations:The role of human and social capital. Paris. Oueslati, W. (2014). Environmental tax reform: Short-term versus long-term macroeconomic effects. Journal of Macroeconomics, 40, 190–201. Putnam, R. (1995). Bowling alone: America’s declining social capital. Journal of Democracy, 6(1), 65–78. Putnam, R. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of Americancommunity. NY: Simon and Schuster. Qadri, F. S., & Waheed, A. (2014). Human capital and economic growth: A macroeconomic model for Pakistan. Economic Modelling, 42, 66–76. Rao, B. B. (2010). Estimates of the steady state growth rates for selected Asian countries with an extended Solow model. Economic Modelling, 27, 46–53. Romer, P. M. (2012). Advanced Macroeconomics. 4th edition. The McGraw-Hill.  Roseta-Palma, C., Ferreira-Lopes, A., & Sequeira, T. N. (2010).  Externalities in an endogenous growth model with social and natural capital. Ecological Economics, 69, 603–612. Salike, N. (2016). Role of human capital on regional distribution of FDI in China: New evidences. China Economic Review, 37, 66–84. Tzouvelekas, E., Vouvaki, D., & Xepapadeas, A. (2007). Total Factor Productivity Growth and the Environment: A Case for Green Growth Accounting, University of Crete, Research Committee PENED. UN Statistical Databases (2012). http://data.un.org. World Bank (2005). Islamic republic of Iran cost assessment of environmental degradation, Report No. 32043-IR, Washington D.C._||_
J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63309 مقاله پژوهشی تحلیل فضایی تأثیر توزیع اندازه‌ی شهرها بر رشد اقتصادی در ایران (90-1385) تحلیل فضایی تأثیر توزیع اندازه شهرها بر رشد اقتصادی در ایران (90-1385) فرهمند شکوفه دانشیار، دانشکده‌ی علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان فرج قاسمیان نرگس کارشناس ارشد اقتصاد، دانشگاه اصفهان 23 09 2017 52 3 687 710 01 10 2016 28 02 2018 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63309.html

سیستم شهری هر کشور مجموعه‌ای از شهرها با اندازه‌های متفاوت می‌باشد، به گونه‌ای که تعداد کمی شهر بسیار بزرگ در کنار تعداد بسیار زیادی شهر کوچک قرار دارند. با نابرابرتر شدن توزیع اندازه‌ی شهرها، تمرکز منابع در شهرهای بزرگ می‌تواند عامل رشد اقتصادی و کمبود منابع در شهرهای متوسط و کوچک می­تواند مانع رشد باشد. از این­رو، تأثیر توزیع اندازه‌ی شهرها بر رشد اقتصادی مبهم است. هدف اصلی این مطالعه بررسی رابطه‌ی توزیع اندازه‌ی شهرها و رشد اقتصادی در ایران در سال‌های 90-1385 برای 30 استان کشور در قالب مدل رشد سولو- سوآن است. مدل رشد دوربین فضایی در قالب مدل پانل پویای تصادفی، تصریح و برآورد می‌شود. برای این منظور، متغیرهای ضریب جینی فضایی و شاخص هریشمن- هرفیندال به‌عنوان متغیرهای اندازه‌گیری توزیع اندازه‌ی شهرها به همراه وقفه فضایی آن­ها به سایر متغیرهای مستقل مدل اضافه شده‌اند. نتایج، نشانگر منفی بودن ضرایب برآوردی وقفه‌ی زمانی و فضایی درآمد سرانه می­باشند. ضرایب برآوردی متغیرهای ضریب جینی و شاخص هیرشمن - هرفیندال و نیز وقفه‌ی فضایی این دو، مثبت و معنادار می‌باشند که تأثیر مستقیم و فضایی مثبت توزیع اندازه‌ی شهرها را بر درآمد سرانه و رشد اقتصادی نشان می­دهند. ضرایب برآوردی سایر متغیرها از جمله نرخ باروری، بودجه، نرخ تورم، آموزش معنی­دار و منطبق با انتظار است. طبقه‌بندی JEL :  C23, C33, O47, R12

 تخمین­زننده­های پانل پویای GMM آرنالو - بوند مدل دوربین فضایی توزیع اندازه‌ی شهرها رشد اقتصادی اُسولیوان، ا. (2003). مباحثی در اقتصاد شهری. (ترجمه‌ی قادری، ج و قادری، ع). (ج 1)، همدان: نور علم 1386. اشرفی، آتنا، یحیی آبادی، ابوالفضل و صمدی، سعید (۱۳۹۲). تحلیل تأثیر رشد جمعیت و تورم بر رشد اقتصادی در کشورهای گروه D8، اولین همایش الکترونیکی ملی چشم انداز اقتصاد ایران با رویکرد حمایت از تولید ملی، http://www.civilica.com/Paper-NCFPIE01-NCFPIE01_003.html.   بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، نماگرهای اقتصادی، اداره‌ی بررسی­های اقتصادی، سال‌های مختلف. پارسیان، احمد (1389). مبانی آمار ریاضی، چاپ نهم، مرکز نشر دانشگاه صنعتی اصفهان. رحمت‌زاده، محمد (1381). درآمدی بر توسعه‌ی فیزیکی و شتابان شهرها و عوارض ناشی از آن، مجله‌ی اطلاعاتسیاسی-اقتصادی، 115و 116، مؤسسه‌ی اطلاعات. رومر، دیوید، (2001). اقتصاد کلان پیشرفته. ترجمه‌ی مهدی تقوی، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، 1383. شاطریان، محسن، اشنویی، امیر. و زارعی فرشاد، حمید (1390). تحلیل و مقایسه‌ی توزیع اندازه­ی شهرها در سیستم شهری ایران و کشورهای همسایه. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 78، 99-85. شاه‌آبادی، ابوالفضل و پوران، رقیه (1389). بررسی و محاسبه‌ی اثر مهاجرت مغزها بر رشد اقتصادی از طریـق کانـال­هـای مســتقیم و غیرمســتقیم، فصــلنامه‌ی پژوهشنامه‌ی بازرگــانی، 55، 46-1. عظیمی، میکاییل (1393). تمرکز منطقه‌ای و رشد کلان اقتصادی در ایران (1379 تا 1388)، دو فصلنامه‌ی اقتصاد و توسعه‌ی منطقه ای، 21(7)، 27-1. فرهمند، شکوفه، طیبی، سید کمیل، و اکبری، نعمت اله (1388). تأثیر نخست شهری بر رشد اقتصادی کشور، تحقیقات اقتصادی، 87، 138-115. فرهمند، شکوفه (1386). تحلیل فضایی توسعه‌ی شهری در ایران (تعامل شهر و اقتصاد). پایان نامه‌ی دکتری، دانشگاه اصفهان، دانشکده‌ی علوم اداری و اقتصاد.  فرهمند، شکوفه (1380). ارزیابی همگرایی اقتصادی و تأثیر سرریزهای منطقه­ای بر رشد درآمد سرانه در 57 کشور عضو OIC در دوره‌ی 1995- 1976، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشکده‌ی علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان. مرکز آمار ایران (1390). نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس  و مسکن، برگرفته از سایت: www.amar.org.ir/ میلز و همیلتون، ب. (1997). اقتصاد شهر. (ترجمه‌ی کوثری، ع.). تهران: شرکت انتشارات علمی­ و فرهنگی، 1375.    ندیری، محمد و محمدی، تیمور (1392). بررسی تأثیر نهادهای خالق بازار و سایر نهادها بر رشد اقتصادی (رویکرد بین کشوری)، فصلنامه‌ی پژوهش‌های اقتصادی، 13(4)، 207-177. یاوری، کاظم و اشرف زاده، سید حمیدرضا (1384). یکپارچگی اقتصادی کشورهای در حال توسعه؛ کاربرد مدل جاذبه با داده‌های تلفیقی به روش GMM و همگرایی، پژوهشنامه‌ی بازرگانی، 36، 28-1. Anselin, L. (1988). Spatial Econometrics: Methods and Models, Dord drecht: Kluwer Academic Publishers. Anselin, L., & Griffith, D.A. (1988). Do Spatial effects really matter in regression analysis?. Regional Science Association, 65, 11-34. Arellano, M. (2003). Panel Data Econometrics (Advanced Texts in Econometrics), London: Oxford University Press. Arellano, M., &  Bover. O. (1995). Another look at the instrumental variable estimation of error-components models, Journal of Econometrics, 68, 29–51. Arellano, M., & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment, Review of Economics Study, 58, 277–297. Au, C.C. & Henderson, J.V. (2002). How migration restrictions limit agglomeration and productivity in China, NEBR (National Bureau of Economic Research), Working Paper #8707. Baltagi, B. H. (2008). Econometric Analysis of panel data, Chichester, John Wiely& Sons Ltd. Barro, R. J. (1997). Determinants of Economic Growth (a cross-country empirical study, London: MIT press. Barro, R. (1991). Economic growth in a cross-section of countries, Quarterly Journal of Economics, 106, 407–443. Barro, R. J., & Sala-i-Martin, X. (1995). Economic Growth, New York: Mc Graw-Hill. Becker, R., & Henderson, J. V. (1999), Intra-industry specialization and urban development, in The Economic of cities, Huriot and J.-F. Thisse (eds.), Cambridge University Press Bertinelli, L., & Strobl, E.A. (2003). Urbanization, urban concentration and economic growth in developing countries, Core Discussion Papers, No. 2003076. Black, D., & Henderson, J.V. (1999). Spatial evolution of population and industry, American Economic Review, 89(2): 321-327. Blundell, R., & Bond, S.  (1998). Initial conditions and moment restrictions in dynamic panel data models, Journal of Econometrics, 87, 115–143. Duranton, G. (2008). Viewpoint: From cities to productivity and growth in developing countries, Canadian Journal of Economics, 41(3), 689-1119. Duranton, G., & Puga, D. (2001). From Sectoral to Functional Urban Specilization, CEPR Discussion Paper 2971. Fujita, M. (1989). Urban Economic Theory, Cambridge University Press. Fujita, M., & Ogawa, H. (1982). Multiple Equilibria & Structural Transition of Noon monocentric Urban Configurations, Regional Sci. & Urban Economics, 12, 161-196. Greene, W. H. (2012). Econometric Analysis, 7th ed, New Jersey, Upper Saddle River, Pearson International. Henderson, J.V. (2002). Urbanization and Economic Growth: The So-What Question. Brown University Mimeo. Henderson, J.V. (2000). The effects of urban concentration on economic growth, NEBR  Working   Paper. Henderson, J.V. (1974). The Sizes & Types of Cities, Am. Econ. Review, 64,56-640. Henderson, J.V., Kuncoro, A., & Turner, M. (1995). Industrial  Development in Cities. Journal of Political economy, 103, 167-190. Lesage, J. (1999). Spatial Econometrics. Dept. of Economics, University of Toledo. Lucas, R.E., Jr. (1988), On the mechanics of Economic Development, Journal of Monetary Economics, 22, 3-42. Renaud, B. (1981). National Urbanization Policy in Developing Countries, Oxford University Press. Romer, P.M. (1986). Increasing returns and long run growth. J. of Political Econ., 94. Royuela, V., Veneri, P.,  & Ramos, R. (2014), Income. inequality, urban size and economic growth in OECD regions, OECD Working Papers. Sala-i Martin, X. (1996). Regional cohesion: evidence and theories of regional growth and convergence, European Economic Review, 40(6), 1325–1352. Tolley, G. Gardner, J., & Graves P. (1979), Urban Growth Policy in a Market Economy, New York: Academic Press. Yu, J., Jong, R., & Lee L. F. (2008). Quasi-maximum likelihood estimators for spatial dynamic panel data with fixed effects when both n and T are large, Journal of Econometrics, 146(1), 118-134. _||_
J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63314 بیمه ریسک اقتصاد مالی بررسی اثربخشی پوشش ریسک ثابت و پویا در قراردادهای آتی سکه طلا در بورس کالای ایران بررسی اثربخشی پوشش ریسک ثابت و پویا در قراردادهای آتی سکه طلا در بورس کالای ایران مهرآرا محسن استاد، اقتصاد نظری، دانشکده‌ی اقتصاد، دانشگاه تهران نائبی فاطمه کارشناسی ارشد، علوم اقتصادی، دانشکده‌ی اقتصاد، دانشگاه تهران 23 09 2017 52 3 711 734 21 02 2016 23 05 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63314.html

در بازارهای نوظهور، رشد و توسعه‌ی بازار سرمایه می‌تواند به اثربخشی قرادادهای ایجاد شده در مدیریت ریسک بستگی داشته باشد. برای مدیریت و پوشش مؤثر ریسک، دانستن نسبت بهینه‌ی پوشش ریسک، امری ضروری است. در این مطالعه نسبت بهینه‌ی پوشش ریسک قراردادهای آتی سکه طلا مورد معامله در بورس کالای ایران و اثر بخشی آن با استفاده از رهیافت‌های مختلف اقتصادسنجی برآورد شده است. نتایج حاکی از آن است که استفاده از قراردادهای آتی در کنار موقعیت گرفتن در بازار نقدی، به اندازه‌ی قابل توجهی ریسک را کاهش می‌دهد. برخلاف آنچه انتظار می‌رفت در میان رهیافت‌های مختلف اقتصادسنجی با به‌کارگیری ماتریس واریانس- کوواریانس شرطی و مدل‌سازی پویایی از نوسانات بازدهی‌ها در هر دو بازار، لزوما فرآیند گارچ نسبت به سایر رهیافت‌ها کاراتر عمل نکرده است و فقط تصریح CCC از فرایند GARCH اثربخش‌ترین پوشش ریسک را داشته است و دو تصریح دیگر این فرایند در رتبه‌های پایین‌تر از رهیافت‌های OLS و مدل تصحیح خطای برداری قرار گرفته‌اند. این مسئله می‌تواند ناشی از نوپا بودن و قدمت کوتاه‌ بازار قراردادهای آتی در ایران و در نتیجه کارایی پایین این بازار در ارائه اطلاعات صحیح و به دور از هیجان به سرمایه‌گذاران باشد. طبقه‌بندی G15, C01,C22,C11: JEL

 نسبت بهینه‌ی پوشش ریسک اثر بخشی پوشش ریسک پوشش ریسک پویا و ثابت روش میانگین وزنی قیمت‌های آتی با سررسید مختلف ابراهیمی، محسن و قنبری، علیرضا (1385). مدیریت ریسک نوسانات قیمت نفت در ایران، مجله‌ی نامه‌ی مفید،57، 162-139. جعفری‌کیا، شبنم (1391). پیش‌بینی و برآورد نسبت بهینه‌ی پوشش ریسک برای بازار آتی سکه‌ی طلا در ایران با استفاده از مدل‌های اقتصادسنجی و شبکه‌ی عصبی مصنوعی، پایان نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشکده‌ی اقتصاد دانشگاه تهران.  جلالی نایینی، سید احمد رضا، کاظمی منش، مریم (1383). بررسی تغییرات نرخ بهینه‌ی ریسک در بازار نفت، مجله‌ی مطالعات اقتصاد انرژی، 251، 27-3. درخشان، مسعود (1383). مشتقات و مدیریت ریسک در بازارهای نفت، موسسه‌ی مطالعات بین المللی انرژی. میرزاپور، اکبر (1391). نسبت بهینه‌ی پوشش ریسک در قراردادهای آتی سکه‌ی بهار آزادی مورد معامله در بورس کالای ایران، رساله‌ی دکتری، دانشکده‌ی اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی. Asche, F., & Guttormsen, A. (2002). Lead Lag Relationship between Futures and Spot Prices, Institute for Research in Economics and Business Administration Bergen, Working Paper.2-22. Bollerslev, T., Engle, R., & Wooldridge, J. (1988). A capital asset pricing model with time varying covariances. Journal of Political Economy, 96, 116–131. Chen, S. S., Lee, C. F., & Shrestha, K. (2003). Futures hedge ratios: a review, The Quarterly Review of Economics and Finance, 43, 433–465. Chou, W. L., Fan, K. K., & Lee, C. F. (1996). Hedging with the Nikkei index futures: The conventional model versus the error correction model, Quarterly Review of Economics and Finance, 36, 495–505. Ederington, L. H. (1979). The hedging performance of the new futures markets, Journal of Finance, 34, 157–170. Floros, Ch. (2007). Lead-lag relationship between futures and spot markets in Greece, International Research Journal of Finance and Economics, 7,168-173. Hull, J. (2007). Options futures and other derivatives, Prentice Hall. Johnson, L. L. (1960). The theory of hedging and speculation in commodity futures, Review of Economic Studies, 27, 139–151. Kostika, E., & Markellos, R. (2013). Optimal Hedge Ratio Estimation and Effectiveness Using ARCD, Journal of Forecasting,32, 41–50. Kroner, K. F., & Sultan, J. (1993). Time-varying distributions and dynamic hedging with foreign currency futures, Journal of Financial and Quantitative Analysis, 28, 535–551. Lien, D., & Luo, X. (1993). Estimating multiperiod hedge ratios in cointegrated markets, Journal of Futures Markets, 13, 909–920. Longin, François M. (1999). Optimal margin level in futures markets: Extreme price movements, Journal of Futures Markets, 19, 2,  127–152. Myers, R. J., & Thompson, S. R. (1989). Generalized optimal hedge ratio estimation, American Journal of Agricultural Economics, 71, 858-868.  _||_
J. Econ. Res. دانشگاه تهران تحقیقات اقتصادی 0039-8969 دانشگاه تهران 36 10.22059/jte.2017.63320 مقاله پژوهشی کاربرد تجزیۀ بلایندر- واهوکا در تبیین تمایز جنسیتی درآمد در شهر تهران کاربرد تجزیۀ بلایندر- واهوکا در تبیین تمایز جنسیتی درآمد در شهر تهران مهربانی وحید استادیار، دانشگاه تهران، دانشکده اقتصاد 23 09 2017 52 3 735 761 22 10 2016 23 05 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jte.ut.ac.ir/article_63320.html

نابرابری در توزیع درآمد گاهی به صورت شکاف میان دو گروه جنسیتی ظاهر می­شود. وجود شواهد کافی از این نوع نابرابری درآمدی، اقتصاددانان را به تلاش برای ریشه­یابی این پدیده و اندازه­گیری مقدار آن واداشته است. آنچه در این بین بسیار مورد توجه قرار می­گیرد عبارت است از تفکیک سهم ناموجه از آن بخش از تفاوت درآمدی که با توانایی و بهره­وری مردان و زنان توضیح داده می­شود. در این مقاله تلاش شده است تا با استفاده از روش تجزیه‌ی بلایندر- واهوکا و داده­های حاصل از یک مطالعه‌ی میدانی، سهم موجه و ناموجه تمایز جنسیتی درآمد بر اساس دو نمونه از مردان و زنان ساکن شهر تهران شناسایی شود. داده­ها با ابزار پرسشنامه و در اواخر سال 1390 تا اوایل سال 1391 جمع­آوری شده­اند. یافته­ها حکایت از آن دارند که در حدود 41 درصد از بیش‌تر بودن درآمد مردان نسبت به زنان به تفاوت در سرمایه‌ی انسانی مربوط می­شود و در حدود 59 درصد باقیمانده سهم ناموجه است. هم‌چنین مشخص می‌شود که تحصیلات، نابرابری جنسیتی درآمد را به نفع زنان تغییر می­دهد، در حالی که تجربه‌ی شغلی عامل مسلط در بروز نابرابری به نفع مردان است. از این رو، گسترش فرصت­های آموزشی برای زنان می­تواند اقدامی در جهت تعدیل نابرابری جنسیتی باشد. طبقه­بندی JEL: I24, J16, J71

 تجزیه‌ی بلایندر- واهوکا نابرابری جنسیتی درآمد سرمایه‌ی انسانی ابراهیمی، محسن؛ قلی­زاده، علی­اکبر و علی­پور، امیرحسین (1394). ارتباط بین اندازه‌ی تحصیلات و شغل در ایران: کاربرد مدل وردوگو - وردوگو، پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه‌ی پایدار)، 15(3): 210-193. افشاری، زهرا (1374). نرخ بازدهی تعلیم و تربیت در ایران، علوم انسانی، شماره‌ی 13 و 14: 174-157. افشاری، زهرا (1377). بررسی اثر تحصیلات عالی بر دریافتی‌های شاغلان (بخش خصوصی – دولتی) در ایران با استفاده از مدل مینسر، پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، شماره‌ی 17: 78-59. علمی، زهرا، کریمی پتانلر، سعید و کسرایی، کامران (1385). اثر آموزش بر درآمد افراد شهری در ایران با استفاده از روش مدل‌های چندسطحی در سال 1382، تحقیقات اقتصادی، 41(3): 272-249. نادری، ابوالقاسم (1393). ارزیابی نرخ بازده آموزش: مسایل، چالش­ها و چشم‌اندازها، تحقیقات اقتصادی، 49(2): 461-429. نیک­بین، طاهره (1394). بازدهی جنسیتی آموزش در مناطق شهری ایران: کاربردی از مدل‌سازی داده‌های شبه‌تابلویی، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران، دانشکده علوم اقتصادی و اداری. Akhmedjonov, A. (2012). New Evidence on Pay Gap between Men and Women in Turkey, Economics Letters, 117: 32–34. Albuquerque e Arraes, R. de, Menezes, F. L. S. & Simonassi, A. G. (2014). Earning Differentials by Occupational Categories: Gender, Race and Regions, EconomiA, 15: 363–386. Anspal, S. (2015). Gender Wage Gap in Estonia: a Non-Parametric Decomposition, Baltic Journal of Economics, 15(1): 1-16. Bartlett, R. L., & Callahan, C. (1984). Wage Determination and Marital Status: Another Look, Industrial Relations, 23(1): 90-96. Bauer, T. K., & Sinning, M. (2005). Blinder-Oaxaca Decomposition for Tobit Models, IZA Discussion Paper No. 1795. Becker, G. S. (1962). Investment in Human Capital: A Theoretical Analysis, Journal of Political Economy, 70(5): 9-49. Becker, G. S. (1971). The Economics of Discrimination, Chicago & London: The University of Chicago Press. Benham, L. (1974). Benefits of Women's Education within Marriage, The Journal of Political Economy, 82(2): S57-S71. Blinder, A. S. (1973). Wage Discrimination: Reduced Form and Structural Estimates, The Journal of Human Resources, 8(4): 436-455. Borjas, G. J. (2013). Labor Economics, New York: McGraw-Hill. Chani, M. I., Jan, S. A., Pervaiz, Z., & Chaudhary, A. R. (2014). Human Capital Inequality and Income Inequality: Testing for Causality, Quality and Quantity, 48(1):149–156. Cohen, M. S. (1971). Sex Differences in Compensation, The Journal of Human Resources, 6(4): 434-447. Cotton, J. (1988). On the Decomposition of Wage Differentials, The Review of Economics and Statistics, 70(2): 236-243. Foldvari, P., & Leeuwen, B. V. (2014). Educational and Income Inequality in Europe, ca.1870–2000, Cliometrica, 8: 271–300. Grund, C. (2015). Gender Pay Gaps Among Highly Educated Professionals — Compensation Components Do Matter, Labour Economics, 34: 118–126. Hill, M. S. (1979). The Wage Effects of Marital Status and Children, The Journal of Human Resources, 14(4): 579-594. Hoffman, S. D., & Averett, S. L. (2010). Women and the Economy: Family, Work and Pay, Boston: Addison-Wesley. Jann, B. (2008). The Blinder–Oaxaca Decomposition for Linear Regression Models, The Stata Journal, 8(4): 453–479. Jarrell, S. B., & Stanley, T. D. (2004). Declining Bias and Gender Wage Discrimination? A Meta-Regression Analysis, The Journal of Human Resources, 39(3): 828-838. Jenkins, S. P. (1994). Earnings Discrimination Measurement: A Distributional Approach, Journal of Econometrics, 61: 81-102. Lin, E. S. (2010). Gender Wage Gaps by College Major in Taiwan: Empirical Evidence from the 1997–2003 Manpower Utilization Survey, Economics of Education Review, 29: 156–164. Mincer, J. (1958). Investment in Human Capital and Personal Income Distribution, Journal of Political Economy, 66(4): 281-302.  Mincer, J. (1974). Age and Experience Profiles of Earnings, In: Schooling, Experience, and Earnings, Edited by: Jacob Mincer, New York: Columbia University Press. Neal, D. A., & Johnson, W. R. (1996). The Role of Premarket Factors in Black-White Wage Differences, Journal of Political Economy, 104(5): 869-895. Oaxaca, R. L. (1973).Male-Female Wage Differentials in Urban Labor Markets, International Economic Review, 14(3): 693-709. Oaxaca, R. L., & Ransom, M. R. (1994).On Discrimination and the Decomposition of Wage Differentials, Journal of Econometrics, 61: 5-21. O’Donnell, O., Doorslaer, E. V., Wagstaff, A., & Lindelow, M. (2008). Analyzing Health Equity Using Household Survey Data: A Guide to Techniques and Their Implementation, Washington, D.C.: The World Bank. Schultz, T. W. (1960). Capital Formation by Education, Journal of Political Economy, 68(6): 571-583. Schultz, T. W. (1961). Investment in Human Capital, American Economic Review, 51(1): 1-17. Scully, G. W. (1979). Mullahs, Muslims and Marital Sorting, The Journal of Political Economy, 87(5): 1139-1143. Stanley, T. D., & Jarrell, S. B. (1998). Gender Wage Discrimination Bias? A Meta-Regression Analysis, The Journal of Human Resources, 33(4): 947-973. Suh, J. (2010). Decomposition of the Change in the Gender Wage Gap, Research in Business and Economics Journal, 1: 1-18. Takahashi, A. M., & Takahashi, S. (2011). Gender Salary Differences in Economics Departments in Japan, Economics of Education Review, 30: 1306– 1319. Vecchio, N., Scuffham, P. A., Hilton, M. F., & Whiteford, H. A. (2013). Differences in Wage Rates for Males and Females in the Health Sector: a Consideration of Unpaid Overtime to Decompose the Gender Wage Gap, Human Resources for Health, 11: 9. Weichselbaumer, D., & Winter-Ebmer, R. (2005). A Meta-Analysis of the International Gender Wage Gap, Journal of Economic Surveys, 19(3): 479-511. World Economic Forum (2016). The Global Gender Gap Report, Geneva, Switzerland._||_