2021-06-21T09:08:15Z
https://jte.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=7704
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
سهم عامل کار از تولید و اثر آن بر رشد اقتصادی در ایران
اسمعیل
ابونوری
ابوالفضل
گرمابی
بحران اقتصادی اخیر در جهان غرب، اهمیت ارتباط بین سهم عوامل تولید و رشد اقتصادی را پراهمیت ساخته است. در سالهای اخیر بهعلت شواهد بسیار در مورد بیثباتی سهم عوامل در تولید، موضوع «توزیع درآمد عواملی» جایگاه فراموششدۀ خویش را باز یافته است. بسیاری از تحلیلگران رابطۀ رشد اقتصادی و نابرابری را از دیدگاه «توزیع درآمد شخصی» بررسی کردهاند، ولی ارزیابی اثر سهم عامل کار بر رشد اقتصادی کمتر مورد توجه واقع شده است. در این مقاله با استفاده از تابع تولید کشش جانشینی ثابت (CES) اثر تغییر در سهم عوامل تولید بر رشد اقتصادی هم بهصورت نظری و هم بهصورت تجربی تحلیل شده است. از دیدگاه نظری در چارچوب بحث کشش جانشینی میان عوامل تولید استدلال شده است که افزایش سهم عامل سرمایه و در پی آن کاهش سهم نیروی کار موجب کاهش نرخ رشد اقتصادی میشود. از سوی دیگر، میتوان گفت که در جوامع مصرفگرا، افزایش سهم سرمایه در تولید از طریق تأثیر بر نرخ بهره، موجب افت نرخ پسانداز میشود و این امر با کاهش نرخ رشد اقتصادی همراه است. براساس این مطالعۀ تجربی بر پایۀ مشاهدات اقتصاد ایران در دورۀ زمانی 1370 تا 1390، فرضیههای مذکور رد نشده است.
طبقهبندی JEL: D33، E21، E22، O40، O47
ایران
توزیع درآمد عواملی
رشد اقتصادی
سهم عامل کار
2016
03
20
1
24
https://jte.ut.ac.ir/article_57594_41c7405112c2e0409bb7440424e64853.pdf
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
معادلۀ قیمتگذاری بازیکنان لیگ برتر فوتبال ایران
محبوبه
ایزدیار
ژاله
معماری
میرحسین
موسوی
فوتبال پرطرفدارترین رشتۀ ورزشی در سراسر جهان است که در کشورهای پیشرو، سهم عمدهای از کل بازار صنعت ورزش را به خود اختصاص داده است. در پژوهش حاضر به تعیین معادلۀ قیمتگذاری بازیکنان لیگ برتر فوتبال ایران، مبتنی بر روش حداقل مربعات معمولی پرداخته شد. ابزار پژوهش شامل سه پرسشنامۀ محققساخته بود که روایی محتوای آنها را استادان و خبرگان تأیید کردند. پرسشنامۀ اول با ۳۹ گویه، و اعتبار ۸۷/۰ (05/0>P) شاخصهای ارزشی بازیکنان را سنجیدند و پرسشنامۀ دوم با ۴۲ گویه و اعتبار ۸۹/۰ (05/0>P)، برای تعیین شاخصهای ارزشی باشگاه تهیه شد. پس از جمعآوری پرسشنامههای اولیه، پرسشنامۀ زوج مقیاسی AHP با ۵ مؤلفه و ۲۲ گویه تهیه و توسط ده تن از نخبگان وزندهی شد. نمونهها شامل پنج تیم لیگ برتر فوتبال ایران در فصل 1392-93 بودند که برای هر یک از بازیکنان یک پرسشنامه و در مجموع 100 پرسشنامه تکمیل شد. سپس با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی (OLS) و در نرمافزار Eviews معادلۀ قیمت تخمین زده شد. در این معادله ضرایب برای تاکتیک ۳۳/۰، تکنیک ۱۳/۰، آمادگی جسمانی ۳۴/۰-، مقبولیت اجتماعی ۱۹/۰ و برند باشگاه ۴۵/۱، بهدست آمد. همچنین بهجز شاخص آمادگی جسمانی که رابطهای معکوس با قیمتگذاری دارد، سایر شاخصها ارتباط مستقیم و معناداری با قیمتگذاری بازیکنان لیگ برتر فوتبال ایران نشان داد.
طبقهبندی JEL : D4,Z20,C12, C13
تحلیل سلسلهمراتبی
حداقل مربعات معمولی
قیمت بازیکن
لیگ برتر فوتبال
2016
03
20
25
40
https://jte.ut.ac.ir/article_57595_747e30e2cb8aefb6ee9793daab0c4e82.pdf
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
ارتباط میان ساختار بودجهای دولت، فعل و انفعالات بخش پولی و تورم در اقتصاد ایران
مهدی
حاج امینی
محمدعلی
فلاحی
محمدطاهر
احمدی شادمهری
علی اکبر
ناجی میدانی
میانگین نرخ تورم اقتصاد ایران طی دورۀ 1358-1389 برابر 77/18 درصد بوده است. به عقیدۀ بسیاری از اقتصاددانان کسری بودجۀ دولت یکی از دلایل این تورم مزمن و نسبتاً بالا بوده است. ازاینرو در این مقاله، ارتباط کسری بودجه و تورم بررسی میشود. پویاییهای بخش پولی اقتصاد ایران با سه رابطۀ همگرایی بلندمدتِ برابری بازار پول، برابری قدرت خرید و برابری تورم فیشر در چارچوب مدل SVARX بررسی شده است. نتایج نشان میدهد که در بلندمدت، کسری بودجۀ عملیاتی از طریق دو کانال ترازهای حقیقی پول و سرکوب نرخ بهره، موجب افزایش قیمتها شده و به این ترتیب ماهیت پولی تورم تأیید میشود. البته تورم اغلب از بودجۀ دولت سرچشمه میگیرد که از طریق کانالهای پولی موجب تورم میشود، و این تورم خود بر ترازهای حقیقی پول و نرخهای بهره تأثیر میگذارد. بهعلاوه، مشخص میشود که تورم عامل استمرار کسری بودجۀ عملیاتی دولت نیست؛ بلکه تداوم این کسری به مازاد تراز سرمایه و توان سرکوب دائمی نرخ بهره بستگی دارد. در کوتاهمدت، افزایش کسری بودجۀ عملیاتی و کاهش مازاد تراز سرمایه هر دو موجب افزایش کسری بودجه میشوند، اما آثار تورمی متفاوتی دارند. کاهش مازاد تراز سرمایه افزایش موقتی تورم را بههمراه دارد، درحالیکه افزایش کسری بودجۀ عملیاتی موجب افزایش نسبتاً پایدار تورم، قیمت نسبی و نرخ ارز میشود.
طبقهبندی JEL: E62, E61, E40, E31
ایران
تورم
کسری بودجه
مدل SVARX
همگرایی بلندمدت
2016
03
20
41
70
https://jte.ut.ac.ir/article_57596_9b76abb51acfd008bffd3aaa7b791de9.pdf
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
بررسی تأثیرات شوکهای نفت و نرخ ارز بر قیمت محصولات کشاورزی در ایران
جعفر
حقیقت
فاطمه
پاسبانی میرک
قیمت نفت میتواند اثر مستقیم و بهدنبال آن اثر غیرمستقیم، از طریق نرخ ارز بر قیمت محصولات کشاورزی داشته باشد. در این مقاله تأثیر شوکهای قیمت جهانی نفت و نرخ ارز بر قیمت محصولات کشاورزی خاصی از جمله گندم، ذرت، سویا و آفتابگردان در ایران بررسی میشود. بدین منظور مدل خودرگرسیون برداری (VAR) با دادههای ماهانه طی دورۀ زمانی 1994-2010، استفاده میشود. پس از برآورد این الگو، میتوان با محاسبۀ توابع واکنش تکانه و تجزیۀ واریانس، واکنش قیمت محصولات کشاورزی منتخب به شوکهای قیمت نفت و نرخ ارز و همچنین سهم هر یک از این شوکها را در واریانس خطای پیشبینی این متغیرها بررسی کرد. بر اساس نتایج بهدستآمده از توابع واکنش تکانه مشاهده میشود که واکنش قیمتهای ذرت و سویا در مقابل شوکهای قیمت نفت و نرخ ارز منفی خواهد بود. همچنین با وارد آمدن شوکهای قیمت نفت و نرخ ارز به قیمت گندم و آفتابگردان نیز این نتیجه حاصل میشود که گندم و آفتابگردان به شوکهای قیمت نفت و نرخ ارز واکنش مثبتی نشان خواهند داد. نتایج تجزیۀ واریانس نیز نشان میدهد که اهمیت نسبی شوک قیمت نفت برای سه محصول منتخب سویا، ذرت و آفتابگردان نسبت به نرخ ارز بیشتر است و فقط برای محصول گندم این امر متفاوت است و نرخ ارز در این محصول تقریباً درصد توضیحدهندگی بیشتری نسبت به قیمت نفت دارد. طبقهبندی JEL: Q4، C01، O13
قیمت نفت
قیمت محصولات کشاورزی
نرخ ارز
نمونۀ خودرگرسیونبرداری (VAR)
2016
03
20
71
90
https://jte.ut.ac.ir/article_57597_d36a21c7b574896966d3f51244970cee.pdf
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
بررسی تأثیر اصلاح یارانهها بر میزان مصرف گاز طبیعی در بخش خانگی و تجاری ایران: با رویکرد پانل دیتا
محمدعلی
رئیس زاده
محمدرضا
منجذب
مصرف گاز طبیعی در ایران همواره روند رو به رشدی داشته است. مصرف این انرژی در ایران نسبت به سال 1380، 124 درصد افزایش داشته است، این در حالی است که رشد مصرف در جهان نسبت به همین سال 38 درصد بوده است (EIA، 2013). این افزایش مصرف ممکن است به دلایل متفاوتی مثل پایین بودن قیمت گاز طبیعی، گسترش شبکۀ گازرسانی، افزایش درآمد مردم، فرهنگ نادرست در مصرف یا افزایش رشد اقتصادی کشور باشد. براساس گزارش IEA از میزان یارانههای پرداختی برای گاز طبیعی در سال 2013، ایران با پرداخت بیش از 5/27 میلیارد دلار در بین کشورهای جهان در رتبۀ نخست قرار دارد. بنابراین بهمنظور کاهش مصرف انرژی و در پی آن کاهش یارانههای پرداختی برای گاز طبیعی و دلایل دیگر، قانون هدفمندی یارانهها در آذر 1389 در ایران به اجرا گذاشته شد. بخش خانگی و تجاری عمدهترین مصرفکنندگان گاز طبیعی در بخش مصرف نهایی ایران هستند (بیش از 46 درصد در سال 1391)، کاهش مصرف در این بخش نقش بسزایی در مصرف کل خواهد داشت. بنابراین، در این تحقیق تأثیر اصلاح یارانهها بر میزان مصرف گاز طبیعی بخش خانگی و تجاری البته بهصورت مجزا بررسی شد. این کار به کمک دادههای پانل دیتا و برای تمامی استانهای کشور انجام گرفت تا تأثیر اصلاح یارانه در کل کشور بررسی شود و در ضمن مقایسهای نیز بین استانهای کشور از این لحاظ صورت گیرد. نتایج بیانگر آن است که قانون هدفمندی یارانهها بر مصرف گاز طبیعی بخش خانگی ایران تأثیرگذار بوده است، این در صورتی است که تأثیرگذاری این قانون بر بخش تجاری مشاهده نشد.
طبقهبندی JEL : C23، C51، Q41، H20
اصلاح یارانهها
پانل دیتا
کشش قیمتی تقاضا
مصرف گاز طبیعی
2016
03
20
91
112
https://jte.ut.ac.ir/article_57598_3d974fde8cdedc80f2d52cab2064e880.pdf
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
تحلیل طیفی رابطة علّی بین چرخههای تولید و تجارت بینالملل در بلوکهای اقتصادی منتخب
زهرا
زمانی
سید کمیل
طیبی
ایرج
کاظمی
با تعمیق جهانی شدن از ابتدای دهة 1990 اقتصادهای جهان بیش از پیش به یکدیگر وابسته شدهاند، بهطوری که نوسانهای رخداده در اقتصاد یک کشور مانند وقوع چرخههای تجاری به سایر کشورها نیز سرایت میکند. این پدیده تحت عنوان همزمانی چرخههای تجاری در ادبیات اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است، زیرا در صورت وجود رابطة همزمانی چرخههای تجاری بین کشورهای مختلف در یک کشور، میتوان سیاستهایی مناسب و هماهنگی بین کشورها برای کاهش آثار زیانبار یک بحران احتمالی اتخاذ کرد.
هدف این مطالعه بررسی همزمانی چرخههای تجاری در کشورهای منتخب بوده است که در بلوکهای مختلف اقتصادی اعم از توسعهیافته، کشورهای دارای بازارهای نوظهور، کشورهای نفتی و کشورهای در حال توسعة غیرنفتی قرار دارند. این بررسی در چارچوب یک تحلیل طیفی در فرکانسهای بالا و پایین طی دورة 2013-1970 انجام گرفته است. نتایج آزمون علیت طیفی حاکی از وجود رابطة علی از چرخههای تجارت خارجی به چرخههای تولید ناخالص داخلی در بین کلیة بلوکهاست. بهعبارتی، روابط تجارت خارجی بین کشورها سبب میشود که همزمانی چرخههای تولید در کشورها ظاهر شده و با گسترش این روابط بر شدت آن افزوده شود.
طبقهبندی JEL: E32، F44، F20.
تجارت خارجی
تولید ناخالص داخلی
چرخههای تجاری
علیت طیفی
2016
03
20
113
135
https://jte.ut.ac.ir/article_57599_5f875f014cf702ad69fe923ce2c272e3.pdf
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
چارچوب یکپارچۀ توسعۀ درونزای منطقهای در ایران
محمدحسین
شریفزادگان
بهزاد
ملک پور اصل
بسیاری از پژوهشگران به موضوع شناسایی و چگونگی اثرگذاری نیروهای محرک و بسترساز توسعۀ درونزا توجه کردهاند؛ موضوعی که تاکنون بحثبرانگیز بوده است. کاستی رهیافتهای رایج در پاسخگویی به چگونگی دستیابی منطقه به توسعۀ درونزا، ناشی از پرداختن به موضوع از دریچۀ ِانتظامی خاص، یکسان فرض کردن میزان اثرگذاری نیروهای محرک شناساییشده بر توسعۀ درونزا در سطح منطقه و بیتوجهی به نقش متغیرهای مداخلهگر در تدوین روابط سببی از یک سو و ناممکن بودن تعمیم مدلهای مرسوم به کلیۀ بسترها از سوی دیگر، بوده است. این مطالعه با هدف پاسخ به کاستیهای یادشده و شناسایی نیروهای محرک و بسترسازِ خاص مناطق ایران در پیِ تدوین مدل نظری«توسعۀ درونزای منطقهای ایران»، است. با تعیین این دستور کار برای پژوهش، پس از ارائۀ تعاریف مختلف در زمینۀ توسعۀ درونزای منطقهای بهعنوان متغیر وابستۀ پنهان و شناسایی نیروهای محرک بسترساز بهعنوان متغیرهای مستقلِ پنهان به روش مطالعۀ اسنادی، نمایهها یا متغیرهای آشکار انتخاب شده و از طریق اندازهگیری روابط سببی با روش تحلیل مسیر، ضریب اهمیت اثرگذاری نیروها در بستر ایران تعیین خواهد شد. نتایج پژوهش نشان داد که براساس مقادیر شاخصهای برازندگی بهدستآمده، ساختار کلی مدل پژوهشی مناسب است و پنج عامل نهادی، رهبری، کارآفرینی و نوآوری، موهبت منابع و تناسب بازار در حدود 63 درصد از واریانس توسعۀ درونزای منطقهای را بیان میکنند.
طبقهبندی JEL:E02,J68,O18
توسعۀ درونزای منطقهای
توسعۀ منطقهای
رهبری
سرمایۀ انسانی
کارآفرینی
نهادها
2016
03
20
137
174
https://jte.ut.ac.ir/article_57600_a6f2ce3b77bc4621b1b50c9ed6cd7edc.pdf
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
بررسی و مقایسۀ نقش اهداف و قواعد بر معیار عملکرد رفاهی بانک مرکزی در اقتصاد ایران
علیرضا
عرفانی
آزاده
طالب بیدختی
در این مقاله با استفاده از مدل کینزین جدید، به بررسی نقش پاسخگویی بانک مرکزی به شوکهایی میپردازیم که موجب انحراف در عملکرد رفاهی سیاستگذار پولی میشوند. به این منظور، ابتدا با استفاده از دادههای فصلی 69:1 تا 93:3، به برآورد معادلات پایهای مدل کینزین جدید پرداختیم. سپس با محاسبۀ مقادیر بهینۀ پاسخگویی بانک مرکزی به دو منبع بالقوۀ انحراف از اهداف ثبات اقتصادی و نیز عدول از پایبندی به قواعد در مواجهه با شوکهای زودگذر، به مقایسۀ زیان بانک مرکزی با زیان بهینۀ اجتماعی پرداخته شد. نتایج نشان داد که میزان پاسخگویی بانک مرکزی به تعهد و تبعیت از یک قاعدۀ ابزاری در اقتصاد ایران بسیار کمتر از میزان پاسخگویی برای دستیابی به اهداف ثبات اقتصادی است. همچنین، بانک مرکزی میتواند با اعمال اصلاحات لازم در اجرای سیاست خود از طریق واکنش بهینه به هر دو نوع انحراف، به زیان رفاهی مطلوب از نظر اجتماعی نزدیکتر شود.
در ادامه، بهمنظور مقایسۀ میزان اهمیت پاسخگویی بانک مرکزی به دستیابی به هر یک از دو اهداف، دو حالت را مورد توجه قرار دادیم. نتایج کلی نشان داد که در دورۀ زمانی مورد مطالعه در اقتصاد ایران، هدف عمدۀ سیاستگذار پولی بیشتر معطوف به ثبات اهداف اقتصادی بوده است، ولی اهمیت تعهد به تبعیت از قاعدۀ اعلانشده و بهدنبال آن میزان پاسخگویی بانک مرکزی در جهت پایبندی به آن قاعدۀ سیاستی آنقدر ناچیز بوده است که در عمل، تأثیری بر عملکرد رفاهی بانک مرکزی نداشته است.
طبقهبندی JEL: E52 ,E58
اقتصاد ایران
پاسخگویی بانک مرکزی
ثبات اقتصادی
قاعدهمندی سیاست پولی
2016
03
20
175
203
https://jte.ut.ac.ir/article_57601_4eddbed1fc9a7e2b4688a3f9a947a83d.pdf
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
انتقال اثر نرخ ارز بر قیمت داخلی بازار خودرو ایران با تأکید بر تأثیر سهم واردات از بازار داخلی
علیرضا
کازرونی
حسین
اصغرپور
نسرین
فرضی
نرخ ارز بهعنوان یکی از متغیرهای کلیدی اقتصاد، نقش اساسی در تعیین قیمتهای داخلی دارد. ازاینرو آگاهی از چگونگی روابط تجربی بین نرخ ارز و قیمتهای داخلی حائز اهمیت است و عوامل مؤثر بر این رابطه از جمله سهم واردات به کشور، میتواند مسئولان اقتصادی را در سیاستگذاری یاری کند.
با توجه به اهمیت نرخ ارز بر قیمت داخلی، در این مطالعه به بررسی انتقال اثر نرخ ارز بر قیمت داخلی با تأکید بر تأثیر سهم واردات در بازار داخلی پرداخته میشود. در این زمینه، مورد مطالعه؛ بازار خودرو ایران است و تأثیر سهم بازار واردات بر درجۀ انتقال نرخ ارز روی قیمت داخلی خودرو طی دورۀ 1361-1390 با استفاده از روشهای سری زمانی پرداخته میشود.
در این مطالعه برای بررسی اثرگذاری درجۀ انتقال نرخ ارز از تکنیک اقتصادسنجی همانباشتگی جوهانسن - جوسیلیوس استفاده شد. نتایج مطالعه حاکی از وجود رابطۀ معنادار بین سهم بازار و درجۀ انتقال نرخ ارز بر قیمتهای داخلی است، یعنی با افزایش سهم واردات، درجۀ انتقال نرخ ارز بر قیمتهای داخلی کاهش مییابد.
طبقهبندی JEL: L62,F31,C32, L11
انتقال نرخ ارز
اقتصاد ایران
بازار خودرو
سهم بازار
همانباشتگی چند متغیره
2016
03
20
205
228
https://jte.ut.ac.ir/article_57602_9e439377ef17f7a8b06e4650bee9b23f.pdf
تحقیقات اقتصادی
J. Econ. Res.
0039-8969
0039-8969
1395
51
1
تأثیرات اصلاح قیمت سوخت مصرفی نیروگاهها بر میزان ظرفیتسازی نیروگاههای بادی در مقایسه با سایر نیروگاهها با رویکرد پویایی سیستمی
محمد علی
مولایی
حسین
رضائی
انتظار میرود اصلاح قیمت سوخت نیروگاهها در بازار برق مقرراتزداییشدۀ کشور به تغییر در میزان ظرفیتسازی و تولید نیروگاههای بادی در مقایسه با دیگر انواع نیروگاه منجر شود. بهمنظور سنجش کمّی تأثیرات اصلاح قیمت سوخت نیروگاهها بر ظرفیتسازی و تولید نیروگاههای بادی، در این مقاله، ظرفیتسازی، تولید و عرضۀ انواع نیروگاه در رقابت با نیروگاههای بادی در بخشهای مختلف سرمایهگذاری با تأکید بر فرایند ارزیابی سودآوری سرمایهگذاریهای نیروگاهی، بهتفصیل مدلسازی شده است. مدل پیشنهادی برای دورۀ 1389-1398 با استفاده از نرمافزار پاورسیم شبیهسازی شده و تأثیرات قیمت سوخت مصرفی نیروگاهها بر ظرفیتسازی و تولید نیروگاههای بادی در مقایسه با انواع دیگر نیروگاه در صنعت برق بررسی شده است. براساس این نتایج، با افزایش قیمت سوخت مصرفی نیروگاهها و با فرض تعیین قیمت برق در قالب مکانیسم بازار تجدیدساختارشده، ظرفیت نیروگاههای بادی، نیروگاههای برقآبی و چرخۀ ترکیبی رشد پیوستهای خواهند داشت، درحالیکه ظرفیت نیروگاههای بخاری کاهش خواهد یافت. از مقایسۀ نتایج اصلاح قیمت حاملهای انرژی در مقایسه با عدم اصلاح آن، مشخص میشود که روند سرمایهگذاری و افزایش ظرفیت نیروگاههای بادی و آبی بیش از سایر نیروگاههای حرارتی است.
طبقهبندیJEL: D43, D50, C63, P22, C61
انرژیهای تجدیدپذیر
پویایی سیستمی
ظرفیت نیروگاهی
قیمت برق
نیروگاه بادی
2016
03
20
229
247
https://jte.ut.ac.ir/article_57603_19ce1658c04ab0f227a5bd3c6381a98b.pdf