اثر تحریم‏ های اقتصادی ایالات متحده و اتحادیة اروپا بر تجارت دوجانبة ایران و شرکای عمدة تجاری آن: کاربرد مدل جاذبه

آذربایجانی, کریم; طیبی, سید کمیل; صفا درگیری, حلیمه

doi:10.22059/jte.2015.55800

اثر تحریم‏ های اقتصادی ایالات متحده و اتحادیة اروپا بر تجارت دوجانبة ایران و شرکای عمدة تجاری آن: کاربرد مدل جاذبه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

کریم آذربایجانی ¹

سید کمیل طیبی ²

حلیمه صفا درگیری ³

¹ استاد گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان

² استاد گروه اقتصاد دانشگاه اصفهانl

³ کارشناس ارشد دانشگاه اصفهان

10.22059/jte.2015.55800

چکیده

با جایگزین‌شدن ابزاری به نام تحریم به جای جنگ و اعمال قوة قهریه، دامنة کاربرد این پدیده از دهة آخر قرن بیستم به گونه‏ای افزایش یافته است که برخی تحریم‏ها، همانند جنگ، یکی از واقعیت‏های زندگی امروز قلمداد می‌شود. مشاهدة صحنة بین‏المللی این واقعیت را آشکار می‏سازد که طیف وسیعی از کشورهای جهان، از جمله جمهوری اسلامی ایران، در مقاطعی از حیات اقتصادی خود با چالش این‏گونه تحریم‏ها مواجه بوده‏اند و امنیت اقتصادی آن‏ها تحت‌الشعاع قرار گرفته است. بنابراین، در این پژوهش، با استفاده از مدل جاذبه، به ارزیابی اثر تحریم‏های اقتصادی ایالات متحده و اتحادیة اروپا، از حیث شدت اعمال آن‏ها، بر تجارت غیرنفتی ایران و نمونه‏ای چهارده‌تایی از شرکای عمدة تجاری آن طی سال‏های 2000 ـ 2011 پرداخته شد. در این زمینه، برای تفکیک آثار تحریم بر حوزه‏های مختلف تجارت غیرنفتی از پنج کُد کالایی‌ـ شمارة صفر، دو، پنج، شش و هفت‌ـ طبقه‏بندی استاندارد تجارت بین‏الملل استفاده شد. طبق نتایج، در بیشتر گروه‏های کالایی منتخب ضریب دو متغیر تحریم گویای آثار معکوس آن‏ها بر جریان تجارت است. به عبارت دیگر، تحریم محدود جز در زمینة صادرات کُد کالایی شمارة هفت و تحریم گسترده جز در زمینة صادرات کُد کالایی شمارة پنج در سایر موارد اثر منفی و معنی‏داری بر جای گذارده است.

کلیدواژه‌ها

تجارت بین‏ الملل

تحریم اقتصادی

داده ‏های پانل

کُدگذاری استاندارد تجارت

عنوان مقاله English

The Effect of US and EU Economic Sanctions on Bilateral Trade Flows between Iran and Its Major Trading Partners:An Application of Gravity Model

نویسندگان English

Karim Azarbayejani ¹

SeyedKomail Tayebi ²

Halimeh Safa Dargiri ³

¹ Professor in Economic, University of Isfahan, Iran

² Professor in Economic, University of Isfahan, Iran

³ Graduated of MSC, University of Isfahan – Iran

چکیده English

Economic sanctions appear to be a common feature of political interactions between states. economic sanctions have become increasingly important as alternative to military conflict since the last decade of twentieth century.
This paper provides, through a gravity model, an estimation of the impact of economic sanctions on bilateral trade flows between Iran and its major trading partners during 2000 – 2011, disaggregated by the choice of the 1 – digit sections of the Standard International Trade Classification including zero, two, five, six and seven codes. The results show that extensive and limited sanctions have a significant and negative impact on bilateral trade, except for exports of five and seven codes.

کلیدواژه‌ها English

economic sanctions

International Trade

Standard International Trade Classification

panel data

Gravity Model

آذربایجانی، کریم و صفا درگیری، حلیمه (1391). اقتصاد مقاومتی و اقتصاد جهانی،دومینهمایشملیگذاراقتصادیواقتصادمقاومتی، دانشکدة علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان.

بهروزی‏فر، مرتضی (1383). اثر تحریم‌های یک‏جانبة آمریکا بر اقتصاد بازرگانی ایالات متحده و بازارهای جهانی انرژی، فصلنامةپژوهشنامةبازرگانی، 33، 195 ـ 239.

سوری، امیررضا و تشکینی، احمد (1388). عوامل مؤثر بر تجارت متقابل ایران با بلوک‏های منطقه‏ای، فصلنامةمدل‌سازیاقتصادی، 3(3)، 135 ـ 158.

طغیانی، مهدی، حسینی، سیدعقیل، درخشان، مرتضی، باستانی‏فر، ایمان و حیدری، محمدرضا (1392). اقتصادتحریم: مبانینظریوتاریخچةتحریمدرجهانوایران، تهران: نیلوفران.

علیخانی، حسین (1380). تحریمایران،شکستیکسیاست، مرکز چاپ و انتشارات وزارت خارجه.

غلامی، علی (1385). تحلیل آثار آزادسازی تجاری جمهوری اسلامی ایران با کشورهای مسلمان (دلالت‏های مدل جاذبه)، فصلنامةاندیشةصادق، مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق، 22، 3 ـ 26.

کریمی هسنیجه، حسین (1385). جهانی شدن، یکپارچگی اقتصادی و پتانسیل تجاری: بررسی مدل جاذبه در تحلیل تجاری ایران، پایان‏نامة دکتری اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه اصفهان.

کریمی هسنیجه، حسین و طیبی، سیدکمیل (1386). تأثیر کاربران اینترنتی بر جریان‏های تجاری سازمان تجارت جهانی، فصلنامةپژوهش‏هایاقتصادیایران، 9(33)، 185 ـ 195.

لطفعلی‏پور، محمدرضا، شاکری، سیده‌زهرا و بطا، زهرا کبری (1390). بررسی همگرایی اقتصادی میان ایران و کشورهای آمریکای لاتین (کاربرد مدل جاذبه)، فصلنامة پژوهش‏هایرشدوتوسعةاقتصادی، 1(3)، 73 ـ 98.

ولی‏زاده، اکبر (1390). رهیافت‏ها و نظریه‏های کارایی تحریم در اقتصاد سیاسی بین‏الملل، فصلنامة سیاست، مجلةدانشکدةحقوقوعلومسیاسی، 41(1)، 349 ـ 365.

یارمحمدیان، ناصر (1390). آیا تحریم‏های اقتصادی علیه ایران تأثیر گذارند؟، روزنامةدنیایاقتصاد، 2465، 29 ـ 35.

یاوری، کاظم و محسنی، رضا (1389). آثار تحریم‏های تجاری و مالی بر اقتصاد ایران: تجزیه و تحلیل تاریخی،مجلسوپژوهش، 16(61)، 9 ـ 53.

Carter, Barry E. (1992). International Economic sanctions: Improving the Erin Day, Economic Sanctions Imposed by the United State Against Specific countries, CRS Report for Congress, 63-92.

Caruso, Raul (2003). The impact of international economic sanctions on trade: An empirical analysis, Peace Economics, Peace Science and Public Policy, 9(2), 1-29.

Hufbauer, Gary Clyde, Schott, Jeffrey, J., AnnElliott, Kimberly & Oegg Barbara (2007). Economic Sanctions Reconsidered, 3rd ed, Institute for International Economics, Washington DC.

Hufbauer, Gary Clyde & Oegg, Barbara (2003). The Impact of Economic Sanctions on U.S. Trade: Andrew Rose’s Gravity Model, International Economics Policy Brief 03-4, Institute for International Economics,Washington, 1-24.

Hufbauer, Gary Clyde, AnnElliott, Kimberly, J., Cyrus, Tess & Winston, Elizabeth (1997). US Economic Sanctions: Their Impact on Trade, Jobs, and Wages, Institute for International Economics, 1-24.

Hufbauer, Gary Clyde, Schott, Jeffrey J., AnnElliott, Kimberly, Muir, Julia & Cosic, Milica (2012). Case Studies in Economic Sanctions and Terrorism: Case 2006-1 UN, US (EU) v. Iran, Peterson Institute for International Economics, 1-109.

Hufbauer, Gary Clyde, Schott, Jeffrey J., AnnElliott, Kimberly & Muir, Julia (2012). Case Studies in Economic Sanctions and Terrorism: Post – 2000 Sanctions Episodes, Peterson Institute for International Economics,1-13.

Lamotte, Olivier (2012). Disentangling the Impact of Wars and Sanctions on International Trade: Evidence from Former Yugoslavia, Comparative Economic Studies, 1-27.

Shearkhani, Sara, Mohammadi, Teimour & Hadinejad, Manijeh (2010). Examine Sanctions Efficiency against Iran’s Non-oil Trade (Gravity Model),1-10.