دانشگاه تهران - دانشکده اقتصاد فصلنامه تحقیقات اقتصادی 0039-8969 61 2 2026 06 22 Conceptual Structure and Knowledge Processes in Microfinance: Combining Bibliometrics and Systematic Reviews ساختار مفهومی و روندهای دانشی در تأمین مالی خرد: تلفیق روش بیبلیومتریک و مرور نظام‌مند 337 370 107680 10.22059/jte.2026.399628.1009023 FA وجیه باقرصاد گروه مدیریت و حسابداری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران. 0000-0002-8134-8855 مرتضی اکبری دانشکده کارآفرینی، دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، ایران. 0000-0001-5215-3349 Journal Article 2025 08 06 With the significant expansion of studies in the field of microfinance, conceptual fragmentation, diversity of implementation approaches, and lack of theoretical coherence have made it difficult to design comprehensive models and effective policies. The lack of structured reviews and bibliometric analyses has limited the ability to accurately understand the evolution of topics, key contributors, and research foci. To fill this gap, this article, using a bibliometric method and systematic review, extracts microfinance-related data from the Web of Science database between 1982 and 2023 and analyzes them with VOSviewer software. The results indicate the formation of three main clusters, including the dynamics of inclusive microfinance systems (with an emphasis on financial inclusion and banking access), governance and sustainability in microfinance institutions (with a focus on financial efficiency and performance), and microcredit and social empowerment pathways (including poverty reduction and women's empowerment). Frequent terms such as “microfinance,” “fintech,” and “poverty” indicate the conceptual focus of the research, while co-citation patterns confirm the paradigmatic dynamism of the field. Time trend analysis shows that approaches related to financial technologies and digital inclusion have grown significantly since 2015. By identifying gaps such as the lack of attention to lived experiences and gender analysis of financial institutions, the need for interdisciplinary frameworks and policy-oriented studies in the future is emphasized. با گسترش چشمگیر مطالعات در زمینه تأمین مالی خرد، پراکندگی مفهومی، تنوع رویکردهای اجرایی، و عدم انسجام نظری، طراحی مدل‌های فراگیر و سیاست‌های مؤثر را دشوار ساخته است. فقدان مرورهای ساختاریافته و تحلیل‌های بیبلیومتریک، امکان شناخت دقیق از سیر تحول موضوعات، مشارکت‌کنندگان کلیدی، و نقاط کانونی پژوهش را محدود کرده است. برای پر کردن این خلأ، این مقاله با بهره‌گیری از روش بیبلیومتریک و مرور نظام‌مند، داده‌های مرتبط با تأمین مالی خرد را از پایگاه وب‌آف‌ساینس در بازه ۱۹۸۲ تا ۲۰۲۳ استخراج و با نرم‌افزار VOSviewer تحلیل کرده است. <em>نتایج حاکی از </em>شکل‌گیری سه خوشه اصلی است، شامل  پویایی‌های سیستم‌های مالی خرد فراگیر (با تأکید بر شمول مالی و دسترسی بانکی)،  حاکمیت و پایداری در مؤسسات مالی خرد (با تمرکز بر کارایی و عملکرد مالی)، و  مسیرهای اعتبار خرد و توانمندسازی اجتماعی (شامل کاهش فقر و توانمندسازی زنان). واژگان پرتکرار همچون «وام خرد»، «فین‌تک» و «فقر» نشان‌دهنده تمرکز مفهومی پژوهش‌ها هستند و هم‌زمان الگوهای هم‌استنادی نیز پویایی پارادایمی حوزه را تأیید می‌کنند. تحلیل روند زمانی نشان می‌دهد که از سال ۲۰۱۵ به بعد، رویکردهای مرتبط با فناوری‌های مالی و شمول دیجیتال رشد چشمگیری داشته‌اند. با شناسایی خلأهایی چون کم‌توجهی به تجارب زیسته و تحلیل جنسیتی نهادهای مالی، بر ضرورت طراحی چارچوب‌های میان‌رشته‌ای و مطالعات سیاست‌محور در آینده تأکید شده است. https://jte.ut.ac.ir/article_107680_466a6d5a5ad4a2083bd8218e0126e5aa.pdf