2021-06-21T18:14:12Z https://jte.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=7310

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 علیرضا اقبالی ریحانه گسکری مهدیس مرادی هادی پرهیزی شاخص شدت انرژی بیانگر میزان مصرف حامل‌های انرژی به ازای یک واحد فعالیت (تولید یا ارزش ‌افزوده) است. با ‌توجه به نقش و اهمیت شدت انرژی، در این مقاله به بررسی تأثیر متغیر‌های قیمت انرژی (نفت)، تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز، میزان انتشار گاز دی‌اکسید ‌کربن، جمعیت، مساحت سرزمین، و بهره‌وری در شماری از کشور‌های نفتی و غیر‌نفتی با استفاده از مدل اقتصاد‌سنجی داده‌های پانل طی سال‌های 1985 ـ 2009 پرداخته شد. برای محاسبة متغیر بهره‌وری کل عوامل تولید از شاخص مالم کوئیست استفاده و آمار پارامتریک و ناپارامتریک در این مطالعه تلفیق شد. نتایج حاکی از آن است که در هر دو گروهِ مورد بررسی متغیر‌های جمعیت و مساحت سرزمین رابطة مثبت و معنا‌داری با شدت انرژی دارد و متغیر تولید ناخالص داخلی نیز رابطة منفی با شدت انرژی دارد. متغیر نرخ ارز در کشور‌های نفتی رابطة مثبت، اما در کشور‌های غیر‌نفتی رابطة منفی با شدت انرژی دارد. طبقه‏بندی JEL:O33, Q40, C59 بهره‌وری تولید ناخالص داخلی داده‌های پانل شدت انرژی مصرف انرژی قیمت نفت 2015 04 21 1 20 https://jte.ut.ac.ir/article_54094_1b4720e01c5cdc6c3d4b34dedb65bbef.pdf

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 فرهاد نیلی بهزاد بابازاده خراسانی محمدسعید شادکار در مطالعات اقتصاد کلان، رفاه اجتماعی تابعی از تورم و بیکاری فرض می‌شود. اگرچه در حوزة تئوری‏های اقتصاد کلان از تابع رفاه اجتماعی، که به متغیرهای بیکاری و تورم وابسته است، فراوان استفاده شده، فرض موجود در آن نیازمند بررسی از طریق مشاهدات تجربی است. در این پژوهش در زمینة حوزة اقتصاد شادکامی و با استفاده از داده‌های رفاهِ ذهنیِ 44 کشور در حال ‌توسعه، با درنظرگرفتنِ عوامل فردی، تأثیر منفیِ افزایش متغیرهای نرخ بیکاری کل و نرخ تورم بر رفاه ذهنی مردمِ این کشورها نشان داده‏ شد. همچنین، نشان داده ‌شد که یک درصد افزایش نرخ بیکاری کل‌ـ در مقایسه با یک درصد افزایش نرخ تورم‌ـ تأثیر بسیار زیادی در کاهش رفاه کل دارد. طبقه‌بندی JEL: E24, E31, I38, J68, O11 اقتصاد شادکامی بیکاری تورم رفاه ذهنی کشورهای در حال ‌توسعه 2015 04 21 21 48 https://jte.ut.ac.ir/article_54095_c95ba266deb7049ea8f6ccb59f881038.pdf

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 ابوذر پرهیزکاری مهرنوش میرزایی صفت اله رحمانی محسن علینی وضعیت توزیع و تنوع درآمد در مناطق روستایی، با توجه به ویژگی‏های خانوارها و در چارچوب معیشت پایدار، درخور بررسی است. در این مطالعه، به منظور بررسی وضعیت توزیع و تنوع درآمد و تأثیر آن بر اقتصاد خانوارهای روستایی منطقة الموت، از مدل لوجیت چند‏گانه (MNL) استفاده شد. داده‌های مورد ‏نیاز مربوط به سال 1391‌ـ 1392 است. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‏های تنظیمی از 127 خانوار نمونه جمع‏آوری شد. نتایج نشان می‏دهد سهم درآمد حاصل از فعالیت‏های دامی- زراعی مهم‌ترین عامل نابرابری درآمد در منطقة الموت است. به لحاظ تأثیرگذاری متغیرهای مؤثر، تفاوت معنی‏داری در سطوح یک و پنج درصد بین بخش‏های مختلف درآمدی (زراعی، دامی، جنبی، و ترکیبی) دیده می‏شود. همچنین، نتایج حاکی از آن است که ضرایب متغیرهای توضیحی مدل لوجیت چندگانه با احتمال بیش از 95 درصد هم‌زمان برابر صفر نیستند؛ این امر تناسب فرم تابعی انتخابی را در کلیة تخمین‌ها نشان می‌دهد. مدل لوجیت چندگانه نیز در سطح بالایی با آماره‏های آزمون نسبت راست‌نمایی معنی‏دار شد و بیشترین P-value برای بخش درآمد زراعی (079/0) به‌دست آمد. به منظور ایجاد تنوع درآمدی برای خانوارهای روستایی و انتقال درآمد از بخش کشاورزی به سایر بخش‏ها، سرمایه‌گذاری کافی در آموزش، هماهنگی فعالیت‌های بازتوزیعی دستگاه‌های اجرایی، و ایجاد بنگاه‌های تولیدی کوچک در منطقة الموت توصیه می‌شود. طبقه‌بندی JEL: R12, O18, D33, C35   الموت تنوع درآمد مدل لوجیت چند‏گانه معیشت روستاییان 2015 04 21 49 74 https://jte.ut.ac.ir/article_54096_f9fd8eb3ade5a96db5c0f23916352350.pdf

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 خسرو پیرایی مونا تاسان محمد دانش نیا وابستگی اقتصاد کشور به درآمد‌های نفتی و مشتقات این دسته از فرآورده‌ها سبب شده اقتصاد کشور به‌شدت تحت تأثیر نوسانات و بی‌ثباتی‌های ناشی از قیمت‌گذاری این محصولات قرار گیرد. بنابراین، توسعة صادرات غیرنفتی، ضروری به‌نظر می‌رسد. این تحقیق به دنبال بررسی علیت و تأثیر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، آزادسازی اقتصادی و نرخ ارز حقیقی بر صادرات غیرنفتی ایران است. در این پژوهش از آمار سالیانه، طی دورة زمانی 1353 ـ 1387، روش خودتوضیح برداری ((VAR، و علیت تودا- یاماموتو استفاده شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهندة تأثیر مثبت و معنی‌دار آزادسازی اقتصادی، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، و نرخ حقیقی ارز بر صادرات غیرنفتی است. همچنین، وجود یک رابطة علیت از طرف نرخ ارز حقیقی و درجة بازبودن اقتصادی به صادرات غیرنفتی به‌اثبات می‌رسد. طبقه‌بندی JEL: F19, F21, F31, F41 آزادسازی اقتصادی روش خودتوضیح برداری سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی صادرات غیرنفتی علیت تودا- یاماموتو نرخ ارز حقیقی 2015 04 21 75 98 https://jte.ut.ac.ir/article_54097_db46f35a01846d856d7fcee3476f6b34.pdf

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 سید پرویز جلیلی کامجو رحمان خوش اخلاق سعید صمدی غلامحسین کیانی هدف از این مطالعه، برآورد ارزش حفاظتی ویژگی‏های مختلف اکوسیستمی تالاب گاوخونی با استفاده از روش آزمون انتخاب و مدل لاجیت شرطی است. داده‏های مطالعه مستخرج از 500 پرسشنامة آزمون انتخاب در نیمة اول سال 1392 در شهر اصفهان و ورزنه تکمیل شده است. پس از حذف پرسشنامه‏های ناقص و مرحلة پیش‌آزمون، 7327 ردیف دادة نهایی از 407 پرسشنامة آزمون انتخاب در قالب 6 پرسشنامة مختلف و 2442 مجموعه انتخاب، که هر مجموعه انتخاب دارای دو سیاست فرضی به علاوه یک گزینه وضعیت کنونی است، استخراج شد. نتایج حاصل از مدل لاجیت شرطی مبتنی بر تئوری ارزش لانکستر و تئوری تابع مطلوبیت تصادفی نشان می‏دهد که بازدیدکنندگان به منظور حفظ تنوع و پوشش گیاهی و جنگلی تالاب، حفظ زیستگاه‏های طبیعی و حیات موجودات تالاب، حفظ بهداشت تالاب، و افزایش سطح آب تالاب (افزایش آب ورودی به تالاب) به ترتیب 1080، 1670، 1460، و 559 تومان تمایل به پرداخت نهایی دارند. متغیرهای اقتصادی‌- اجتماعی، مانند جنسیت، تأهل، سن، تحصیلات، مخارج ماهیانة خانوار، و بومی‌بودن باعث افزایش تمایل به پرداخت‌ها شده است. نتایج محاسبات مازاد رفاه، که برای ده سیاست فرضی محاسبه شده است، ابزار کاربردی مهمی در اختیار سیاست‌گذاران قرار می‏دهد. طبقه‌بندیJEL: Q51، Q53، D46، D62 ارزش‌گذاری الگوسازی انتخاب تالاب گاوخونی تئوری لانکستر لاجیت شرطی 2015 04 21 99 127 https://jte.ut.ac.ir/article_54098_2ceec3e3d615799d4d8bd06633074e80.pdf

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 کیومرث حیدری با افزایش قیمت نفت، از یک طرف، انتظار می‌رود مصرف منابع انرژیِ جایگزین افزایش یابد و مصرف‌کنندگان نیز رفتار خود را با هدف کاهش شدت مصرف انرژی تغییر دهند. از طرف دیگر، گرایش به مصرفِ بیشتر انرژی‌های جایگزین می‌تواند به کاهش تقاضای کل نفت خام بینجامد. بدین ترتیب، رابطة متقابل بین قیمت نفت خام و مصرف انرژی‌های جایگزین سؤال اصلی تحقیق محسوب می‌شود. برای پاسخ به این سؤال، مدل خودتوضیح برداری با استفاده از آزمون تودا و یاماموتو به‌کار گرفته شد. حوزة مطالعه اقتصاد جهانی و دورة مطالعه سال‌های 1969 ـ 2011 انتخاب شد. نتایج به‌دست‌آمده تأثیر متقابل قیمت نفت و عرضة انرژی‌های جایگزین و عدم تأثیر انرژی‎های جایگزین بر شدت مصرف انرژی و برعکس را نشان می‌دهد. همچنین، تأثیر یک‌جانبة قیمت نفت خام بر شدت مصرف انرژی نیز تأیید می‌شود. طبقه‌بندی JEL: Q31,Q41,Q42 تودا- یاماموتو تولید ناخالص جهانی شدت انرژی علیت گرنجر منابع جایگزین نفت خام 2015 04 21 129 146 https://jte.ut.ac.ir/article_54099_612da1fbf66abed2f546bae5b849653c.pdf

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 سید کمیل طیبی همایون شیرازی نرگس سخندانی تغییرات نرخ ارز می‏تواند باعث بهبود یا کسری تراز تجاری شود. به همین دلیل سیاست‌گذاران اقتصادی همواره به تنزل یا تقویت پول ملی توجه کرد‌ه‌اند. این تغییرات به بروز آثار متفاوتی در حجم تجارت یک کشور در کوتاه‏مدت و بلندمدت منجر می‏شود. آثار بلندمدت با عنوان شرط مارشال- لرنر شناخته می‌‏شود و آثار کوتاه‏مدت با دو مفهوم تحلیل می‌شود: منحنی J؛ منحنی S. در این مطالعه به منظور بررسی وجود منحنی S در ایران همبستگی متقاطع دو متغیر تراز تجاری و نرخ واقعی ارز با استفاده از داده‌‏های دوطرفة تجارت بین ایران و 21 شریک منتخب تجاری در دورة زمانی 1371 ـ 1390 محاسبه شده است. در این مطالعه از آمار دوجانبه استفاده شده است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، وجود منحنی S شکل در رابطة تجاری ایران با دوازده شریک عمدة تجاری دیده می‏شود و این الگو با نُه کشور سوریه، پاکستان، قطر، ارمنستان، کویت، آذربایجان، کانادا، آمریکا و هنگ‏کنگ تأیید نمی‏شود. از جمله نتایج دیگر این پژوهش، تأیید اثر هاربرگر- لارسن- متزلر در روابط تجاری ایران با اکثر شرکای تجاری‌اش است. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، تغییرات نرخ ارز به بهبود موقتی تراز پرداخت‏های ایران منجر می‏شود، اما این بهبود پس از مدتی باعث کاهش نرخ ارز می‌‏شود. طبقه‌بندی JEL: F1، F14، O24 اثر هاربرگر- لارسن‌- متزلر منحنی S نرخ ارز واقعی همبستگی متقابل 2015 04 21 147 167 https://jte.ut.ac.ir/article_54100_a7f288ad454346e99b9d4d161fe91d7d.pdf

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 علیرضا کازرونی فاطمه سلیمانی الوانق هدف اصلی این مطالعه، بررسی درجة انتقال نرخ ارز بر شاخص قیمت مصرف‌کننده با درنظرگرفتن انحراف نرخ واقعی ارز در ایران با استفاده از داده‌های سری زمانی طی دورة زمانی 1353 ـ 1387 است. بدین منظور، نخست، با به‌کارگیری روش ARDL، انحراف نرخ واقعی ارز از مقادیر تعادلی بلندمدت محاسبه شد. سپس، میزان انتقال نرخ ارز بر شاخص قیمت مصرف‌کننده با درنظرگرفتن انحراف نرخ واقعی ارز بررسی شد. نتایج تخمین مدل انتقال حاکی از آن است که درجة انتقال نرخ ارز در کوتاه‌مدت بسیار اندک است، اما به مرور زمان به‌شدت افزایش می‌یابد. اما، همچنان درجة انتقال ناقص است. همچنین، نتایج نشان می‌دهد رابطة مثبت و معنی‌داری بین انحراف نرخ واقعی ارز و شاخص قیمت مصرف‌کننده وجود دارد و اثر انحراف نرخ واقعی ارز بر شاخص قیمت مصرف‌کننده به مرور زمان افزایش می‌یابد. طبقه‌بندی JEL: C22, E31, F31 انتقال نرخ ارز انحراف نرخ واقعی ارز شاخص قیمت مصرف‌کننده نرخ ارز تعادلی 2015 04 21 169 192 https://jte.ut.ac.ir/article_54101_cefa3d2186c00ce2b675529970cb4be9.pdf

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 پرویز محمدزاده داود بهبودی صمد حکمتی فرید انتخاب بهترین مدل تقاضا برای تبیین رفتار مصرف‌کنندگان و تعیین فرم‌های تبعی آن همواره به عنوان یکی از مسائل اقتصاد خرد مطرح بوده است. در این مقاله با معرفی خانوادة توابع تقاضای دیفرانسیلی آیدز (AIDS)، سی بی اس (CBS)‌،ان بی آر (NBR)، و روتردام به برآورد تجربی این توابع به کمک داده‌‏های خانوارهای شهری کشور طی سال‌های 1350 ـ 1391 پرداخته شده است. در این مطالعه از روش اس یو آر[1] (SUR) برای برآورد مدل در پنج گروه عمده‌ـ خوراک، مسکن، پوشاک، لوازم و اثاثه، و متفرقه‌ـ استفاده شده و، ضمن محاسبة کشش‌های قیمتی و مخارجی‌، آزمون همگنی و تقارن برای معادلات هر یک از سیستم‌های تقاضا صورت پذیرفته است. نتایج نشان می‌دهد سیستم تقاضای ان بی آر (NBR) قدرت بیشتری در تبیین رفتار مصرفی خانوارهای شهری ایران دارد و سازگاری آن با خواص نظری سیستم تقاضا در مقایسه با سایر مدل‌ها بیشتر است. طبقه‌بندی JEL: D11 D12, [1]. Seemingly Unrelated Regression روتردام تقاضای دیفرانسیلی مدل‌های تقاضا AIDS CBS NBR 2015 04 21 193 216 https://jte.ut.ac.ir/article_54102_818aae9d5ff15232a9fba7fec0398145.pdf

2015-04-21 10.22059

تحقیقات اقتصادی J. Econ. Res. 0039-8969 0039-8969 1394 50 1 سمیه نقوی ناصر شاهنوشی یکی از مهم‏ترین اهداف هر نظام اقتصادی دستیابی به تورم پایین و باثبات و رشد اقتصادی مداوم است. در مطالعة حاضر، نخست، با استفاده از نقشة علّی کامل، عوامل مؤثر بر تورم شناسایی شد. سپس، با استفاده از شبکة علّی بیزین و تعیین احتمالات پیشین و احتمالات پسین در قالب سناریوهای مختلف، به بررسی تأثیر هر یک از این عوامل بر نرخ تورم در اقتصاد ایران پرداخته شد. نتایج تحلیل حساسیت نشان می‏دهد رابطة نرخ تورم با متغیرهای کسری بودجه، نسبت اعتبارات بخش خصوصی به تولید ناخالص داخلی، بدهی دولت، نرخ ارز، اندازة دولت، و نرخ بهره مثبت و با متغیر نرخ رشد اقتصادی منفی است. بنابراین، در راستای نتایج تحقیق، با توجه به اهمیت معضل تورم، اگر بودجة دولت مستقل از درآمدهای نفتی باشد، می‏توان امیدوار بود که استقلال بانک مرکزی می‏تواند گامی در جهت کاهش تورم در اقتصاد ایران باشد. طبقه‌بندی JEL:E3, E31 اقتصاد ایران تورم شبکة علّی بیزین 2015 04 21 217 252 https://jte.ut.ac.ir/article_54103_de139701c6b3e6dea21af85467d7e3c1.pdf