The Method of Allocating Profits from Non-Performing Loans in Interest-Free Banking

Khosravi, Meysam

doi:10.22059/jte.2025.400819.1009029

The Method of Allocating Profits from Non-Performing Loans in Interest-Free Banking

Document Type : Research Paper

Author

Meysam Khosravi

Faculty of Economics, University of Tehran, Tehran, Iran.

10.22059/jte.2025.400819.1009029

Abstract

The allocation method of banking operations profit constitutes one of the most significant differences between interest-free banking and conventional banking. The framework for this allocation is defined in the Law on Interest-Free Banking Operations, the executive bylaw of Chapter II of the Law, and ultimately, in the Instruction on the Allocation of Joint Revenues of banks approved by the Money and Credit Council. This article, after explaining the model envisaged by the legislator and its developments in the aforementioned regulations, first seeks to demonstrate that, according to the Law on Interest-Free Banking Operations and the standards of Islamic banking (AAOIFI), profits arising from non-performing loans (including provisions and revenues from penalty charges) must be classified as joint profits, while the Central Bank’s instruction classifies provisions as non-joint. In the next step, based on financial statement data published by banks, the financial scale, including provisions for doubtful receivables as joint revenues are identified, and the adjusted final profit is compared with the commonly reported final profit in Iran’s banking network. Another finding extracted from the review of financial statements is that, in all years under study since 1397, the administrative profit rate determined by the Central Bank has been the only factor in the profit paid to depositors, rather than the realized joint revenues or costs of banks.

Keywords

Interest Free Banking

Islamic Banking

Impaired Asset Provisions

Subjects

آیین نامه فصل دوم قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره) مصوب ۶۲.۶.۸ تحت عنوان آیین‌نامه تجهیز منابع پولی. (1362).

ابریشمی، ‌حمید، سبحانی، ‌حسن، و کیائی، ‌حسن. (1392). ارزیابی میزان کامیابی اجرای بانکداری اسلامی در ایران. اقتصاد اسلامی، 51(13)، 91–120. قابل دسترسی از https://eghtesad.iict.ac.ir/article_16874.html.

توکلی، ‌محمد‌جواد. (1381). بررسی توزیع سود سپرده‌ها در نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران. معرفت، 53(11)، 66–82. قابل دسترسی از http://noo.rs/fcjMS.

حسین‌زاده‌بحرینی، ‌محمد‌حسین. (1376). بررسی فقهی و اقتصادی سود تضمین شده. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، 8(2)، 149–166. قابل دسترسی از http://noo.rs/Xn3X3.

---------- (1374). بررسی فقهی و اقتصادی سود تضمین شده (علی‌الحساب) در سیستم بانکداری بدون ربا (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). علامه طباطبائی، تهران.

حسینی دولت‌آبادی، سیدمهدی. (1394). ماهیت بانک و دلالت‌های آن برای مطالعات بانکداری اسلامی. مطالعات اقتصاد اسلامی، 8(2)، 173–198. قابل دسترسی از https://ies.isu.ac.ir/article_1802.html

روحانی، سیدعلی، و بنی طبا، سید مهدی. (1400). ارزیابی سازگاری قوانین و مقررات بانکداری بدون ربا با ماهیت بانک و امکان‌سنجی ایجاد سازگاری. اقتصاد اسلامی، 22(86)، 87–122. قابل دسترسی از https://eghtesad.iict.ac.ir/article_254888.html

روحانی، سیدعلی، بنی‌طبا، سیدمهدی، و موفق یامی، مصطفی. (1398). تحلیل انطباق عملیات و صورت‌های مالی بانک‌ها در بخش ارزی بر ضوابط بانکداری بدون‌ربا. مطالعات اقتصاد اسلامی، 12(1)، 281–310. قابل دسترسی از https://ies.isu.ac.ir/article_2522.html

دستورالعمل نحوه محاسبه و تقسیم درآمدهای مشاع ریالی. (1394). شورای پول و اعتبار.

سبحانی، حسن. (1401). بانکداری بدون بهره و فرآیند استحاله آن (ج ۱–۱). تهران: دانشگاه تهران.

صمصامی، ‌حسین. (1388). ربا و مشکلات اقتصاد ایران. معرفت اقتصاد اسلامی، 1(1)، 113–140. قابل دسترسی از http://noo.rs/yW0jt

قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره). (1362).

قلیچ، وهاب، و موسویان، سیدعباس. (1398). بررسی فقهی تضمین سود علی‌الحساب سپرده‌های سرمایه‌گذاری در بانکداری بدون ربا. پژوهشهای پولی و بانکی، 12(42)،629-652. قابل دسترسی از https://jmbr.mbri.ac.ir/article-1-1364-fa.html?tknfv=;943ae7b3-6d0b-485f-9a40-948a3fbb3133133
گریبر، دیوید. (1399). تاریخ پنج هزار ساله بدهی (ترجمه م. آقایی) (ج ۱). تهران: دهکده هوسم.

مشکوه، محمد. (1344). پول. تهران: دانشگاه تهران.

موسویان، ‌سید‌عباس. (1386). نقد و بررسی قانون عملیات بانکی بدون ربا و پیشنهاد قانون جایگزین. اقتصاد اسلامی، 25(7)، 9–36. قابل دسترسی از https://eghtesad.iict.ac.ir/article_16662.html.

موسویان، سیدعباس و میثمی، حسین. (1395). بانکداری اسلامی (ویرایش پنجم، ج ۱). تهران: پژوهشکده پولی و بانکی.

میر‌جلیلی، ‌سید‌حسین. (1383). الگویی برای سازماندهی مجدد نظام بانکی در ایران. نامه مفید، 42(10)، 65–92. قابل دسترسی از https://economic.mofidu.ac.ir/article_47906.html

ندری، کامران، و خسروی، میثم. (1393). بررسی مبادلات وجوه بانک مرکزی در بازار بین بانکی. اقتصاد و بانکداری اسلامی، ۸، ۱۲۳-۱۴۶. قابل دسترسی از https://mieaoi.ir/article-1-145-fa.html

AAOIFI. (2025). Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions. Retrieved from https://aaoifi.com.