دانشگاه تهران - دانشکده اقتصاد فصلنامه تحقیقات اقتصادی 0039-8969 61 2 2026 06 22 Real Interest Rate and Inflation: Evidence from the Iranian Economy نرخ بهره حقیقی و تورم: شواهدی از اقتصاد ایران 371 421 107681 10.22059/jte.2026.414274.1009085 FA تیمور رحمانی دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-9253-3717 امین حق نژاد دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-5220-154X حسین محمدخانلو دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0006-3869-9568 Journal Article 2026 05 12 The effectiveness of the interest rate as a policy instrument for controlling inflation in Iran has long been a subject of debate. Drawing on the macroeconomic tradition initiated by Knut Wicksell, this study argues that the real interest rate is stationary in the long run and has no significant impact on inflation. In contrast, in the short run, a negative relationship exists between inflation and the real interest rate, consistent with contemporary monetary policy frameworks. To examine this relationship, expected inflation for the period 1394(8)-1404(8) is first estimated using a rolling VAR model based on key macroeconomic variables. This estimate is then used to construct the real interest rate by adjusting the nominal interest rate for inflation expectations. Subsequently, an ARDL approach is employed to investigate both short-run and long-run dynamics. The empirical results indicate that the real interest rate has no statistically significant effect on inflation in the long run, whereas it exerts a significant negative effect in the short run. These findings suggest that the interest rate is an effective tool for inflation control primarily in the short run. Moreover, the results are robust across alternative model specifications. مدتهاست که راجع به سودمند بودن ابزار نرخ بهره در کنترل تورم در ایران مباحثه وجود دارد. مطالعه حاضر بر اساس آنچه در تحلیل اقتصاد کلان از زمان نات ویکسل مطرح شده است، ادعا می‌کند که نرخ بهره حقیقی در بلندمدت فاقد روند بوده و اثری بر تورم ندارد اما در کوتاه مدت، بین نرخ تورم و نرخ بهره حقیقی رابطه منفی وجود دارد که منطبق بر رویه سیاستگذاری پولی در حال حاضر در جهان است. در این راستا، ابتدا نرخ تورم انتظاری برای دوره زمانی (۸)۱۴۰۴-(۸)۱۳۹۴ با استفاده از یک مدل VAR غلتان مبتنی بر متغیرهای کلان اقتصاد برآورد شده است؛ به‌گونه‌ای که این برآورد مبنای محاسبه نرخ بهره حقیقی از طریق تعدیل نرخ بهره اسمی با انتظارات تورمی قرار گرفته است. سپس، برای تحلیل روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت، از رویکرد ARDL استفاده شده است. نتایج تجربی نشان می‌دهند که نرخ بهره حقیقی در بلندمدت اثر معناداری بر تورم ندارد، در حالی‌که در کوتاه‌مدت اثر منفی و معنادار دارد. این یافته‌ها حاکی از آن است که استفاده از نرخ بهره به‌عنوان ابزار کنترل تورم در کوتاه‌مدت کارآمد است. همچنین، نتایج مطالعه با تصریح‌های مختلف دارای استحکام بوده است. https://jte.ut.ac.ir/article_107681_3a7044eec06423edfd146e45e36f8428.pdf