برآورد آثار مستقیم و سرریز سرمایه‌گذاری در فناوری اطلاعات و ارتباطات بر تولید صنایع ایران با تأکید بر نقش سرمایه‌ی انسانی و ظرفیت جذب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

فناوری اطلاعات و ارتباطات  به‌عنوان یکی از فناوری‌های با کاربردهای عام، اقتصاد کشورهای جهان را طی دهه‌های اخیر متحول ساخته است.  ایران نیز  به‌عنوان یک کشور در حال توسعه و نیمه‌ صنعتی، سرمایه‌گذاری‌های نسبتا زیادی برای به کارگیری فاوا در بخش‌های مختلف اقتصادی کشور به ویژه در دهه اخیر انجام داده است، اما وضعیت شاخص‌های سرمایه‌گذاری فاوا درکشور در مقایسه با سایر کشورهای منطقه و جهان، مطلوب نبوده و  آثارآن بررشد تولید و بهره‌وری به‌طور دقیق مشخص نیست. هدف این پژوهش، برآورد آثار فاوا برتولید بخش صنعتی ایران است. برای این کار، از یک مدل اقتصادسنجی با داده‌های پنل، شامل داده‌های صنایع کارخانه‌ای با کدهای چهاررقمی در دوره‌ی 1393-1383 استفاده شده است. در مدل به‌کار رفته، آثار عوامل مکمل مانند کیفیت نیروی کار، با استفاده از شاخص‌های مختلف سطح مهارت و آموزش و نوع فعالیت و  ظرفیت جذب بنگاه‌ها، با استفاده از متغیر تحقیق و توسعه، نیز برآورد شده‌اند. هم چنین، علاوه بر اثار مستقیم فاوا، آثار غیرمستقیم یا سرریز آن  در درون صنایع و بین صنایع نیز تصریح و برآورد شده‌اند. نتایج برآورد نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاری فاوا اثر مثبتی بر تولید صنایع کارخانه‌ای ایران داشته و اثرآن در طول زمان افزایش یافته است. افزایش میزان مهارت، سطح تحصیلات و سرمایه‌ی تحقیق و توسعه نیز برمیزان اثرگذاری فاوا افزوده ‌است. هم چنین نتایج به‌دست آمده دلالت بر  آثار سرریز سرمایه‌گذاری فاوا درمیان صنایع و بین صنایع دارد.
طبقه بندیJEL: O1, O3, O4

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Impact of ICT Effects on Production in Iran, Spillover and Absorption Capacity Effects

نویسنده [English]

  • Saeed Moshiri
چکیده [English]

Iran is a semi-industrialized developing country that has made increasing investment in ICT for the past decade. However, the country is lagging behind in many indices for the digital economy and the impacts of ICT investment are not clear. In this paper, we analyze the effect of ICT investment on production in Iran using a panel data of the 4-digit manufacturing industries for the period 2003-2013. In the estimation model, the effects of complementary factors such as education and skill level, as well as the absorption capacity are controlled for. In addition to the direct effect of ICT, we have also estimated the spillover effects within and between industries. The results indicate that ICT investment has contributed to the production growth and the effect has been increasing through time. Furthermore, increases in the labour skills, education levels, and R&D capital have increased the positive impact of ICT on production. The ICT investment in one industry has also had a spillover effect on within and between industries.
JEL Classification: O1, O2, O4.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ICT investment
  • Manufacturing Industries
  • Iran
  • Human capital
  • absorption capacity
  • R&D
  • Spillover effect
جهانگرد، اسفندیار و منصوری، حبیبه (1388). تأثیر تقاضای نهایی بر تولید فعالیت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران: رویکرد ضرایب فزاینده با ریشه‌های مشخص، فصلنامه‌ی پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره‌ی 39، صص 28-1.

  1. کمیجانی، اکبر و محمودزاده، محمود (1387). نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادی ایران (رهیافت حسابداری رشد)، فصلنامه‌ی پژوهشنامه‌ی اقتصادی، دوره‌ی 8‌، شماره‌ی 2‌، صص 107-75.
  2. رسولی‌نژاد، احسان و نوری، مهدی (1388). اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر اشتغال ایران، مجله‌ی تحقیقات اقتصادی، شماره‌ی 89، صص 107-87.
  3. مرکز آمار (1394). حساب‌های اقماری سال 1391، گزارش دوم و سوم.
  4. مشیری، سعید و جهانگرد، اسفندیار (1383). فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و رشد اقتصادی ایران، فصلنامه‌ی پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره‌ی 19، صص 78-55.
  5. مشیری، سعید و رضوان، مهدی (1384). اثر به کارگیری فن‌آوری ارتباطات و اطلاعات در کارایی صنعت خدمات هوایی ایران، فصلنامه‌ی پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره‌ی 26، صص24-1.
  6. هژبر کیانی، کامبیز و نعمتی، صدیقه (1392). اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر اشتغال در صنایع کارخانه‌ای استان تهران، فصلنامه‌ی مدل‌سازی اقتصادی، شماره‌ی 21، صص 50-39.
Agion, P., & Howitt, P. (1998). Endogenous Growth Theory. Cambridge, MA, MIT Press.

Arvanitis, S. (2005). Computerization, Workplace Organization, Skilled Labour and Firm Productivitiy: Evidence for the Swiss Business Sector. Economic Innovation and New Technology, 14(4), 225-249.

Baldwin, J. R., & Diverty, B. (1995). Advanced technology use in Canadian manufacturing establishments. Statistics Canada Working Paper, 85.

Baldwin, J. R., & Sabourin, D. (2002). Impact of the Adoption of Advanced Information and Communication Technologies on Firm Performance in the Canadian Manufacturing Sector.

Baldwin, J. R., Sabourin, D., & Smith, D. (2004). Firm Performance in the Canadian Food Processing Sector: the Interaction between ICT Advanced Technology Use and Human Resource Competencies. The economic impact of ICT: Measurement, evidence and implications, 153-81.

Bayoumi, T., & Haacker, M. (2002). It's not what you make, it's how you use IT: measuring the welfare benefits of the IT revolution across countries. No. 2-117. International Monetary Fund.

Biagi, F. (2013). ICT and Productivity: A Review of the Literature. European Commission.

Bosworth, B. P., & Triplett, J. E. (2007). Services Productivity in the United States: Griliches. Hard-to-measure goods and services: Essays in honor of Zvi Griliches, University of Chicago Press, 413-447.

Brynjolfsson, E., & Hitt, L. (2000). Beyond Computation: Information Technology, Organizational Transformation and Business Performance. Journal of Economic Perspectives, 14, 23-48.

Brynjolfsson, E., & Hitt., L. M. (2003). Beyond computation: information technology, organizational transformation, and business performance. Inventing the organizations of the 21st century. MIT Press. Cambridge, MA–London, 71-99.

DEA. (2012). Digital Agenda for Europe, Scoreboard 2012. European Commission, June 2012.

Dervojeda, K., Verzijl, D., Nagtegaal, F., Lengton, M., & Rouwmaat, E. (2013). Big Data: Artificial Inteligence. Business Innovation Observatory - European Commission.

EVM. (2013). European Vacancy Monitor. November 2013.

globalwebindex. (2014). GWI Social Summery.

Gholami, R., Moshiri, S..and Sang-Yong، T. L. (2004). ICT And Productivity of the Manufacturing Industries in Iran, EJISDC, No 19, P 1-19.

Gretton, P., Gali, J., & Parham, D. (2004). The effects of ICTs and complementary innovations on Australian productivity growth. The economic impact of ICT: Measurement, evidence and implications, 105-30.

Hempell, T., Leeuwen, G. V., & Wiel, H. V. (2004). ICT, innovation and business performance in services: Evidence for Germany and the Netherlands. ZEW-Centre for European Economic Research Discussion Paper, 04-06.

Jorgenson, D. W. (2012). Information Technology and U.S. Productivity Growth. (M. M. Stehrer, Ed.) Industrial Productivity in Europe, 35-64.

Lipsey, R., Carlaw, K., & Bekar, C. (2005). Economic Transformations: General Purpose Technologies and Long-term Economic Growth. Oxford, UK, Oxford University Press.

Moshiri, Saeed (2016). “The Spillovers Effects of ICT Investment in Canada, Provincial and Industry Analysis, Journal of Economic Innovation and New Technology, Vol. 25, No.8.

Moshiri, S. and E. Jahangard (2007). ICT Impact on the Labor Productivity in the Iranian Manufacturing Industries; a Multilevel Analysis, Iranian Economic Review, 12 (1), 121-142.

Moshiri, Saeed, and Somaieh Nikpour (2010). International ICT Spillover, in “ICTs and Sustainable Solutions for the Digital Divide: Theory and Perspectives,” edited by Jacques Steyn, and Graeme Johanson, Information Science Reference, U.S.

Moshiri, S., & Simpson, W. (2011). Information Technology and the Changing Workplace in

OECD. (2011). An overview of growing income inequalities in OECD countries: Main findings. Paris, France: Divided We Stand—Why Inequality Keeps Rising. In: OECD Publishing.

Oliner, S., & Sichel, D. (2000). The Resurgence of Growth in the Late 1990s: Is Information Technology the Story? Journal of Economic Perspectives, 14(4), 3-22.

O'Mahony, M., Robinson, C., & Vecchi, M. (2008). The impact of ICT on the demand for skilled labour: a cross-country comparison. Labour economics, 16(5), 1435-1450.

Pilat, D. (2005). The economic impacts of ICT–Lessons learned and new challenges. Eurostat Conference Knowledge Economy–Challenges for Measurement.

Pilat, D., & Lee, F. (2001). Productivity Growth in ICT-producing and ICT-using Industries: A Source of Growth Differentials in the OECD? OECD Science, Technology and Industry Working Papers, No. 2001/04,OECD Publishing, Paris. DOI: http://dx.doi.org/ 10.1787/774576300121.

Pilat, D., & Wölfl, A. (2004). ICT Production and ICT Use: What Role in Aggregate Productivity Growth? In OECD, The Economic Impact of ICT – Measurement, Evidence and Implications (pp. 85-104). Paris: OECD2014.

Stiglitz, J. E. (2002). Globalization and its Discontents (Vol. 500). New York: Norton.

UNCTAD. (2007). Infromation Economy Report 2007-2008: Science and technology for development: the new paradigm of ICT. New York and Geneva: United Nations.

UNCTADStat. (2016). Retrieved from http://unctadstat.unctad.org/wds/ Report Folders/report Folders.aspx?sCS_ChosenLang=en.

Van Ark, B., Inklaar, R., & McGuckin, R. H. (2003). Changing Gear: Productivity, ICT and Service Industries in Europe and the United States. The industrial dynamics of the new digital economy, Edward Elgar, 56-99.

WITSA. (2010). Digital Plantet 2010. World Information Technology and Service Alliance (WITSA).

WITSA. (2010). World Information Technology And Services Alliance.