دانشگاه تهران - دانشکده اقتصاد فصلنامه تحقیقات اقتصادی 0039-8969 61 2 2026 06 22 Trade Liberalization under BRICS Plus Membership and Its Effects on Iran’s External Trade: A GTAP-Based CGE Scenario Analysis آثار عضویت ایران در گروه بریکس پلاس بر شاخص‌های تجارت خارجی: با استفاده از مدل تعادل عمومی محاسبه‌پذیر 272 305 107736 10.22059/jte.2026.408415.1009055 FA آرش یاوری فر گروه اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0000-7848-2968 علی امامی میبدی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. تیمور محمدی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0002-9419-2431 Journal Article 2025 12 30 This study examines the impact of bilateral tariff liberalization between Iran and BRICS Plus members on Iran’s trade balance, exports, and imports using a multiregional computable general equilibrium model based on the Global Trade Analysis Project framework and the version 10 database. The model is calibrated to accurately reproduce the base-year equilibrium of the Iranian economy and its trade structure, ensuring internal consistency between observed data and simulated outcomes. A set of comparative-static tariff reduction scenarios, ranging from partial to full liberalization, is implemented to capture the structural responses of trade flows to changes in trade policy. The simulation results indicate that reciprocal tariff reductions lead to a significant expansion in Iran’s total trade volume. Exports increase across all major sectors, with the strongest response observed in the industrial sector, followed by agriculture, reflecting improved market access and enhanced price competitiveness. At the same time, imports rise more rapidly than exports, particularly in industrial intermediate and capital goods, due to high substitution elasticities and strong input linkages within the production structure. As a consequence, Iran’s trade balance deteriorates across all liberalization scenarios, despite the observed expansion in exports. These findings highlight the structural characteristics of the Iranian economy within the BRICS Plus trade framework and underscore the importance of accompanying trade liberalization with policies aimed at improving domestic productive capacity and export composition. The results provide policy-relevant insights into the trade effects of Iran’s participation in BRICS Plus under static general equilibrium conditions. جایگاه ژئواکونومیک ایران، برخورداری از منابع گسترده انرژی و ظرفیت‌های بالقوه تجاری و ترانزیتی، زمینه مناسبی را برای بهره‌مندی از فرصت‌های ناشی از همکاری اقتصادی با کشورهای عضو بریکس پلاس فراهم می‌سازد. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر عضویت ایران در گروه بریکس پلاس و کاهش متقابل تعرفه‌های تجاری میان ایران و کشورهای این گروه تحت سناریوهای مختلف بر شاخص‌های منتخب تجارت خارجی ایران، به‌ویژه ترازتجاری، ارزش صادرات و ارزش واردات کالاها و خدمات است. برای تحقق این هدف، از مدل تعادل عمومی محاسبه‌پذیر چندمنطقه‌ای مبتنی بر پروژه تحلیل تجارت جهانی و نسخه دهم پایگاه داده آن استفاده شده است. نتایج حاصل از شبیه‌سازی‌ها نشان می‌دهد که به‌طور کلی، عضویت ایران در گروه بریکس پلاس و کاهش تعرفه‌های تجاری میان ایران و سایر کشورهای عضو این گروه منجر به افزایش ارزش صادرات و واردات کالاها و خدمات و در عین حال کاهش ترازتجاری ایران می‌شود. این کاهش ترازتجاری عمدتاً ناشی از افزایش سریع‌تر واردات در مقایسه با صادرات در سناریوهای کاهش تعرفه‌ها است. از آنجا که عضویت در گروه بریکس پلاس می‌تواند به افزایش صادرات غیرنفتی، تنوع‌بخشی به شرکای تجاری، گسترش بازارهای هدف صادراتی و کاهش آثار منفی تحریم‌های اقتصادی علیه ایران منجر شود، اتخاذ سیاست‌های تجاری فعال در تعامل با کشورهای عضو این گروه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این راستا، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران و مسئولان حوزه تجارت خارجی کشور با در نظر گرفتن ملاحظات ساختاری اقتصاد ایران، تمهیدات لازم برای کاهش تدریجی و هدفمند تعرفه‌های تجاری میان ایران و کشورهای عضو گروه بریکس پلاس را در دستور کار قرار دهند. https://jte.ut.ac.ir/article_107736_21adf87c94d53569449fa71d86c83673.pdf